Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Ελλάδα είχε θετικό πρόσημο, καθώς εγκαθιδρύθηκε σχέση εμπιστοσύνης με τον ίδιο. Αποτελεί, άλλωστε, τον κυριότερο διαμορφωτή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής πλην του Τραμπ, αν και δεν εισακούεται πάντα, ούτε συμμετέχει ενεργά σε όλες τις αποφάσεις, ώστε να αυτοπροστατεύεται

Πάντως, από τα πρόσωπα του στενού κύκλου της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ είναι ο μόνος που έχει σφυρηλατηθεί πολιτικά και διαθέτει ανάλογη εμπειρία αλλά και ερείσματα στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ώστε να μπορεί να διαφωνεί με τον προϊστάμενό του, αν και, τα σχεδόν δύο χρόνια της διακυβέρνησης, έχει κερδίσει και έχει χάσει μάχες.

Η διαφορά, βέβαια, είναι ότι πλέον –και πιθανόν ακόμη περισσότερο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις 3 Νοεμβρίου– η ισχύς του Τραμπ, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, ακολουθεί φθίνουσα πορεία. Και αυτός ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Ρούμπιο θέλησε, από την Πνύκα, τόπο υψηλού συμβολισμού, να στείλει μήνυμα ανασύστασης της δυτικής συμμαχίας, προσαρμοσμένης πάντα στα τραμπικά πρότυπα, σε μια, πάντως, πιο εξελιγμένη εκδοχή σε σχέση με όσα κατά καιρούς έχουν εκφράσει τόσο ο Αμερικανός πρόεδρος όσο και ο αντιπρόεδρος Βανς. Προδήλως, ο Ρούμπιο απευθύνθηκε σε δύο τουλάχιστον ακροατήρια: το αμερικανικό και το ευρωπαϊκό. Προσπάθησε να καθησυχάσει τους Ευρωπαίους αναφορικά με τις προθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας την ανάγκη αναζωογόνησης της εταιρικής σχέσης και αναγνωρίζοντας εμμέσως πόσο βαθιά αυτή έχει πληγωθεί από τις ενέργειες και τη ρητορική του Τραμπ, ενώ παράλληλα έβαλε υποθήκη για την επόμενη ή τη μεθεπόμενη ημέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συνεργασία στην ενέργεια και την άμυνα αποτελεί τον πυρήνα των σχέσεών μας, και μάλιστα με πρόθεση περαιτέρω εμβάθυνσης· ωστόσο οι προοπτικές τους εκτείνονται και στις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία, στις ελληνικές εξαγωγές, στην περαιτέρω αύξηση των τουριστικών ρευμάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και στην προσέλκυση αμερικανικών επενδύσεων. Η ελληνική ναυτιλία, ιδιαίτερα ο στόλος μεταφοράς LNG, εδραιώνει περαιτέρω τους δεσμούς Αθήνας – Ουάσιγκτον. Σημαντική είναι και η πτυχή της ψηφιακής, εμπορικής και ενεργειακής διασυνδεσιμότητας διαφορετικών ηπείρων, με την Αθήνα να επιδιώκει τη συμμετοχή της σε κάποια από τα σχετικά σχέδια. Η αναφορά του Ρούμπιο, κατά την ομιλία του στην Πνύκα, στην ανάγκη μεγαλύτερου ελέγχου των αλυσίδων εφοδιασμού και μείωσης της εξάρτησης από συγκεκριμένες τρίτες δυνάμεις εκτός Δύσης είναι αποκαλυπτική της αμερικανικής στρατηγικής, και η Ελλάδα κάλλιστα μπορεί να ενταχθεί σε αυτήν. Βέβαια, η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ διαμορφώνει νέα δεδομένα και αναδεικνύει την αξία επιπλέον οδεύσεων. Μία λιγότερο σύνθετη προοπτική είναι αυτή της σιδηροδρομικής σύνδεσης Αλεξανδρούπολης – Οδησσού, που θα έδινε ανάσα στις χώρες της Μαύρης Θάλασσας σε σχέση με τα Στενά του Βοσπόρου. Η αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη δεν είναι πλέον τόσο έντονη όσο στο παρελθόν, παραμένει όμως ενεργή, λόγω κυρίως του Κάθετου Διαδρόμου, επομένως το εν λόγω σχέδιο θα μπορούσε να προσελκύσει το ενδιαφέρον αμερικανικών εταιρειών. Ο πρόεδρος Τραμπ μόνο αδιάφορος δεν είναι σε ανάλογες περιπτώσεις· εντούτοις, πρέπει να διασφαλιστεί η διαφάνεια στις διαγωνιστικές διαδικασίες.

Ανεξάρτητα από τα θερμά λόγια του Ρούμπιο για την Ελλάδα και τα στέρεα θεμέλια των διμερών σχέσεων, δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε την τωρινή αμερικανική ηγεσία. Τα κριτήρια με βάση τα οποία λαμβάνει τις αποφάσεις του ο πρόεδρος Τραμπ είναι συχνά ιδιοτελή, και ο ίδιος πολλές φορές μένει ανικανοποίητος, ζητώντας περισσότερα, ειδικότερα όταν η άλλη πλευρά εμφανίζεται εξαρτημένη και ευάλωτη. Ομως, το momentum του εκλογικού θριάμβου που προσέδιδε ισχύ στον Τραμπ έχει παρέλθει. Το ίδιο ισχύει και για το μονοπολικό διεθνές σύστημα, όπως διαμορφώθηκε μεταψυχροπολεμικά. Μπορεί ο Ρούμπιο να αναφέρθηκε ορθά στην υπνωτισμένη Ευρώπη, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι εκείνες που βρίσκονται σε σημαντική υποχώρηση.

Η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται σε πολλά πεδία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ταύτιση, όμως, μαζί τους, ιδίως στις παρούσες συνθήκες, επιδρά αρνητικά στην εικόνα μας. Επικρατεί διεθνώς έντονη δυσαρέσκεια για τις συναλλακτικές μεθόδους επιβολής συμμόρφωσης που ακολουθούν, προβληματισμός για την απροθυμία αλλά και την αδυναμία παρέμβασής τους σε πολλά μέτωπα, ανησυχία για τον ευμετάβλητο χαρακτήρα της εξωτερικής πολιτικής τους, που διαβρώνει την εμπιστοσύνη, αλλά και απογοήτευση στον Παγκόσμιο Νότο για την απόσυρσή τους από προγράμματα ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας. Ο Ρούμπιο, αντιλαμβανόμενος τη βλάβη στο κύρος των ΗΠΑ, κάνει διαχείριση ζημιάς και έτσι αναζητεί την επαναφορά τους σε μία κανονικότητα, με την ανάκτηση της έξωθεν καλής μαρτυρίας. Αυτονόητα, επιζητεί στηρίγματα, και η Ελλάδα μπορεί, αξιοποιώντας τη διαμορφούμενη δυναμική, να προσφερθεί ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς σε μία περιοχή που βρίθει προκλήσεων και αβεβαιοτήτων, διεκδικώντας παράλληλα, μέσα από σκληρή διαπραγμάτευση, την ικανοποίηση των εθνικών της προτεραιοτήτων επί άλλης βάσης απ’ ό,τι μέχρι σήμερα. Πρέπει, συνεπώς, να έχουμε ανοιχτές τις κεραίες μας, αναπτύσσοντας τις κατάλληλες δικτυώσεις, που θα μας διασφαλίσουν συνεπή παρουσία, άποψη και δυνατότητες διαμεσολάβησης. Ολα αυτά μπορούμε να τα κεφαλαιοποιήσουμε απέναντι σε μία εύπλαστη αμερικανική πολιτική.

*Ο κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και καθηγητής του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Ελλάδος. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος το βιβλίο του «Η νέα παγκόσμια τάξη. Το δίκαιο της ισχύος».

(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο