Η μεγάλη κρίση στις αγορές πετρελαίου φέρνει ξανά στην επιφάνεια το μεγάλο δίλημμα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Πώς να προστατεύσουν το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών χωρίς να υπονομεύσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η Γαλλία επιλέγει μια επιθετική προσέγγιση σε αυτό. Ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί προανήγγειλε περικοπές δημόσιων δαπανών ύψους 54 δισ. ευρώ το 2027, με στόχο να περιοριστεί το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο η γαλλική κυβέρνηση εκτιμά ότι φέτος θα ανέλθει στο 5,4% του ΑΕΠ. 

Παράλληλα, το γαλλικό δημόσιο χρέος έχει φθάσει στο 117,5% του ΑΕΠ. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται στο γεγονός ότι η γαλλική κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει τη δημοσιονομική προσαρμογή με μέτρα που περιορίζουν τις κοινωνικές επιπτώσεις. Οι συντάξεις δεν μειώνονται, ενώ αποκλείεται και το πάγωμα αρκετών κοινωνικών παροχών. Την ίδια ώρα, όμως, οι αυξήσεις των μισθών στον δημόσιο τομέα δεν θα αντισταθμίσουν το σύνολο της αύξησης του κόστους ζωής και τα φορολογικά κλιμάκια θα αυξηθούν, ενισχύοντας τα έσοδα από φυσικά πρόσωπα.

Η εικόνα αυτή δείχνει πόσο στενά συνδέεται πλέον η ενεργειακή κρίση με τη δημοσιονομική πολιτική. Όταν το πετρέλαιο κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, το κόστος μεταφέρεται γρήγορα στα καύσιμα, στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στα τρόφιμα και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα. Και όσο περισσότερο μια κυβέρνηση επιχειρεί να απορροφήσει το σοκ μέσω επιδοτήσεων ή φορολογικών μειώσεων, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση στον προϋπολογισμό.

Όλα αυτά επτά μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές της χώρας και ενώ υπάρχουν εντεινόμενες διαμαρτυρίες στην κοινωνία και πιέσεις στις αγορές ομολόγων λόγω των υψηλών τιμών των καυσίμων που ανεβάζουν το κόστος διαβίωσης.

Ήδη, την αρχή την έκαναν Γάλλοι ψαράδες που απέκλεισαν την πρόσβαση σε λιμάνια της νότιας Γαλλίας, διαμαρτυρόμενοι για τις υψηλές τιμές ενέργειας, ενώ την Τρίτη, εργαζόμενοι από όλο το φάσμα της εργασίας, από τον ενεργειακό τομέα μέχρι την αστυνομία, προχώρησαν σε απεργίες με αιτήματα αυξήσεις μισθών και μείωση της τιμής των υγρών καυσίμων.

Η ενεργειακή κρίση στις τιμές περιπλέκει το έργο της κυβέρνησης για την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού του 2027, τον οποίο αναμένεται να παρουσιάσει στα τέλη του μήνα στο βαθιά διχασμένο γαλλικό Κοινοβούλιο. Την ίδια στιγμή, οι μαζικές πωλήσεις γαλλικών κρατικών ομολόγων έχουν οδηγήσει το κόστος δανεισμού της Γαλλίας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2008.

Ο πρωθυπουργός Λεκορνί δήλωσε ότι δεν ληφθούν μέτρα εξοικονόμησης δαπανών, το έλλειμμα προϋπολογισμού για το 2027 θα ξεπερνούσε το 6,5% του ΑΕΠ.

Χάρη στα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, το έλλειμμα του 2026 αναμένεται να παραμείνει αρκετά κάτω από το 5,5% του ΑΕΠ.

Ο υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ παραδέχθηκε την περασμένη Παρασκευή ότι οι επιπτώσεις από την κρίση στη Μέση Ανατολή θα οδηγήσουν την κυβέρνηση σε απόκλιση από τον φετινό δημοσιονομικό στόχο του 5% του ΑΕΠ, ενώ παράλληλα δυσκολεύεται να βρει περικοπές δαπανών που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

Η γαλλική κυβέρνηση επιδιώκει να διαμορφώσει ένα νομοσχέδιο προϋπολογισμού που θα έχει πιθανότητες να εγκριθεί από το Κοινοβούλιο. Οι δύο προηγούμενοι πρωθυπουργοί του Λεκορνί είχαν ανατραπεί εξαιτίας προηγούμενων προϋπολογισμών.

Ωστόσο, οι Σοσιαλιστές βουλευτές έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο να στηρίξουν τον προϋπολογισμό, όπως έκαναν για τον προϋπολογισμό του 2026, γεγονός που ενδέχεται να αφήσει την τύχη του προϋπολογισμού του 2027 στα χέρια του Εθνικού Συναγερμού.

Η επικεφαλής του κόμματος, Μαρίν Λεπέν, προηγείται στις δημοσκοπήσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου Απριλίου-Μαΐου, οι οποίες διεξάγονται σε δύο γύρους.

Η Λεπέν δήλωσε την Τετάρτη ότι το RN, το μεγαλύτερο κόμμα στην Κάτω Βουλή χωρίς όμως κοινοβουλευτική πλειοψηφία, θα καταψηφίσει τον προϋπολογισμό εάν περιλαμβάνει τα υπό συζήτηση σχέδια για τη μη αναπροσαρμογή των συντάξεων σύμφωνα με τον πληθωρισμό, προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι.

Η ελληνική κυβέρνηση κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε συγκεκριμένη παρέμβαση στην αγορά του πετρελαίου θέρμανσης, η οποία θα ανακοινωθεί από τα συναρμόδια υπουργεία την επόμενη εβδομάδα. Όπως ανέφερε, χωρίς παρέμβαση το πετρέλαιο θέρμανσης θα μπορούσε να ανοίξει στις 15 Οκτωβρίου κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο, επίπεδο που χαρακτήρισε μη αποδεκτό.

Η κυβερνητική παρέμβαση θα έχει δύο σκέλη: σημαντική στήριξη στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης, με συμμετοχή και των διυλιστηρίων, και οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Ο πρωθυπουργός έθεσε μάλιστα ως στόχο η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης να είναι κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, δηλαδή χαμηλότερα από την τιμή στην οποία έκλεισε η περυσινή περίοδος θέρμανσης.

Το δεύτερο μέτωπο είναι το diesel κίνησης. Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα υπάρξει επέκταση της υφιστάμενης παρέμβασης για τον Οκτώβριο, ενώ η κυβέρνηση εξετάζει και άλλες δυνατότητες, ανάλογα με την εξέλιξη της διεθνούς κρίσης. Η βενζίνη, αντίθετα, δεν εντάχθηκε προς το παρόν σε νέα συγκεκριμένη παρέμβαση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Ο Μητσοτάκης ξεκαθάρισε ότι ο προϋπολογισμός δεν έχει σήμερα τη δημοσιονομική δυνατότητα για οριζόντια μείωση του ΕΦΚ. Άφησε όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας προσωρινής μείωσης, εφόσον υπάρξει ειδική ευρωπαϊκή άδεια ώστε μια τέτοια παρέμβαση να μην προσμετρηθεί στα δημοσιονομικά όρια.

Αυτό είναι ίσως το κρίσιμο σημείο της ελληνικής στρατηγικής. Η κυβέρνηση δεν θέλει να ανοίξει μια μόνιμη δημοσιονομική τρύπα για να αντιμετωπίσει ένα εξωγενές σοκ που μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό. Επιχειρεί αντίθετα να χρησιμοποιήσει εθνικούς πόρους και τη συμμετοχή της αγοράς για μια στοχευμένη και χρονικά περιορισμένη παρέμβαση.

Υπάρχει, άλλωστε, ένα ακόμη σημαντικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα: η χώρα διαθέτει δύο μεγάλα εξαγωγικά διυλιστήρια, γεγονός που, όπως τόνισε ο πρωθυπουργός, ενισχύει την ασφάλεια τροφοδοσίας της αγοράς. Το πρόβλημα επομένως δεν είναι ο κίνδυνος να υπάρξει έλλειψη καυσίμων, αλλά το πόσο ακριβά θα φτάσουν αυτά στον τελικό καταναλωτή.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της νέας δοκιμασίας. Η Ελλάδα, όπως και η Γαλλία, καλείται να διαχειριστεί μια εξωτερική ενεργειακή κρίση χωρίς να επιστρέψει σε μια λογική γενικευμένων και μόνιμων επιδοτήσεων. Η διαφορά είναι ότι η Αθήνα επιχειρεί να «μοιράσει» το κόστος ανάμεσα στον κρατικό προϋπολογισμό, τα διυλιστήρια και τους μηχανισμούς στήριξης των νοικοκυριών, κρατώντας παράλληλα ανοιχτή την ευρωπαϊκή λύση για τον ΕΦΚ.

Η κρίσιμη παράμετρος θα είναι, τελικά, η διάρκεια της πετρελαϊκής αναταραχής. Αν πρόκειται για ένα βραχυχρόνιο σοκ, οι στοχευμένες παρεμβάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα. Αν όμως οι υψηλές τιμές παραμείνουν για πολλούς μήνες, τότε το ζήτημα παύει να είναι απλώς η τιμή της βενζίνης ή του πετρελαίου θέρμανσης και μετατρέπεται σε δοκιμασία για τον πληθωρισμό, τα δημόσια οικονομικά, την ανταγωνιστικότητα και συνολικά το διαθέσιμο εισόδημα.

Και αυτή είναι η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην ελληνική και τη γαλλική εξίσωση: το Παρίσι έχει μπροστά του κυρίως το πρόβλημα της δημοσιονομικής προσαρμογής, ενώ η Αθήνα προσπαθεί να προστατεύσει ταυτόχρονα το κόστος ζωής και τη δημοσιονομική ισορροπία. Το αν οι προσωρινές παρεμβάσεις θα επαρκέσουν θα κριθεί τελικά όχι στην Αθήνα ή στο Παρίσι, αλλά στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο