Με την ανησυχία για τον πληθωρισμό να αυξάνεται και το κόστος της ενεργείας να απειλεί τα εισοδήματα των νοικοκυριών, το οικονομικό επιτελείο της Κυβερνήσεως καταθέτει αύριο στην Βουλή το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027. Παρά τις θετικές προβλέψεις περί δεικτών όπως η ανάπτυξις, η απασχόλησις και το δημόσιο χρέος, η ενεργειακή 

ακρίβεια μετατρέπεται στο σημαντικότερο πρόβλημα και αστάθμητο παράγοντα του κυβερνητικού σχεδιασμού.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών προχωρεί σε νέα, επί τα χείρω, αναθεώρηση της εκτιμήσεως για τον φετινό πληθωρισμό. Ο σχετικός δείκτης αναμένεται πλέον να διαμορφωθεί στο 3,6%, έναντι προηγουμένης προβλέψεως 3,2%, ενώ για το 2027 προβλέπεται αποκλιμάκωσις περί το 2,4%-2,5%. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν αναλυτές, η υποχώρησις του 2027 δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πορεία των διεθνών τιμών της ενεργείας και από την διάρκεια των γεωπολιτικών αναταράξεων. Η νέα άνοδος του πετρελαίου δεν περιορίζεται στους λογαριασμούς καυσίμων. Αυξάνει το κόστος μεταφοράς, παραγωγής και διανομής, με αποτέλεσμα οι ανατιμήσεις να διαχέονται σταδιακώς στα τρόφιμα, στα βιομηχανικά προιόντα και στις υπηρεσίες.

Έτσι, ακόμη και εάν ο δομικός πληθωρισμός παρουσιάσει σημάδια σταθεροποιήσεως, η ενεργειακή συνιστώσα δύναται να κρατήσει τον γενικό δείκτη σε υψηλά επίπεδα και να περιορίσει την αύξηση του πραγματικού διαθεσίμου εισοδήματος. Ωστόσο, η επιτυχία του συνολικού σχεδιασμού θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το εάν η οικονομία θα είναι εις θέσιν να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική χωρίς η ενεργειακή ακρίβεια να εξανεμίσει τις εισοδηματικές ενισχύσεις πριν αυτές φθάσουν στις τσέπες των πολιτών. Επί πλέον, θα εξαρτηθεί από το ποια περιθώρια θα αφήσει η ΕΕ για μεγαλύτερη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την ενεργειακή ακρίβεια.

Με επιστολή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης προς την πρόεδρο της ΕΕ εζήτησε οι ευρωπαικές κυβερνήσεις να αποκτήσουν μεγαλύτερο περιθώριο και την δυνατότητα να επιστρέψουν μέρος των προσθέτων εισπράξεων ΦΠΑ σε όσους δοκιμάζονται από την κρίση.


Το πετρέλαιο θερμάνσεως και η εξίσωσις της λιανικής τιμής

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το κόστος του πετρελαίου θερμάνσεως εν όψει της χειμερινής περιόδου. Ο προϋπολογισμός συντάσσεται με την παραδοχή ότι η μέση τιμή του Brent θα κινηθεί πλησίον των 89 δολλαρίων το βαρέλι. Η υπόθεσις αυτή είναι αισθητώς υψηλότερη της τελευταίας αναθεωρημένης εκτιμήσεως των 82 δολλαρίων για το 2026 και κατά πολύ άνω της αρχικής προβλέψεως των 64 δολλαρίων.

Εν σχέσει με την αρχική εκτίμηση, η παραδοχή των 89 δολλαρίων αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 39%. Αυτό πάντως δεν σημαίνει ότι η λιανική τιμή του πετρελαίου θερμάνσεως θα αυξηθεί αυτομάτως κατά το ίδιο ποσοστό. Στην τελική τιμή ανά λίτρο ενσωματώνονται η διεθνής τιμή των πετρελαικών προιόντων, η ισοτιμία ευρώ-δολλαρίου, τα περιθώρια διυλίσεως και εμπορίας, το κόστος μεταφοράς, ο ειδικός φόρος καταναλώσεως και ο ΦΠΑ.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας θα προχωρήσει σε αναλυτικό υπολογισμό της αναμενομένης τιμής εκκινήσεως λίγο πριν αρχίσει η διάθεσις του πετρελαίου θερμάνσεως. Η αποτίμησις δεν θα στηριχθεί μόνον στην τιμή του Brent αλλά κυρίως στις τιμές του ετοίμου προιόντος στην Μεσόγειο, στην ισοτιμία του ευρώ έναντι του δολλαρίου και στα εμπορικά περιθώρια που θα επικρατούν εκείνη την περίοδο.

Παραλλήλως, θα υπολογισθεί η επιβάρυνσις για ένα αντιπροσωπευτικό νοικοκυριό. Επί παραδείγματι, σε μια παραγγελία 1.000 λίτρων, κάθε αύξησις κατά 10 λεπτά το λίτρο συνεπάγεται πρόσθετο κόστος 100 ευρώ. Εφ’ όσον προκύψει ότι η τιμή διαμορφώνεται σε επίπεδα που απειλούν σημαντικώς τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, θα εξετασθεί η δυνατότης προσθέτου στηρίξεως.

Στο τραπέζι ευρίσκονται η διεύρυνσις του επιδόματος θερμάνσεως, η αύξησις του ποσού για τις ψυχρότερες περιοχές ή, σε περίπτωση ακραίας ανατιμήσεως, και κυρίως, η παρέμβασις στην τελική τιμή ώστε η τιμή διαθέσεως να διαμορφωθεί πλησίον του 1,50 ευρώ το λίτρο βάσει των σημερινών δεδομένων. Το δημοσιονομικό κόστος κάθε σεναρίου θα υπολογισθεί βάσει των επιδοτουμένων λίτρων, του αριθμού των δικαιούχων και του ύψους της ενισχύσεως ανά λίτρο ή ανά νοικοκυριό. Προτεραιότης αναμένεται να δοθεί σε στοχευμένα μέτρα, καθώς μια οριζόντιος επιδότησις θα είχε σαφώς υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος.

Ανάπτυξις 2,3% αλλά με ενεργειακό κίνδυνο

Παρά το δυσμενέστερο πληθωριστικό περιβάλλον, το προσχέδιο προβλέπει επιτάχυνση της αναπτύξεως στο 2,3% το 2027, από 2% φέτος. Κινητήριοι δυνάμεις εκτιμάται ότι θα αποτελέσουν οι επενδύσεις και η ιδιωτική κατανάλωσις, η οποία αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,5%, έναντι 1,6% το 2026.

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων καλείται να καλύψει σημαντικό τμήμα του κενού που αφήνει η ολοκλήρωσις του Ταμείου Ανακάμψεως. Για το 2027 προβλέπονται κονδύλια 11 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 4 δισ. ευρώ θα προέλθουν από εθνικούς πόρους και 7 δισ. ευρώ από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα. Οι σχετικές δαπάνες αυξάνονται σταδιακώς σε 12,2 δισ. ευρώ το 2028, 13,2 δισ. ευρώ το 2029 και 14,2 δισ. ευρώ το 2030.

Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προβλέπεται να ενισχυθούν κατά 4,2%, αν και υψηλούς ρυθμούς αναμένεται να καταγράψουν και οι εισαγωγές. Την ιδία στιγμή, η ανεργία εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει στο 7,9%, από 8,3% φέτος, με περαιτέρω αύξηση της απασχολήσεως.


Πλεονάσματα, φορολογικά έσοδα και νέα μέτρα

Ο επίσημος στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2027 τοποθετείται στο 2,4% του ΑΕΠ. Στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους θεωρούν ωστόσο ότι πρόκειται περί συντηρητικής προβλέψεως και ότι το τελικό αποτέλεσμα πιθανόν να φθάσει ακόμη και το 3,7%, εφ’ όσον συνεχισθούν οι υψηλές φορολογικές εισπράξεις, κυρίως από τον ΦΠΑ.

Για το 2026 το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να υπερβεί το 4% του ΑΕΠ, έναντι αρχικής προβλέψεως 3,2%. Μέρος αυτής της υπερβάσεως πάντως συνδέεται και με την άνοδο των ονομαστικών τιμών, η οποία ενισχύει τις εισπράξεις από εμμέσους φόρους. Συνεπώς, η αύξησις των εσόδων δεν είναι δυνατόν να εξετάζεται ανεξαρτήτως της επιβαρύνσεως που προκαλεί ο πληθωρισμός στα νοικοκυριά.

Το νέο πακέττο φορολογικών ελαφρύνσεων και εισοδηματικών ενισχύσεων για το 2027 ανέρχεται σε 2,2 δισ. ευρώ και αφορά σε περισσότερα των 2 εκατομμυρίων νοικοκυριών.

Το ενδεχόμενο προσθέτων παρεμβάσεων θα επανεξετασθεί μετά την επικύρωση, τον Απρίλιο, των δημοσιονομικών στοιχείων του 2026 από την Eurostat. Μέχρι τότε, το ΥΠΕΘΟ θα παρακολουθεί την πορεία του πληθωρισμού, του πετρελαίου και των φορολογικών εσόδων, προκειμένου να προσδιορίσει τον πραγματικώς διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Το δημόσιο χρέος προβλέπεται να υποχωρήσει στο 134,4% του ΑΕΠ το 2027, από 136,8% το 2026, με την βοήθεια προώρων αποπληρωμών και της διατηρήσεως υψηλών πλεονασμάτων. Στόχος είναι να περιορισθεί κάτω του 110% έως το 2031.

Το στοίχημα των 120 δόσεων

Σταθερώς σε ιδιαιτέρως υψηλά επίπεδα παραμένει το συνολικό ύψος των ληξιπροθέσμων οφειλών προς το Δημόσιο, καθώς στο τέλος Ιουλίου ο «λογαριασμός» διεμορφώθη στα 109,77 δισ. ευρώ. Το μέγεθος των συσσωρευμένων χρεών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, ενώ η διεύρυνσις των δυνατοτήτων ρυθμίσεως επιχειρεί να δώσει περισσότερο χρόνο σε όσους αδυνατούν να ανταποκριθούν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, η επέκτασις της ρυθμίσεως από τις 72 στις 120 δόσεις δημιουργεί ένα μεγαλύτερο περιθώριο αποπληρωμής, με στόχο την επανένταξη περισσοτέρων οφειλετών σε ένα σταθερό πρόγραμμα καταβολών. Ωστόσο, τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεικνύουν ότι το μεγαλύτερο μέρος των οφειλετών παραμένει εκτός ρυθμίσεως, αδυνατώντας να ανταποκριθεί στην καταβολή μηνιαίων δόσεων.

Ενδεικτικό της εικόνας είναι το γεγονός ότι μόλις 5,31 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 6,7% του πραγματικώς εισπραξίμου χρέους, ευρίσκεται σε ενεργό ρύθμιση. Η εξέλιξις αυτή αναδεικνύει το χάσμα μεταξύ του συνολικού ύψους των οφειλών και του ποσού που τελικώς εντάσσεται σε διαδικασία αποπληρωμής.

Το ζητούμενο πλέον είναι αν η επιμήκυνσις των δόσεων θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συμμετοχή των οφειλετών και, τελικώς, σε αύξηση των πραγματικών εισπράξεων προκειμένου να αφαιρεθεί ένα μεγάλο βάρος από τις πλάτες των φορολογουμένων.

*Από την ΕΣΤΙΑ

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο