Η προειδοποίηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου, ο οποίος χαρακτήρισε τη σημερινή κατάσταση ως «πρωτοφανή και ίσως τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση που έχουμε βιώσει ποτέ», αποτυπώνει την ανησυχία που επικρατεί για την πορεία των τιμών και τις επιπτώσεις τους σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η εικόνα στα ευρωπαϊκά Χρηματιστήρια Ενέργειας είναι ενδεικτική. Στην Ελλάδα η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για την επόμενη ημέρα διαμορφώθηκε στα 287,75 ευρώ/MWh, προσεγγίζοντας τα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022. Η ελληνική αγορά δεν αποτελεί, ωστόσο, εξαίρεση. Στη Βουλγαρία και την Αλβανία οι τιμές έφθασαν στα 302,2 ευρώ/MWh, στη Ρουμανία στα 303,56 ευρώ/MWh και στην Ουγγαρία στα 306,05 ευρώ/MWh. Στη Γερμανία διαμορφώθηκαν στα 268,62 ευρώ/MWh, στην Ιταλία στα 274,04 ευρώ/MWh και στη Γαλλία στα 247,71 ευρώ/MWh.
Ακόμη και οι παραδοσιακά φθηνότερες σκανδιναβικές αγορές δεν έμειναν ανεπηρέαστες, με τη Δανία στα 268,31 ευρώ/MWh, τη Σουηδία στα 252,98 ευρώ/MWh και τη Νορβηγία στα 186,94 ευρώ/MWh.
Η σύγκριση με το 2022
Η σύγκριση με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση είναι αποκαλυπτική. Το 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, η μέση σταθμισμένη τιμή αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην ελληνική αγορά έφθασε περίπου στα 283 ευρώ/MWh, έναντι 119 ευρώ/MWh το 2023. Πρόκειται, βεβαίως, για ετήσιο μέσο όρο και όχι για ημερήσια τιμή, ωστόσο αποτυπώνει το μέγεθος της σημερινής αναζωπύρωσης, καθώς η χονδρική τιμή της 30ής Οκτωβρίου βρίσκεται ήδη πάνω από εκείνο το επίπεδο.
Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από τη σύγκριση των λογαριασμών των νοικοκυριών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2022 η μέση τελική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα είχε φθάσει τα 24,4 λεπτά ανά κιλοβατώρα, έναντι 27,7 λεπτών στην ΕΕ. Το πρώτο εξάμηνο του 2026, οι αντίστοιχες τιμές διαμορφώθηκαν στα 24 και 28,3 λεπτά. Με άλλα λόγια, παρά την αποκλιμάκωση που μεσολάβησε, το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος για τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθεί να κινείται κοντά στα επίπεδα της μεγάλης ενεργειακής κρίσης.
Το φυσικό αέριο και η σκιά του 2022
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η πορεία του φυσικού αερίου. Η τιμή αναφοράς TTF στο ολλανδικό Χρηματιστήριο έκλεισε στα 98,5 ευρώ/MWh, προσεγγίζοντας το ψυχολογικό όριο των 100 ευρώ. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της ανατίμησης, τον Φεβρουάριο του 2022, όταν εκδηλώθηκε η ρωσική εισβολή, η μηνιαία μέση τιμή βρισκόταν περίπου στα 84,5 ευρώ/MWh, ενώ τον Μάρτιο είχε υποχωρήσει κοντά στα 81 ευρώ/MWh. Η μεγάλη έκρηξη ακολούθησε το καλοκαίρι του 2022, με την τιμή να ξεπερνά τα 230 ευρώ/MWh τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο.
Επομένως, η σημερινή τιμή δεν έχει φθάσει στα ακραία επίπεδα εκείνης της περιόδου, είναι όμως περίπου διπλάσια από τα μέσα επίπεδα του 2024 και του 2025, όταν η ευρωπαϊκή αγορά είχε επιστρέψει σε σαφώς ηπιότερες συνθήκες.
Η εικόνα αποτυπώνεται και στους λογαριασμούς φυσικού αερίου. Το δεύτερο εξάμηνο του 2022 τα ελληνικά νοικοκυριά πλήρωναν κατά μέσο όρο 16 λεπτά/kWh, έναντι 11,3 λεπτών στην ΕΕ. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 η αντίστοιχη τιμή είχε υποχωρήσει στα 7,7 λεπτά στην Ελλάδα και στα 11 λεπτά στην ΕΕ. Πρόκειται για μια σημαντική αποκλιμάκωση, η οποία όμως δεν αποκλείει νέα επιβάρυνση εφόσον η σημερινή ανατίμηση του TTF αποκτήσει διάρκεια.
Το δύσκολο στοίχημα του Νοεμβρίου
Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται μπροστά σε μια ακόμη δοκιμασία. Η μέση χονδρική τιμή τον Οκτώβριο αυξήθηκε κατά 24,3% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, φθάνοντας στα 194,28 ευρώ/MWh από 156,30 ευρώ/MWh. Και η νέα ημερήσια τιμή των 287,75 ευρώ/MWh ενισχύει τις ανησυχίες για το κόστος προμήθειας των επόμενων εβδομάδων.
Οι ανακοινώσεις των προμηθευτών την 1η Νοεμβρίου για τα κυμαινόμενα τιμολόγια του μήνα αναμένεται, συνεπώς, να αποτυπώσουν σημαντικό μέρος αυτής της επιβάρυνσης.
Η κυβέρνηση αναζητεί ήδη πρόσθετα εργαλεία στήριξης, πέραν των παρεμβάσεων στα υγρά καύσιμα, εξετάζοντας και την επιδότηση της ηλεκτρικής ενέργειας. Το ζητούμενο είναι να περιοριστεί η μετακύλιση της διεθνούς ενεργειακής αναταραχής στην καθημερινότητα των καταναλωτών, χωρίς να δημιουργηθούν δημοσιονομικές πιέσεις που θα υπονομεύσουν τη συνολική προσπάθεια.
Το βέβαιο είναι ότι η ενεργειακή κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή ανάμνηση του 2022. Η επιστροφή των υψηλών τιμών δείχνει πόσο εκτεθειμένη παραμένει η Ευρώπη στις διεθνείς εξελίξεις και πόσο δύσκολη εξακολουθεί να είναι η διασφάλιση προσιτής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.