Όταν φτάνει η κρίσιμη ώρα, έρχεται και ο πανικός — αλλά και η πολιτική των εντυπώσεων. Αυτό το φθινόπωρο, ο Τσακ Γκράσλεϊ, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής με τη μακροβιότερη θητεία, παρακολουθεί με απογοήτευση τα ποσοστά του κόμματός του στις δημοσκοπήσεις να καταρρέουν, εν μέσω της λαϊκής οργής για τον πληθωρισμό και τον πόλεμο στο Ιράν

Έτσι, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, ο ίδιος και άλλα ηγετικά στελέχη των Ρεπουμπλικανών πιέζουν τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να απαγορεύσει τις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ, σε μια προσπάθεια να σταματήσουν τις τιμές-ρεκόρ που πλήττουν τους ψηφοφόρους. «Γιατί ο Πρόεδρος Τραμπ δεν επιβάλλει εμπάργκο στις εξαγωγές ντίζελ, όπως έκαναν οι πρόεδροι τη δεκαετία του '70 με τα αγροτικά προϊόντα επειδή οι τιμές των τροφίμων είχαν εκτοξευθεί;» έγραψε ο Γκράσλεϊ σε πρόσφατη ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αναφερόμενος στο εμπάργκο που επέβαλε ο Πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον το 1973 στις εξαγωγές σόγιας, προσθέτοντας: «Οι υψηλές τιμές του ντίζελ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΟΥΝ ΤΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ».

Η προοπτική μιας απαγόρευσης έχει προκαλέσει συζητήσεις στον Λευκό Οίκο. Ο Κρις Ράιτ, αρμόδιος για θέματα ενέργειας, άσκησε πιέσεις κατά του μέτρου, όπως έπραξαν και στελέχη του αμερικανικού ενεργειακού κλάδου. Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει «πολύ σοβαρά» το ενδεχόμενο της απαγόρευσης, αν και άτομο που γνωρίζει το παρασκήνιο των συζητήσεων παραδέχτηκε στους Financial Times νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι «δεν έχουμε σαφή εικόνα για το τι πρόκειται να κάνει», καθώς «όλα εξαρτώνται από τον Τραμπ». Καλώς ήρθατε στον τρόπο που λειτουργεί η Ουάσιγκτον σήμερα.

Παρ' όλα αυτά, οι απειλές του Προέδρου φαίνεται να απέδωσαν καρπούς. Την Παρασκευή, ώθησαν —ή ανάγκασαν μέσω πιέσεων— τους ηγέτες της G7 να αντλήσουν ποσότητες από τα αποθέματά τους προκειμένου να μειώσουν τις τιμές.

Μέσα σε όλα αυτά, ωστόσο, υφέρπει μια πικρή ιστορική ειρωνεία. Στο πλαίσιο της διακυβέρνησης Τραμπ, φαντάζει σχεδόν φυσικό για τους Ρεπουμπλικανούς να υιοθετούν εμπορικούς περιορισμούς ως εργαλεία οικονομικού εθνικισμού, προκειμένου να ικανοποιήσουν λαϊκιστικές πολιτικές δυνάμεις.

Ωστόσο, για τον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο της δεκαετίας του 1980, τον Ρόναλντ Ρίγκαν —τον οποίο άτομα όπως ο Γκράσλεϊ τιμούν και με το παραπάνω και σέβονται βαθύτατα— τέτοιου είδους παρεμβάσεις στο εμπόριο ήταν απολύτως καταδικαστέες. Και αν εξετάσει κανείς σε βάθος την ιστορία εκείνου του εμπάργκο στη σόγια το 1973, θα διαπιστώσει ότι κάθε άλλο παρά επιτυχημένο ήταν.

Είναι αλήθεια ότι η απαγόρευση εξαγωγών του Νίξον συγκράτησε προσωρινά τις εγχώριες τιμές —γεγονός που ίσως εξηγεί γιατί ο Τραμπ ενδέχεται να μπει στον πειρασμό να εφαρμόσει κάτι αντίστοιχο για το ντίζελ. Όμως, η κίνηση αυτή «έγειρε ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως προμηθευτή βασικών εμπορευμάτων», όπως έγραψε ο Τζόναθαν Κόπες του Πανεπιστημίου του Ιλινόις σε μελέτη του το 2019.

Η ιαπωνική κυβέρνηση, η οποία βασιζόταν στις εισαγωγές σόγιας από τις ΗΠΑ, εξοργίστηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε, σύμφωνα με τον Κόπες, το 1974 η Ιαπωνική Υπηρεσία Διεθνούς Συνεργασίας (JICA) ξεκίνησε μια επένδυση μεγάλης κλίμακας για την ανάπτυξη της περιοχής Σεράντο στη Βραζιλία, με σκοπό την καλλιέργεια σόγιας. Το εγχείρημα αυτό απέδωσε εξαιρετικά. Πράγματι, έως το 2015 η Βραζιλία εξήγαγε περισσότερη σόγια από ό, τι οι ΗΠΑ — και, κατά τρόπο εντυπωσιακό, οι πωλήσεις της Βραζιλίας πέρυσι ήταν σχεδόν διπλάσιες από εκείνες των ΗΠΑ.

Πιο πρόσφατα, οι ΗΠΑ υπέστησαν άλλο ένα πλήγμα από δικές τους ενέργειες. Σήμερα, η Κίνα αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά σόγιας παγκοσμίως. Ωστόσο, ο εμπορικός πόλεμος που κήρυξε ο Τραμπ κατά της Κίνας έχει πλήξει τις αμερικανικές πωλήσεις στη χώρα, με αποτέλεσμα οι Κινέζοι αγοραστές να προμηθεύονται πλέον το προϊόν από τη Λατινική Αμερική. Όταν ο Τραμπ συναντήθηκε αυτόν τον μήνα με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, η σόγια εξαιρέθηκε χαρακτηριστικά από τις εμπορικές συμφωνίες για τη μείωση των δασμών —συνολικής αξίας 30 δισ. δολαρίων— που ανακοινώθηκαν, προκαλώντας την οργή των Αμερικανών αγροτών.

«Ο Τραμπ λειτούργησε πολύ ευνοϊκά για τη βραζιλιάνικη αγορά σόγιας», μου είπε αστειευόμενος ένας Κινέζος εισαγωγέας την περασμένη εβδομάδα· πλέον, προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος της σόγιας από πηγές εκτός ΗΠΑ. Ή, όπως έγραψε πρόσφατα σε άρθρο του στο Substack ο Philip Verleger, Αμερικανός οικονομολόγος ειδικευμένος στον τομέα της ενέργειας: «[Το 1973] ο Richard Nixon θυσίασε το μέλλον των Αμερικανών αγροτών για χάρη μερικών μηνών χαμηλότερων τιμών για τους καταναλωτές».

Θα είχε συμβεί το ίδιο με μια απαγόρευση του ντίζελ;

Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου υποστηρίζουν πως όχι, καθώς οι ΗΠΑ κυριαρχούν πλέον στον τομέα των ορυκτών καυσίμων, ενώ η αλλαγή προμηθευτή ντίζελ είναι πιο δύσκολη υπόθεση.

Επιμένουν επίσης ότι η διακίνηση καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα διεξάγεται σύντομα απρόσκοπτα. Ίσως και να έχουν δίκιο. Η κίνηση των ηγετών της G7 την Παρασκευή εκτόνωσε προσωρινά την πίεση.

Ωστόσο, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, άκουσα μη Αμερικανούς επιχειρηματικά στελέχη και κυβερνητικούς αξιωματούχους να παρουσιάζουν σχέδια θωράκισης απέναντι στις πιέσεις στην αγορά ορυκτών καυσίμων μέσω της «διαφοροποίησης» των πηγών τους — δηλαδή, στρεφόμενοι προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Αυτό ενδέχεται να δημιουργήσει νέα τρωτά σημεία: η ενέργεια από ΑΠΕ μπορεί να παρουσιάζει διακυμάνσεις στην παροχή, ενώ η Κίνα κυριαρχεί στην εφοδιαστική αλυσίδα των πράσινων τεχνολογιών. Ωστόσο, οι κίνδυνοι αυτοί φαντάζουν λιγότερο τρομακτικοί αν συγκριθούν με τους κινδύνους τού να είναι κανείς όμηρος της απρόβλεπτης εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ ή των πολεμικών συγκρούσεων στον Κόλπο.

Όπως μου επισημαίνει ο Verleger: «Ποια χώρα θα ήθελε να βασίζεται πλέον στις ΗΠΑ για τις εξαγωγές φυσικού αερίου, όταν η Αμερική ενδέχεται να τις διακόψει ξαφνικά;» Για να το πούμε ωμά: μία από τις συνέπειες του πολέμου του Τραμπ κατά του Ιράν είναι η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης —την οποία ο πρόεδρος απεχθάνεται—, γεγονός που θα καταστήσει τα άλλα κράτη λιγότερο εξαρτημένα από τις ΗΠΑ.

Ο Λευκός Οίκος οφείλει να δώσει προσοχή. Βεβαίως, μια ενδεχόμενη απαγόρευση του ντίζελ ίσως απέφερε πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη. Ωστόσο, όλος αυτός ο θόρυβος ενδέχεται να ωθήσει τους αμερικανικούς ενεργειακούς ομίλους να περιορίσουν την παραγωγή, οδηγώντας έτσι σε αύξηση των τιμών μεσοπρόθεσμα. Και εφόσον η κίνηση αυτή θα κάνει την Αμερική να φαντάζει (ακόμη πιο) αναξιόπιστη στα μάτια των συμμάχων της, το μακροπρόθεσμο κόστος θα είναι μεγάλο. Αρκεί να κοιτάξει κανείς την ταπεινή σόγια για να διαπιστώσει τι συμβαίνει όταν η πολιτική αγνοεί τη δύναμη των ακούσιων συνεπειών.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο