Η Eνεργειακή Kρίση Δείχνει τα "Δόντια" της - Πού Οφείλεται το Άλμα των Τιμών στον Ηλεκτρισμό

Η Eνεργειακή Kρίση Δείχνει τα Δόντια της - Πού Οφείλεται το Άλμα των Τιμών στον Ηλεκτρισμό
Του Αδάμ Αδαμόπουλου
Τρι, 3 Νοεμβρίου 2026 - 07:55

Το ακριβότερο φυσικό αέριο, η αναταραχή στην αγορά LNG, η υποχώρηση της παραγωγής από ΑΠΕ και οι περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης ασκούν εκ νέου έντονες πιέσεις στην προημερησία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ελλάδα βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ακραίες τιμές, παρά το άλμα  εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ. Η ενεργειακή κρίση επιμένει. Η ραγδαία άνοδος των χονδρεμπορικών τιμών στον ηλεκτρισμό από τον Οκτώβριο, στη χώρα μας και στις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές, υπενθυμίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν έχει εξαλείψει τις αδυναμίες του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος.

Αντιθέτως, η νέα γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή, η αναστάτωση στις διεθνείς ροές φυσικού αερίου και η αυξημένη εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τις θερμικές μονάδες αερίου, επαναφέρουν στο προσκήνιο τους κινδύνους μιας νέας περιόδου υψηλού ενεργειακού κόστους.

Η εικόνα είναι ενδεικτική. Η ελληνική χονδρική αγορά, η οποία στις 2 Οκτωβρίου κινούνταν στα 120,52 ευρώ/MWh, βρέθηκε στις 26 Οκτωβρίου στα 258,52 ευρώ/MWh, με τη μέγιστη ωριαία τιμή να αγγίζει τα 370 ευρώ/MWh. Στις 27 Οκτωβρίου η τιμή διαμορφώθηκε στα 224,85 ευρώ/MWh, ενώ στις 31 Οκτωβρίου έκανε άλμα στα 280,85 ευρώ/MWh, ενώ στις 2 Νοεμβρίου, πλησίασε τα 313 ευρώ/MWh. Ο μέσος όρος του Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 187,76 ευρώ/MWh. 

Το ανησυχητικό είναι πως ανάλογα επίπεδα τιμών στο ρεύμα είχαμε να δούμε από τον Ιούλιο και τον Δεκέμβριο του 2022. Τότε τα αντίστοιχα επίπεδα ήταν 339 και 278 ευρώ/MWh!

(Διακύμανση χονδρεμπορικών τιμών στον ηλεκτρισμό 28/10-3/11/2026. Πηγή: Enex)

Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν μόνο παράγοντα. Είναι το αποτέλεσμα της σύμπτωσης διεθνών και περιφερειακών πιέσεων, οι οποίες μεταφέρονται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του φυσικού αερίου, της διαθεσιμότητας των μονάδων παραγωγής και των διασυνδέσεων.

Ο πρώτος και σημαντικότερος παράγοντας είναι η επίπτωση της κρίσης στην Μέση Ανατολή στις αγορές φυσικού αερίου, με κυρίαρχη την ανησυχία για την ομαλή τροφοδοσία της διεθνούς αγοράς με LNG. Οι εξαγωγές από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συμπιεστεί σε πρωτοφανή επίπεδα, με την Ευρώπη να αναζητά εναγωνίως πρόσθετα φορτία από εναλλακτικές πηγές.

Η Ασία διεκδικεί επίσης σημαντικά φορτία LNG, με αποτέλεσμα ο ανταγωνισμός να αυξάνει τις τιμές. Οι εκτιμήσεις της ACER αποτυπώνουν το μέγεθος της επιβάρυνσης: η κρίση στην Μέση Ανατολή εκτιμάται ότι πρόσθεσε 18-33 δισ. ευρώ στον ευρωπαϊκό λογαριασμό εισαγωγών φυσικού αερίου, ενώ το καλοκαίρι που μας πέρασε, η Ευρωπαϊκή Ένωση στερήθηκε σημαντικές ποσότητες LNG από το Κατάρ.

(Διακύμανση τιμών φυσικού αερίου στο TTF, τελευταίων έξι μηνών. Πηγή: barchart.com)

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται στην πορεία του ολλανδικού δείκτη αναφοράς, TTF. Από τα 80-90 ευρώ/MWh, η τιμή του κινήθηκε στα 97 ευρώ/MWh στο τέλος Οκτωβρίου, και ξεπέρασε, ενδοσυνεδριακά, τα 104 ευρώ/MWh χθες, Δευτέρα 2/11, για να διολισθήσει στα 94,60 ευρώ/MWh.

Πρόκειται για τον κυριότερο παράγοντα μετάδοσης της κρίσης στο κόστος του ηλεκτρισμού. Επειδή η οριακή μονάδα παραγωγής καθορίζει την τιμή για το σύνολο της αγοράς, το ακριβότερο φυσικό αέριο ανεβάζει τη χονδρεμπορική τιμή στο ρεύμα, ακόμη και όταν σημαντικό μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από τις φθηνότερες ΑΠΕ.

Στην εξίσωση προστίθεται και η ανεπαρκής αποθήκευση φυσικού αερίου. Η Ευρώπη χτυπά την πόρτα του χειμώνα με τα αποθέματά της να είναι τα χαμηλότερα των τελευταίων ετών. Στις 21 Οκτωβρίου η πληρότητα των αποθηκών βρισκόταν περίπου στο 75%, ενώ στο τέλος της προηγούμενης χειμερινής περιόδου είχε υποχωρήσει στο 28%, από 34% ένα χρόνο νωρίτερα.

Η ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής αγορά LNG είναι ήδη πιεσμένη δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες καλούνται να εξασφαλίσουν ποσότητες σε υψηλότερες τιμές, ενώ η ανησυχία για την επάρκεια τροφοδοσίας ενισχύει το ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται στις τιμές.

Την ίδια στιγμή, η αλλαγή της εποχής επιβαρύνει τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος. Η μικρότερη  ημέρα και η περιορισμένη ηλιοφάνεια μειώνουν φυσιολογικά την παραγωγή των φωτοβολταϊκών, ενώ η παραγωγή των αιολικών εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες και δεν μπορεί να θεωρείται σταθερή.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές, η χαμηλότερη αιολική παραγωγή, σε συνδυασμό με περιορισμούς στην πυρηνική και υδροηλεκτρική παραγωγή, αύξησε την ανάγκη λειτουργίας θερμικών μονάδων.

Στην ελληνική αγορά, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο πιεστική όταν μειώνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ και αυξάνεται η παραγωγή από φυσικό αέριο. Ενδεικτικά, στις 26 Οκτωβρίου η συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή είχε υποχωρήσει κάτω από το 35%, ενώ το φυσικό αέριο είχε φθάσει στο 46%. Η χονδρική τιμή πλησίασε τα 259 ευρώ/MWh και η μέγιστη ωριαία τιμή άγγιξε τα 370 ευρώ/MWh.

Η μεγαλύτερη πίεση εμφανίζεται τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν τα φωτοβολταϊκά σταματούν να παράγουν, ενώ η ζήτηση παραμένει υψηλή. Το κενό καλούνται να καλύψουν κυρίως οι μονάδες φυσικού αερίου και άλλες διαθέσιμες συμβατικές πηγές, με το κόστος του καυσίμου να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα.

(Χάρτης χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, 3 Νοεμβρίου 2026. Πηγή: www.energy-charts.info)

Φυσικά, οι τιμές στο ρεύμα επηρεάζονται από τις συνθήκες στη ΝΑ Ευρώπη, τις ανάγκες εισαγωγών των γειτονικών χωρών και τη διαθέσιμη δυναμικότητα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Η χαμηλότερη αιολική παραγωγή και οι διακοπές λειτουργίας πυρηνικών μονάδων σε άλλες αγορές της περιοχής περιορίζουν τη διαθέσιμη προσφορά και ενισχύουν τις περιφερειακές πιέσεις.

Οι διασυνδέσεις αποτελούν αναμφίβολα σημαντικό εργαλείο για την ασφάλεια εφοδιασμού και την εξισορρόπηση των αγορών. Δεν μπορούν, ωστόσο, να εγγυηθούν φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια όταν πολλές χώρες αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα ελλείμματα παραγωγής και αυξημένες ανάγκες εισαγωγών.

Τουλάχιστον, η αυξημένη παραγωγή από ΑΠΕ έχει περιορίσει την ανάγκη κατανάλωσης φυσικού αερίου και έχει συγκρατήσει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής στις πλείστες των περιπτώσεων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, κατά τις πρώτες 16 εβδομάδες του 2026 η μεταβλητότητα των τιμών φυσικού αερίου επιβάρυνε τον ευρωπαϊκό λογαριασμό χονδρικής κατά περίπου 13 δισ. ευρώ, ενώ η παραγωγή από ΑΠΕ εξοικονόμησε περίπου 29 δισ. ευρώ.

Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να μετατρέψει τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειώσει στην ανάπτυξη των ΑΠΕ σε πραγματική ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς ενεργειακές κρίσεις. Διαφορετικά, ακόμη και με ολοένα περισσότερα φωτοβολταϊκά και αιολικά στο σύστημα, οι βραδινές ώρες και οι διεθνείς αναταράξεις θα εξακολουθούν να καθορίζουν ένα σημαντικό μέρος του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο