χρήση βιώσιμων, ανακυκλωμένων ή βιολογικών πρώτων υλών, ακόμη και όταν αυτές αναμιγνύονται φυσικά με συμβατικές (ορυκτές) πρώτες ύλες μέσα στην ίδια γραμμή παραγωγής)που προβλέπει η Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED). Σε κοινή επιστολή τους, οι συνυπογράφοντες προειδοποιούν ότι αλλαγές που θα οδηγούσαν στον φυσικό διαχωρισμό των καυσίμων θα μπορούσαν να διαταράξουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, να αυξήσουν το κόστος εφοδιαστικής και λειτουργίας και να εντείνουν τις εκπομπές, χωρίς να βελτιώνουν την αξιοπιστία των εγγυήσεων βιωσιμότητας ή την ιχνηλασιμότητα.
Ο κλάδος ζητά τη θέσπιση ενός αξιόπιστου, στιβαρού και εφαρμόσιμου πλαισίου πιστοποίησης, το οποίο θα στηρίζει τα ανανεώσιμα καύσιμα, ενισχύοντας παράλληλα την ακεραιότητα των κριτηρίων βιωσιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται, μεταξύ άλλων, η ταχεία και ομοιόμορφη εφαρμογή της Βάσης Δεδομένων της Ένωσης σε όλα τα κράτη-μέλη.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής:
Εμείς, οι υπογράφοντες, εκπροσωπώντας την ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών, χαιρετίζουμε τις συνεχιζόμενες προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του πλαισίου πιστοποίησης της βιωσιμότητας των ανανεώσιμων καυσίμων και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών στην ΕΕ.
Ένα ισχυρό, αξιόπιστο και εφαρμόσιμο σύστημα είναι απαραίτητο για την επίτευξη των κλιματικών και ενεργειακών στόχων της Ένωσης, καθώς και για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της αγοράς.
Καθώς συνεχίζονται οι συζητήσεις για τη μελλοντική εφαρμογή της πιστοποίησης βιωσιμότητας και τον καθορισμό του πλαισίου που θα ισχύσει μετά το 2030, συμπεριλαμβανομένης της εν εξελίξει αναθεώρησης του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2022/996¹, πρέπει να διατηρηθούν και να ενισχυθούν οι θεμελιώδεις αρχές της Οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (RED), ιδίως το σύστημα ισοζυγίου μάζας.
Οι βελτιώσεις του πλαισίου πρέπει να διαφυλάξουν τον πραγματιστικό χαρακτήρα που έχει επιτρέψει στα ανανεώσιμα καύσιμα να διακινούνται αποτελεσματικά μέσω των ευρωπαϊκών υποδομών, διασφαλίζοντας παράλληλα αυστηρή επαλήθευση της βιωσιμότητας και ιχνηλασιμότητα.
Ο επανακαθορισμός του συστήματος ισοζυγίου μάζας της RED θα μπορούσε να ανατρέψει πλήρως τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς καυσίμων της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης αποτελούν βασικές προτεραιότητες, χωρίς παράλληλα να επιφέρει καμία βελτίωση στην επαλήθευση της βιωσιμότητας των καυσίμων μετά την έξοδό τους από τις εγκαταστάσεις παραγωγής.
Για τον λόγο αυτό, καλούμε την Επιτροπή να διατηρήσει τις βασικές αρχές του συστήματος ισοζυγίου μάζας. Ειδικότερα:
- Οι ομάδες προϊόντων πρέπει να εξακολουθήσουν να ορίζονται με βάση καύσιμα που έχουν παρόμοια και όχι απολύτως ταυτόσημα χαρακτηριστικά. Μια τέτοια αλλαγή θα στερούσε από τις ομάδες προϊόντων την πρακτική και οικονομική τους αξία, καθιστώντας την ταξινόμηση παρωχημένη.
- Πρέπει να διατηρηθούν οι υφιστάμενες διατάξεις για τη φυσική ανάμειξη πρώτων υλών και καυσίμων, καθώς και για την κατανομή των χαρακτηριστικών βιωσιμότητας. Οι διατάξεις αυτές υποστηρίζουν την επιχειρησιακή ευελιξία και την αποτελεσματική εφοδιαστική σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, αποφεύγοντας περιττές επιβαρύνσεις σε επίπεδο μεταφορών, διαχείρισης και διοίκησης, προς όφελος των τελικών χρηστών.
- Τα καύσιμα που ανήκουν στην ίδια ομάδα προϊόντων πρέπει να εξακολουθήσουν να μπορούν να υπάγονται στο σύστημα ισοζυγίου μάζας εντός των υποδομών και των συστημάτων που αναγνωρίζει το πλαίσιο της RED. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι δεξαμενές, τα συστήματα αγωγών, οι διασυνδεδεμένες υποδομές φυσικού αερίου, οι τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), καθώς και άλλες συνδεδεμένες υποδομές ή υποδομές στις οποίες αναμειγνύονται διαφορετικά προϊόντα. Η χωριστή λογιστική παρακολούθηση καυσίμων που είναι φυσικά αδύνατο να διακριθούν μεταξύ τους, με βάση το σημείο αποθήκευσης ή μεταφοράς τους, προσθέτει περιττή πολυπλοκότητα και ισοδυναμεί στην πράξη με υποχρεωτικό φυσικό διαχωρισμό.
- Πρέπει να διατηρηθεί η ισχύουσα τρίμηνη περίοδος εφαρμογής του ισοζυγίου μάζας, ώστε να διατηρηθούν τα περιθώρια βελτιστοποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο επαλήθευσης της βιωσιμότητας και αντιστοίχιση των φυσικών ροών με τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας.
- Η Επιτροπή πρέπει να αξιοποιήσει την αναθεώρηση για να ενισχύσει τη συνοχή του συνολικού πλαισίου. Για παράδειγμα, θα πρέπει να απαιτήσει την ταχεία και ομοιόμορφη εφαρμογή της Ενωσιακής Βάσης Δεδομένων (Union Database – UDB) σε όλα τα κράτη μέλη.
Στηρίζουμε τις πρωτοβουλίες που βελτιώνουν αποτελεσματικά και με αποδείξιμο τρόπο την επαλήθευση της βιωσιμότητας των καυσίμων στην ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα την κορυφαία διεθνώς αποδοτικότητα της αγοράς της.
Οι ανησυχίες μας σχετικά με τις συνέπειες της απόκλισης από το σύστημα ισοζυγίου μάζας είναι οι ακόλουθες:
1. Ο de facto φυσικός διαχωρισμός θα διατάρασσε σοβαρά τις αλυσίδες εφοδιασμού ανανεώσιμων καυσίμων
Σήμερα, οι αλυσίδες εφοδιασμού καυσίμων βασίζονται σε κοινές δεξαμενές, τερματικούς σταθμούς, αγωγούς, φορτηγίδες, βυτιοφόρα και εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Οι υποδομές αυτές έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα τη βελτιστοποίηση της μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων χύδην φορτίων και την αποδοτική αξιοποίηση των διαθέσιμων εγκαταστάσεων, ώστε να εξασφαλίζεται ο οικονομικά αποδοτικότερος εφοδιασμός των τελικών χρηστών με καύσιμα των οποίων η βιωσιμότητα έχει επαληθευτεί.
Το πλαίσιο ισοζυγίου μάζας της RED έχει σχεδιαστεί ώστε να ανταποκρίνεται στην ποικιλομορφία των διαδρομών παραγωγής και διανομής ανανεώσιμων καυσίμων. Επιτρέπει διαφορετικές διαμορφώσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την αξιόπιστη επαλήθευση της βιωσιμότητας, την ιχνηλασιμότητα και τις δικλίδες ασφαλείας κατά της διπλής καταμέτρησης.
Οποιαδήποτε προσέγγιση απαιτεί τον χωριστό χειρισμό παρόμοιων καυσίμων αποκλειστικά και μόνο λόγω της κανονιστικής ταξινόμησής τους θα οδηγούσε αναπόφευκτα στον κατακερματισμό αυτών των αλυσίδων εφοδιασμού.
Οι πρακτικές συνέπειες δεν μπορούν να υποτιμηθούν. Οι φορείς εκμετάλλευσης θα υποχρεώνονταν να διαχειρίζονται πολλαπλές παράλληλες ροές προϊόντων, γεγονός που θα απαιτούσε τη δημιουργία παράλληλων υποδομών που σήμερα δεν υπάρχουν: δεξαμενές, αγωγοί, βυτιοφόρα οδικών και σιδηροδρομικών μεταφορών και άλλες εγκαταστάσεις.
Μια τέτοια αλλαγή θα συνεπαγόταν οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις όπου η εφαρμογή της θα ήταν εφικτή, ενώ στις περιπτώσεις όπου δεν θα ήταν εφικτή θα περιόριζε την ενεργειακή τροφοδοσία.
Η εφοδιαστική αλυσίδα καυσίμων δεν σχεδιάστηκε ποτέ για έναν τέτοιο διαχωρισμό. Παράλληλα, η αύξηση των όγκων και η μεγαλύτερη διαφοροποίηση των προϊόντων και των πρώτων υλών καθιστούν το σύστημα ισοζυγίου μάζας πιο επίκαιρο και πιο αναγκαίο από ποτέ.
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι ο πρόσθετος φυσικός διαχωρισμός στα επόμενα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού δεν θα βελτίωνε τις επιδόσεις βιωσιμότητας ούτε την ιχνηλασιμότητα των καυσίμων στην αγορά της ΕΕ.
Από τη στιγμή που τα χαρακτηριστικά βιωσιμότητας έχουν κατανεμηθεί στις εγκαταστάσεις παραγωγής μέσω του συστήματος ισοζυγίου μάζας της RED, ο μεταγενέστερος φυσικός διαχωρισμός δεν ενισχύει την ιχνηλασιμότητα ούτε την επαλήθευση της βιωσιμότητας.
Η ιχνηλασιμότητα και η πρόληψη της απάτης μπορούν να επιτευχθούν μέσω αξιόπιστων συστημάτων λογιστικής παρακολούθησης, τα οποία δεν πρέπει να εξισώνονται με την υποχρεωτική φυσική διαλογή και απομόνωση των καυσίμων.
Ο περιττός φυσικός διαχωρισμός θα μπορούσε να αυξήσει τις λειτουργικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και το κόστος αποθήκευσης, διαχείρισης και μεταφοράς σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Την ίδια στιγμή, οι φορείς που διαπράττουν απάτες στα προηγούμενα στάδια της αλυσίδας θα εξακολουθούσαν να μην εντοπίζονται παρά μόνο αφού τα προϊόντα τους είχαν ήδη εισέλθει σε αυτήν.
2. Στήριξη και όχι παρεμπόδιση της εγχώριας παραγωγής
Ακόμη και αν η αγορά εφοδιασμού καυσίμων προσαρμοζόταν, δημιουργώντας παράλληλες αλυσίδες για όλους τους διαφορετικούς συνδυασμούς τύπων προϊόντων και προέλευσης ως προς τη βιωσιμότητά τους, η παραγωγή καυσίμων από βιολογικές πρώτες ύλες στην ΕΕ θα περιοριζόταν σημαντικά.
Τα διυλιστήρια που εφαρμόζουν συγκατεργασία (co-processing), καθώς και τα εξειδικευμένα βιοδιυλιστήρια, αναμειγνύουν πρώτες ύλες με διαφορετικά χαρακτηριστικά βιωσιμότητας, προκειμένου να βελτιστοποιούν την παραγωγική διαδικασία και να κατανέμουν τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά στα τελικά προϊόντα, με βάση το δοκιμασμένο σύστημα ισοζυγίου μάζας.
Η απαγόρευση αυτής της ανάμειξης και της σχετικής κατανομής θα απαιτούσε σημαντική αύξηση της χωρητικότητας των δεξαμενών αποθήκευσης, καθώς και παραγωγή σε διακριτές παρτίδες, χωρίς τη δυνατότητα βέλτιστης αξιοποίησης των εγκαταστάσεων.
Αυτό θα οδηγούσε σε υπερβολική αύξηση του κόστους, μεγαλύτερη επιχειρησιακή πολυπλοκότητα και υψηλότερες εκπομπές, επιβαρύνσεις τις οποίες οι εγχώριοι παραγωγοί δεν θα ήταν σε θέση να απορροφήσουν.
Τυχόν αλλαγές στους κανόνες του ισοζυγίου μάζας θα είχαν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάπτυξη συμπληρωματικών τεχνολογικών οδών παραγωγής, όπως τα ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης και τα υπόλοιπα ηλεκτροσυνθετικά καύσιμα (e-fuels), συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ήδη παράγονται ή σχεδιάζεται να παραχθούν σε ευρωπαϊκά διυλιστήρια.
Δεδομένης της αυξανόμενης χρήσης ενός ευρέος φάσματος πρώτων υλών από γεωργικές καλλιέργειες και απόβλητα στην ευρωπαϊκή αγορά ανανεώσιμων καυσίμων, οι απαιτήσεις φυσικού διαχωρισμού ενέχουν τον κίνδυνο να επιβάλουν σημαντική πρόσθετη λειτουργική πολυπλοκότητα και κόστος στους παραγωγούς καυσίμων.
Οι επιβαρύνσεις αυτές καθιστούν οικονομικά δυσκολότερη την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την απανθρακοποίηση και την ενίσχυση της ενεργειακής ανθεκτικότητας, χωρίς να εξασφαλίζουν κατ’ ανάγκην αντίστοιχη βελτίωση των επιδόσεων βιωσιμότητας των καυσίμων.
3. Η RED εξακολουθεί να έχει δίκιο
Η θεμελιώδης αρχή του ισοζυγίου μάζας που ενσωματώνεται στην RED βασίστηκε σε ορθά θεμελιωμένη προσέγγιση και είναι ακόμη πιο επίκαιρη σήμερα, καθώς επιδιώκουμε την απανθρακοποίηση του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ.
Τα ζητήματα ακεραιότητας της βιωσιμότητας που έχουν ανακύψει στην αλυσίδα αξίας πρέπει να αντιμετωπίζονται στην πηγή τους. Μια αποτελεσματική λύση δεν μπορεί να επιβαρύνει τις αλυσίδες εφοδιασμού που συμμορφώνονται με τους κανόνες.
Η επιτυχής επιχειρησιακή λειτουργία της Ενωσιακής Βάσης Δεδομένων (UDB), σε συνδυασμό με την ταχεία λήψη μέτρων κατά των φορέων που διαπράττουν απάτες, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της αξιοπιστίας του συστήματος βιωσιμότητας.
Ως κλάδος, παραμένουμε προσηλωμένοι στη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαμόρφωση ενός ισχυρού, αξιόπιστου και πρακτικά εφαρμόσιμου πλαισίου πιστοποίησης βιωσιμότητας.
Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε εποικοδομητικά με την Επιτροπή για τα ζητήματα αυτά και να παράσχουμε πρόσθετη τεχνική τεκμηρίωση, εφόσον χρειαστεί.
Με εκτίμηση,
Οι συνυπογράφοντες φορείς.
