Πρόσθετο κόστος έως 500 εκατ. δολάρια ετησίως
Σύμφωνα με εκτίμηση του Middle East Economic Survey (MEES), όπως μεταδίδει η εφημερίδα Politis, η αύξηση του τέλους κατά 2 δολάρια ανά MMBtu θα μπορούσε να επιβαρύνει το έργο με περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια ετησίως, εφόσον η παραγωγή φτάσει στο προβλεπόμενο ανώτατο επίπεδο πωλήσεων των 700 εκατομμυρίων κυβικών ποδιών ημερησίως. Το ποσό αυτό αφορά ένα σενάριο πλήρους παραγωγικής δυναμικότητας και όχι άμεση οικονομική υποχρέωση της κυπριακής κυβέρνησης.
Η αύξηση του κόστους μεταφοράς θα μπορούσε, ωστόσο, να μειώσει τα έσοδα που αναλογούν στους εταίρους του κοιτάσματος, επηρεάζοντας και τα οικονομικά οφέλη για την Κύπρο. Ο ενεργειακός αναλυτής Charles Ellinas δήλωσε στην Cyprus Mail στις 19 Οκτωβρίου ότι το προτεινόμενο τέλος ενδέχεται να αφήσει στην Κύπρο περιορισμένα έσοδα από το κοίτασμα. Η Λευκωσία επιδιώκει, ως εκ τούτου, να εξασφαλίσει ανταγωνιστικότερους όρους μεταφοράς.
Στο τραπέζι δύο διαφορετικά χρονοδιαγράμματα
Η Chevron και οι εταίροι της έχουν ξεκινήσει τις προκαταρκτικές μελέτες μηχανικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη πλωτής εγκατάστασης παραγωγής και υποθαλάσσιου αγωγού που θα συνδέει το κοίτασμα με το αιγυπτιακό δίκτυο φυσικού αερίου. Η NewMed Energy υπολογίζει το κόστος των συγκεκριμένων εργασιών σε περίπου 106 εκατομμύρια δολάρια και τοποθετεί για το 2028 την τελική επενδυτική απόφαση (FID). Με βάση αυτό το χρονοδιάγραμμα, η έναρξη παραγωγής φυσικού αερίου αναμένεται το 2031.
Από την πλευρά της, η κυπριακή κυβέρνηση έχει εκφράσει την προσδοκία ότι η επενδυτική απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί νωρίτερα. Τον Αύγουστο, ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός είχε αναφέρει ως στόχο το καλοκαίρι του 2027. Προς το παρόν, κανένα από τα δύο χρονοδιαγράμματα δεν συνιστά οριστική έγκριση της επένδυσης.
Εκκρεμούν οι συμφωνίες με την Αίγυπτο
Βασικός προορισμός του φυσικού αερίου από το κοίτασμα «Αφροδίτη» είναι η αιγυπτιακή κρατική εταιρεία φυσικού αερίου EGAS (Egyptian Natural Gas Holding Company). Έχει υπογραφεί μνημόνιο για την προτεινόμενη πώληση, αλλά παραμένουν σε εκκρεμότητα οι δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες και οι συμφωνίες που αφορούν τον αγωγό. Στις 8 Οκτωβρίου, το υπουργείο Πετρελαίου της Αιγύπτου ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται με τη Chevron για την ολοκλήρωση των απαραίτητων συμφωνιών, πριν από την παραγγελία σημαντικού εξοπλισμού και τη λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης. Η διαπραγμάτευση για το τέλος διέλευσης αποτελεί, συνεπώς, μία ακόμη παράμετρο που πρέπει να διευθετηθεί πριν προχωρήσει το έργο.
Ανοιχτό και το ζήτημα με το Ισραήλ
Παράλληλα, η Κύπρος βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ για την αποζημίωση που αφορά το τμήμα του κοιτάσματος «Αφροδίτη» το οποίο εκτείνεται πέρα από τη θαλάσσια οριοθέτηση, εντός της ισραηλινής άδειας εκμετάλλευσης «Ishai». Το συγκεκριμένο ζήτημα είναι διακριτό από τις διαπραγματεύσεις για την πώληση φυσικού αερίου στην Αίγυπτο, ενώ η σχετική συμφωνία πώλησης δεν επιλύει το θέμα του τέλους διέλευσης. Η έκβαση των διαπραγματεύσεων για το κόστος μεταφοράς, οι εμπορικές συμφωνίες με την Αίγυπτο και η διευθέτηση της εκκρεμότητας με το Ισραήλ αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για την οικονομική βιωσιμότητα και το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης του κοιτάσματος «Αφροδίτη».