Πέντε ενεργειακοί παράγοντες συνθέτουν την «τέλεια καταιγίδα» που πλήττει την Ευρώπη, ενώ η ήπειρος βρίσκεται ακόμη στα απόνερα της κρίσης του 2022: η εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και πετρελαιοειδών, ιδίως του ντίζελ, η ακρίβεια στο φυσικό αέριο, η μειωμένη παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, η χαμηλή υδροηλεκτρική παραγωγή και το αυξημένο κόστος δικαιωμάτων εκπομπών CO2.
Είναι ενδεικτικό ότι χθες, Πέμπτη, το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο του TTF κατέγραψε νέο ρεκόρ τετραετίας, σκαρφαλώνοντας ενδοσυνεδριακά στα 91,2 ευρώ/MWh, ενώ το brent ξεπέρασε τα 111 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές Μαΐου. Όσο για το ρεύμα, στην ελληνική αγορά χονδρικής παρέμεινε για πέμπτη μέρα πάνω από τα 200 ευρώ/MWh.
Τη δυσμενή αυτήν κατάσταση επιδεινώνει, σύμφωνα με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκο Τσάφο, η διαταραχή σε δύο από τους τέσσερις βασικούς εξαγωγικούς πυλώνες πετρελαίου και φυσικού αερίου, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή (οι άλλοι δύο είναι η Αμερική και η Αφρική), αφήνοντας τους δύο μεγάλους εισαγωγικούς πόλους, δηλαδή την Ευρώπη και την Ασία, με περιορισμένους πόρους. Σε αντίθεση, μάλιστα, με το 2022, το ενεργειακό σοκ συμπίπτει φέτος και με μια πιστωτική κρίση, καθώς οι αγορές αμφισβητούν την ικανότητα ακόμη και μεγάλων οικονομιών να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.
Πίεση
Μιλώντας χθες κατά τη δεύτερη μέρα του Renewables and Storage Forum 2026 και αναφερόμενος στα στενά δημοσιονομικά περιθώρια, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος τόνισε ότι η πίεση στις αγορές ομολόγων και οι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν επιτρέπουν επανάληψη των οριζόντιων επιδοτήσεων του 2022, όπου η κυβέρνηση διέθεσε περίπου 10 δισ. ευρώ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση φαίνεται πως θα επιμείνει σε στοχευμένα μέτρα στήριξης περιορισμένης διάρκειας, όπως αυτά που έχουν ήδη ληφθεί για τα καύσιμα, το επίδομα θέρμανσης και τη βιομηχανία. Για την τελευταία, ο κ. Τσάφος ανέφερε ότι το μέτρο των 95 εκατ. ευρώ μέσω CISAF/METSAF βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης από την Κομισιόν, με τη διαδικασία να έχει «κολλήσει» σε ένα τεχνικό ζήτημα, το οποίο εκτίμησε ότι θα επιλυθεί σύντομα.
Παράλληλα, όπως τόνισε ο κ. Τσάφος, εξετάζεται νέο σχήμα επιδότησης ρεύματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στα πρότυπα του 2025 και βάσει των κανόνων de minimis, με κριτήρια τον τζίρο και τον ΚΑΔ. Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο πλαίσιο αναμένεται να είναι πιο στοχευμένο από το περσινό, με στόχο τη μεγαλύτερη ανταπόκριση των επιχειρήσεων, καθώς η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων στο προηγούμενο πρόγραμμα ήταν εξαιρετικά περιορισμένη. Όσον αφορά το κόστος ρεύματος για τα νοικοκυριά, ο κ. Τσάφος δεν προανήγγειλε μέτρα στήριξης, παραπέμποντας τους καταναλωτές στις διαθέσιμες προσφορές των σταθερών («μπλε») τιμολογίων.
Σημειωτέον πως, σε ό,τι αφορά τις προτεραιότητες του ΥΠΕΝ για το εξάμηνο έως τις εκλογές, ο υφυπουργός αναφέρθηκε στην ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών για την ενέργεια, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τα κτίρια, στην ανανέωση του Μεταλλευτικού Κώδικα, καθώς και στην υλοποίηση των μέτρων της ρήτρας διαφυγής, του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών και του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου. Στην ατζέντα περιλαμβάνεται και η προεργασία για την πυρηνική ενέργεια, μετά την πρώτη συνεδρίαση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής, ώστε να υπάρχει υλικό που θα μπορεί να αξιοποιήσει μια μελλοντική κυβέρνηση.
«Αγκάθι»
Στο προσκήνιο, στο μεταξύ, επανέρχεται το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης, με τις χρεώσεις των λογαριασμών προσαυξήσεων (που καλύπτουν τις απώλειες του συστήματος μεταφοράς, την ισχύ εξισορρόπησης και τις διαφορές από την εκκαθάριση της αγοράς) να φθάνουν τον Σεπτέμβριο τα 34,1 ευρώ/MWh, εκ των οποίων τα 25,6 ευρώ/MWh αφορούσαν τον ΛΠ3, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ.
Στο ζήτημα αναφέρθηκε κατά την ίδια ομιλία του ο κ. Τσάφος, κάνοντας λόγο για ανάγκη μεγαλύτερης διαφάνειας ως προς τη διαμόρφωση των συγκεκριμένων χρεώσεων, αλλά και ενίσχυσης των ελέγχων, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι πρακτικές της αγοράς είναι συμβατές με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Πρόσθεσε, πάντως, ότι το υψηλό κόστος του φυσικού αερίου και των δικαιωμάτων εκπομπών CO2 καθιστά αναπόφευκτα ακριβότερες τις υπηρεσίες εξισορρόπησης, δεδομένου ότι το σύστημα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μονάδες φυσικού αερίου.
Το ίδιο θέμα ανέδειξε και ο πρόεδρος της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ) Αντώνης Κοντολέων, κάνοντας λόγο για έλλειψη διαφάνειας στις χρεώσεις και ειδικότερα στο κόστος ανακατανομής των μονάδων (redispatching). Επικαλέστηκε, μάλιστα, περιπτώσεις κατά τις οποίες, παρά τις μηδενικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά, το πραγματικό κόστος αγοράς ενέργειας έφθανε τα 80 ευρώ/MWh. Απαντώντας στις καταγγελίες, ο αντιπρόεδρος του κλάδου Ενέργειας της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρης Φούρλαρης, επιβεβαίωσε ότι η Αρχή έχει ήδη ξεκινήσει τη διερεύνηση των χρεώσεων του ΛΠ3, ζητώντας από τον ΑΔΜΗΕ αναλυτικά στοιχεία για συγκεκριμένες ημερομηνίες προκειμένου να εξετάσει τη συμπεριφορά των παρόχων υπηρεσιών εξισορρόπησης.
Χαμηλές προσδοκίες
Στην Ευρώπη, πάλι, που ταλανίζεται από την εν εξελίξει ενεργειακή «πολυκρίση», το επόμενο υψηλόβαθμο ραντεβού έχει οριστεί για τις 29 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο, όπου θα συνεδριάσουν οι υπουργοί Ενέργειας της Ε.Ε., με χαμηλές ωστόσο προσδοκίες για άμεσα μέτρα. Ενδεικτικό είναι ότι στην επίσημη ατζέντα η ενεργειακή ασφάλεια εν όψει του χειμώνα 2026-2027 περιλαμβάνεται ως θέμα ανταλλαγής απόψεων, χωρίς να προβλέπεται σε αυτήν τη φάση η λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Το πρόβλημα, όπως το περιέγραψε ο κ. Τσάφος, είναι ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική είναι φτιαγμένη για έναν κόσμο με φθηνή ενέργεια, όπου η προέλευση των ενεργειακών πόρων, οι αλυσίδες αξίας και οι διαταραχές στον εφοδιασμό δεν αποτελούσαν βασικές προτεραιότητες. Όμως αυτός δεν είναι ο κόσμος στον οποίο ζούμε.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)