Μια αθέατη αλλά άκρως προβληματική πλευρά του τρόπου με τον οποίο οι αρμόδιες αρχές αντιλαμβάνονται και διαχειρίζονται την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας αναδεικνύουν οι χειρισμοί γύρω από την τελευταία εν λειτουργία λιγνιτική μονάδα της ΔΕΗ, την «Πτολεμαΐδα 5». Και αυτό σε μια συγκυρία κατά την οποία η έντονη γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι αναταράξεις στις διεθνείς 

αγορές ενέργειας και οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου επαναφέρουν με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα της ασφάλειας εφοδιασμού και της επάρκειας του ηλεκτρικού συστήματος. Υπουργείο, ΑΔΜΗΕ, ΡΑΑΕΥ και ΔΕΗ δεν έχουν βρει μέχρι σήμερα έναν κοινό τόπο για τη θέση του λιγνίτη στο ενεργειακό μείγμα της χώρας. Είναι εξ ορισμού «καταραμένο» καύσιμο ή υπό συνθήκες απαραίτητο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και τη συγκράτηση των τιμών, όπως φάνηκε στην πρώτη ενεργειακή κρίση; Το ερώτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τις τελευταίες ημέρες, αλλά και στο επίκεντρο μιας άτυπης διαμάχης μεταξύ ΑΔΜΗΕ και ΔΕΗ.

Τον Δεκέμβριο του 2024 το κυβερνητικό συμβούλιο ενέκρινε το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), τον στρατηγικό οδικό χάρτη της χώρας για την επίτευξη των ενεργειακών και κλιματικών στόχων έως το 2030. Το ΕΣΕΚ ορίζει ως καταληκτική ημερομηνία για την απολιγνιτοποίηση την 31η Δεκεμβρίου 2028. Ειδικά για την «Πτολεμαΐδα 5» προβλέπει την απόσυρσή της το 2028 και την επανένταξή της στο σύστημα μετά το 2030 ως μονάδας φυσικού αερίου.

Η ΔΕΗ, ωστόσο, προγραμμάτισε την απόσυρση της μονάδας δύο χρόνια νωρίτερα. Στο πλαίσιο αυτό, τον Νοέμβριο του 2025 υπέβαλε στη ΡΑΑΕΥ αίτημα τροποποίησης της άδειας παραγωγής δρομολογώντας τη μετατροπή της «Πτολεμαΐδας 5» σε μονάδα φυσικού αερίου. Τον Ιανουάριο του 2026 η ΡΑΑΕΥ ενέκρινε την τροποποίηση, ενώ για την τροφοδοσία της νέας μονάδας ο ΔΕΣΦΑ ξεκίνησε την κατασκευή αγωγού, η ολοκλήρωση του οποίου αναμένεται το 2027. Τον Μάρτιο και ενώ ο πόλεμος στο Ιράν και οι αναταραχές στον εφοδιασμό της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου είχαν πυροδοτήσει μια νέα περίοδο ενεργειακής αβεβαιότητας, η ΔΕΗ προχώρησε στην υπογραφή σύμβασης με την ΤΕΡΝΑ για τη μετατροπή της μονάδας, έναντι εκτιμώμενου τιμήματος 400-420 εκατ. ευρώ. Στο μεταξύ, ο ΑΔΜΗΕ, ως αρμόδιος εκ του νόμου για την επάρκεια της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια, αξιολογώντας τις νέες συνθήκες, στις 7 Απριλίου, με εμπιστευτική επιστολή προς τη ΡΑΑΕΥ και τη ΔΕΗ, όπως είχε αποκαλύψει τότε η «Κ», ενημέρωσε ότι η «Πτολεμαΐδα 5» θα πρέπει να παραμείνει διαθέσιμη για λειτουργία τουλάχιστον έως το τέλος του 2027. Ο διαχειριστής έκρινε ότι η απόσυρση της μονάδας έως το τέλος του 2026, όπως έχει προγραμματίσει η ΔΕΗ, ενέχει υψηλό ρίσκο για την ασφαλή τροφοδοσία της χώρας με ηλεκτρική ενέργεια κατά τη χειμερινή περίοδο. Χωρίς την «Πτολεμαΐδα 5», σύμφωνα με την εκτίμησή του, η επάρκεια του συστήματος θα εξαρτάται περισσότερο από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας, η διαθεσιμότητα των οποίων δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

ΥΠΕΝ και ΡΑΑΕΥ αγνόησαν τις προειδοποιήσεις του ΑΔΜΗΕ. Στις 18 Μαΐου το υπουργείο υπέγραψε την απόφαση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων για τη μετατροπή της «Πτολεμαΐδας 5» σε μονάδα φυσικού αερίου. Βάσει του σχεδιασμού, η μονάδα θα μετατραπεί αρχικά, έως τα τέλη του 2027, σε μονάδα ανοιχτού κύκλου ισχύος 295 MW και στη συνέχεια σε μονάδα συνδυασμένου κύκλου ισχύος 439 MW. Η ΔΕΗ έχει συνδέσει τη λειτουργία της νέας μονάδας φυσικού αερίου με την τροφοδοσία του mega data center που σχεδιάζει να εγκαταστήσει στην περιοχή. Με τη θέση της επιχείρησης έχει συνταχθεί πλήρως η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ. Ο αρμόδιος υφυπουργός Νίκος Τσάφος, απαντώντας στις επανειλημμένες ερωτήσεις της αντιπολίτευσης και στις προτάσεις για συνέχιση της λιγνιτικής λειτουργίας, έχει υιοθετήσει τα βασικά επιχειρήματα της ΔΕΗ: ότι η «Πτολεμαΐδα 5» δεν μπορεί να ανταγωνιστεί οικονομικά τις υπόλοιπες τεχνολογίες, ότι δεν θα ήταν συμφέρουσα ούτε ως ψυχρή εφεδρεία και ότι «εθνικό καύσιμο» της χώρας είναι πλέον οι ΑΠΕ.

Η πραγματικότητα όμως δοκιμάζει στην πράξη αυτή την επιχειρηματολογία. Από τις αρχές Αυγούστου η «Πτολεμαΐδα 5» λειτουργεί καθημερινά, με την εξαίρεση μόλις τριών ημερών, καλύπτοντας πάνω από το 6% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, όπως ανέδειξε χθες με ανακοίνωσή του ο υπεύθυνος του Τομέα Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ Φραγκίσκος Παρασύρης.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, και καθώς η γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση επιμένει, η ΡΑΑΕΥ, η οποία όλο το προηγούμενο διάστημα είχε κρατήσει ουσιαστικά ρόλο Πόντιου Πιλάτου στην παρασκηνιακή διαμάχη ΑΔΜΗΕ – ΔΕΗ, αποφάσισε τελικά να πάρει θέση. Με σημαντική καθυστέρηση αποδέχθηκε το αίτημα του ΑΔΜΗΕ για παραμονή της «Πτολεμαΐδας 5» σε λειτουργία μέχρι τη λήξη της νέας χειμερινής περιόδου, τον Μάρτιο του 2027, επικαλούμενη τη διεθνή ενεργειακή κρίση. Η σχετική επιστολή προς τον ΑΔΜΗΕ εστάλη χθες. Τρεις ημέρες νωρίτερα, την περασμένη Παρασκευή, ο ΑΔΜΗΕ έθεσε σε διαβούλευση το νέο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ηλεκτρικού συστήματος. Στις παραδοχές του επικαλείται ρητά τις προβλέψεις του ΕΣΕΚ για την απολιγνιτοποίηση. Σε σχετική ερώτηση της «Κ» για την «Πτολεμαΐδα 5», ο ΑΔΜΗΕ απαντά ότι «μελετήθηκαν όλες οι εκδοχές στα εναλλακτικά σενάρια και αναμένουμε νεότερα από ΡΑΑΕΥ, ΥΠΕΝ και ΔΕΗ για τον ακριβή χρόνο απόσυρσής της». Από την πλευρά της ΔΕΗ, ο εκπρόσωπος του γραφείου Τύπου Κωνσταντίνος Κανακάρης επισημαίνει ότι «η ΔΕΗ, όπως επανειλημμένως έχει πει, θα σταματήσει τη λειτουργία της μονάδας μέχρι το τέλος του 2026». Διευκρινίζει παράλληλα ότι οι εργασίες μετατροπής σε μονάδα φυσικού αερίου έχουν ξεκινήσει από τον Μάιο, χωρίς πάντως να επηρεάζουν τη σημερινή λιγνιτική λειτουργία.

 

*Από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο