Ο Πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει αποδείξει ότι είναι ένας άριστος ισορροπιστής στη γεωπολιτική ευρωπαϊκή σκηνή. Λίγοι είναι οι ηγέτες που δύνανται να καυχώνται ότι διατηρούν βαθιά και ισχυρή φιλία με τον Πρόεδρο της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, ενώ δέχονται μηνύματα υποστηρίξεως από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παραλλήλως ανησυχεί σφοδρώς για την ενίσχυση της επιρροής του Πεκίνου. Ακόμη όμως λιγότεροι είναι οι ηγέτες που γίνονται τόσο θερμά δεκτοί από τον Πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα, ενώ τους υποδέχονται εξίσου θερμά και στις Βρυξέλλες, ιδιαιτέρως η κυρία Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ο πανύψηλος Πρόεδρος της Σερβίας, ο οποίος κυριαρχεί στην πολιτική σκηνή της Σερβίας επί 14 έτη, από ορισμένους θεωρείται ιδιαιτέρως αυταρχικός. Τώρα αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας του, καθώς ανακοίνωσε πρόωρες βουλευτικές εκλογές, οι οποίες θα έχουν σοβαρές επιπτώσεις και πέραν των συνόρων της Σερβίας. Η δεύτερη και τελική προεδρική θητεία του Προέδρου Βούτσιτς ολοκληρώνεται τον ερχόμενο Μάιο.
Ο όρος «ισορροπιστής» χαρακτηρίζει απολύτως την πολιτική κληρονομιά του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, επισημαίνει σε άρθρο της στη βρετανική εφημερίδα «The Telegraph» η δρ Έλενα Ίβανοφ, επιστημονική ερευνήτρια και αναλύτρια της Henry Jackson Society. Όπως τονίζει η κυρία Έλενα Ιβάνοφ, γνωρίζει πώς να παίζει το πολιτικό και διπλωματικό παιχνίδι, το οποίο και έχει τελειοποιήσει. Οι επικριτές του όμως εντός Σερβίας τείνουν να διερωτώνται αν οι Σέρβοι ωφελούνται όντως από την πολιτική και διπλωματική μαεστρία του.
Μια νίκη στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές της Σερβίας θα επιτρέψει στον 65ετή Πρόεδρο να εκλεγεί και Πρωθυπουργός, να αλλάξει το Σύνταγμα της χώρας και να παρατείνει την παραμονή του και στην Προεδρία (κάτι το οποίο δεν μπορεί να επιτύχει υπό τις παρούσες συνθήκες), αλλά και να διατηρήσει την εξουσία και να διευρύνει την πολιτική του κυριαρχία.
Οι πρόωρες εκλογές του δίνουν τη δυνατότητα να επανακτήσει την ισχύ του, μετά από δύο έτη διαδηλώσεων φοιτητών και μαθητών, που εταλάνισαν τη θητεία του και προεκάλεσαν μεγάλα πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα. Οι διαδηλώσεις των νέων προεκλήθησαν από τη φονική κατάρρευση υποστέγου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που εκόστισε τη ζωή σε 16 ανθρώπους τον Νοέμβριο του 2024, και συντόμως έλαβαν μεγάλες διαστάσεις και συμπεριέλαβαν αιτήματα κατά της φερομένης πολιτικής διαφθοράς του Βούτσιτς και της κυβερνήσεώς του, αλλά και αιτήματα για την ελευθερία εκφράσεως στα σερβικά μέσα μαζικής ενημερώσεως.
Η πολιτική και φοιτητική αναταραχή συνεχίζεται λόγω των αποκαλύψεων εντός του Αυγούστου περί χρήσεως του συστήματος λογισμικού Pegasus για τη φερομένη παρακολούθηση των ηγετών του κινήματος διαμαρτυρίας της Σερβίας.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, λίγες ημέρες μετά την κηδεία του στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς, ο Πρόεδρος Βούτσιτς έκανε λόγο για μεγάλη πολιτική και κοινωνική αναταραχή που προεκάλεσε τις πρόωρες εκλογές.
Τη δεκαετία του 1990 ο Βούτσιτς ήταν μέλος της σκληρής εθνικιστικής πολιτικής οργανώσεως που υποστήριζε τον Μλάντιτς και τις δυνάμεις του την περίοδο του πολέμου στη Βοσνία, ενώ μετά τον πόλεμο ανεσκεύασε την πολιτική του εικόνα ως ευρωπαϊστή Συντηρητικού και ίδρυσε το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα, διατηρώντας παραλλήλως την υποστήριξη της εθνικιστικής παρατάξεως και ψηφοφόρων της Σερβίας. Μπορεί οι Βρυξέλλες να υποστήριξαν ότι μια κρατική κηδεία για έναν εγκληματία πολέμου δεν συνάδει με την ευρωπαϊκή πορεία της Σερβίας, ο Πρόεδρος Βούτσιτς όμως οργάνωσε μια λαμπρή κηδεία για τον στρατηγό Μλάντιτς. Οι Βρυξέλλες δυσαρεστήθηκαν και ανέβαλαν την επίσκεψη του Επιτρόπου Διευρύνσεως της ΕΕ. Όμως το ζήτημα της κηδείας του Μλάντιτς απέδειξε για μία ακόμη φορά ότι ο Βούτσιτς κατάφερε να κάνει αυτό που ήθελε άνευ σοβαρών συνεπειών.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η Σερβία αντιστάθηκε και δεν συμμορφώθηκε προς τις επιταγές των Βρυξελλών για κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ενώ τέσσερα έτη διατηρεί άριστες σχέσεις με τη Μόσχα και το Κρεμλίνο. Τον περασμένο Μάιο παρακολούθησε στο πλευρό του Βλαντιμίρ Πούτιν την Παρέλαση της Νίκης στη Μόσχα.
Μόλις δύο μήνες μετά, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προέτεινε το «άνοιγμα» νέου κεφαλαίου διαπραγματεύσεων Βρυξελλών - Βελιγραδίου για την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ. Η Σερβία είναι μία εκ των έξι υποψηφίων χωρών των Βαλκανίων προς ένταξιν στην ΕΕ – ένταξις η οποία θεωρείται κομβικής σημασίας για τη μείωση της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια.
Οι Βρυξέλλες ενδιαφέρονται ιδιαιτέρως για τα κοιτάσματα λιθίου της Σερβίας, με σκοπό τη μείωση από τα ορυκτά της Κίνας, που χρησιμοποιούνται σε όλες τις συσκευές νέας τεχνολογίας. Ελπίζουν ότι θα επηρεάσουν το Βελιγράδι με την οικονομική τους δύναμη. Η Σερβία όμως δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και χρησιμοποιεί για αντίβαρο την προσωπική υποστήριξη που διαθέτει ο Βούτσιτς από τους Προέδρους Τραμπ, Πούτιν και Σι.
Τα σχέδια για την οικοδόμηση Πύργου Τραμπ στο Βελιγράδι υπάρχουν, όμως ο Τζάρεντ Κούσνερ τα έχει καθυστερήσει λόγω των διαδηλώσεων. Ο Πρόεδρος Τραμπ μπορεί να πιέζει τη Σερβία να απεξαρτηθεί από το ρωσικό πετρέλαιο, έχει όμως άριστες σχέσεις με τον Πρόεδρο Βούτσιτς.
Παραλλήλως η Σερβία διατηρεί στενότατη συμμαχία με την Κίνα, έχει υπογράψει τη δημιουργία της Κοινότητος Κίνας – Σερβίας, με στόχο τη δημιουργία ενός κοινού μέλλοντος των δύο χωρών. Μολονότι Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον ανησυχούν σφοδρώς για την ενίσχυση της κινεζικής επιρροής στα Βαλκάνια και θεωρούν την Κίνα τον μεγάλο ανταγωνιστή, ο Πρόεδρος Βούτσιτς δεν δίστασε να επισκεφθεί τον Μάιο το Πεκίνο και να αποδεχθεί το Μετάλλιο της Φιλίας, το οποίο του προσέφερε ο Πρόεδρος Σι.
Ο Αλεξάντερ Βούτσιτς έχει επιτύχει να διατηρήσει τις συμμαχίες του στο εξωτερικό, και παραλλήλως εφαρμόζει ένα πολιτικό σχέδιο που, αν το υλοποιήσει και κερδίσει και τη θέση του Πρωθυπουργού, θα είναι ισχυρότερος παρά ποτέ. Όμως το κόμμα του, το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα, αντιμετωπίζει ισχυρή πρόκληση από το Student List, το πολιτικό κόμμα που «γεννήθηκε» μέσα από τις διαδηλώσεις των φοιτητών και των μαθητών, και αποσκοπεί να νικήσει το κόμμα του Βούτσιτς με υποψηφίους σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο Ντεγιάν Πάβλοβιτς, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, επισημαίνει ότι είναι πιθανόν ο Βούτσιτς να ηττηθεί, όπως ο σύμμαχός του Βίκτωρ Όρμπαν στην Ουγγαρία, καθώς οι δημοσκοπήσεις φέρουν τα κόμματα της αντιπολιτεύσεως να προηγούνται καθαρώς, και μάλιστα χωρίς καμία υποστήριξη από τα μέσα ενημερώσεως και τον Τύπο.
Οι φοιτητές διαδηλώνουν επί 492 συνεχείς ημέρες και ελπίζουν ότι ο Βούτσιτς δεν θα κερδίσει την πρωθυπουργία και ότι, εν συνεχεία, θα χάσει και την προεδρία.
Πάντως, ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η σχεδόν παντελής απουσία των Βρυξελλών από τις εξελίξεις στη Σερβία, που επηρεάζονται κυρίως από το Πεκίνο, τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον, κάτι που μπορεί τελικώς να οδηγήσει σε μια νέα νίκη Βούτσιτς και σε μια ακόμη πολιτική απογοήτευση των φοιτητών.
(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)