Το Γεωπολιτικό Θρίλερ του Καλωδίου, οι Τουρκικές Απειλές και το Δίλημμα των 12 ν.μ

Το Γεωπολιτικό Θρίλερ του Καλωδίου, οι Τουρκικές Απειλές και το Δίλημμα των 12 ν.μ
της Μύρνας Νικολαΐδου
Τετ, 16 Σεπτεμβρίου 2026 - 07:45

Η Ανατολική Μεσόγειος μοιάζει με σκακιέρα όπου η σκόνη της έντασης δεν λέει να κοπάσει, με την επανέναρξη των ερευνών για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου Great Sea Interconnector (GSI) να εισέρχεται  ως φαίνεται στην τελική της ευθεία. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα εντείνει την προκλητική ρητορική της μέσω των φιλοκυβερνητικών μέσων ενημέρωσης, μετατρέποντας ένα κατεξοχήν ενεργειακό έργο σε πεδίο έντονης γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, εκτοξεύοντας συνεχείς απειλές και σενάρια πολέμου. Στο οικονομικό και θεσμικό σκέλος, οι εξελίξεις τρέχουν με ταχύτατους ρυθμούς.

 

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, αποκάλυψε την Δευτέρα πως ήρθε σε πλήρη συμφωνία με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, ώστε η Λευκωσία να καταβάλει το ποσό των 25 εκατομμυρίων ευρώ που της αναλογεί για τη χρηματοδότηση του έργου. Προϋπόθεση για την εκταμίευση αποτελεί η επίσημη έκδοση της NAVTEX, η οποία θα δώσει το σύνθημα για την έναρξη της πόντισης. Παρ’ όλα αυτά, στο εσωτερικό της Κύπρου οι προβληματισμοί δεν έχουν εκλείψει. Ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός, διατηρεί ισχυρές επιφυλάξεις για το αν το τελικό κόστος θα συγκρατηθεί στο αρχικό πλαίσιο ή αν θα ξεπεράσει τα 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ, συνυπολογίζοντας τις ασφάλειες και τη συντήρηση, ζητώντας παράλληλα επικαιροποιημένα στοιχεία που να διασφαλίζουν την οικονομική βιωσιμότητα του εγχειρήματος.

Στο πεδίο των προληπτικών μέτρων, η Αθήνα κινήθηκε αποφασιστικά προχωρώντας στην έκδοση έξι επειγουσών NOTAM, με διάρκεια ισχύος από τις 16 Σεπτεμβρίου έως τις 31 Οκτωβρίου 2026. Με τις οδηγίες αυτές σφραγίζεται ο εναέριος χώρος για τη χρήση drones στην Κάσο, την Κάρπαθο και τις γύρω νησίδες, θωρακίζοντας τα ερευνητικά σκάφη από πιθανές εναέριες παρενοχλήσεις.  Για την κάλυψη του 40% των βυθοσκοπήσεων που παραμένουν σε εκκρεμότητα από το 2024, επιστρατεύεται ένα ερευνητικό σκάφος υπό γαλλική σημαία. Η συγκεκριμένη επιχειρησιακή επιλογή, σε συνδυασμό με τη μεταβίβαση του πλειοψηφικού πακέτου του GSI στον γαλλικό επενδυτικό κολοσσό Meridiam, ερμηνεύεται από αναλυτές ως ένα ηχηρό, έμμεσο μήνυμα διπλωματικής και οικονομικής στήριξης από το Παρίσι απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις στην περιοχή. Αν και η ελληνική διπλωματία ξεκαθάρισε σε όλους τους τόνους πως δεν πρόκειται να ζητήσει καμία άδεια από την Τουρκία, καθώς κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας,  οι Γάλλοι προκρίνουν, σύμφωνα με πληροφορίες, μια πιο ήπια τακτική, εισηγούμενοι την έκδοση μιας απλής ενημερωτικής ανακοίνωσης (communiqué) προς όλα τα παράκτια κράτη της περιοχής. Ωστόσο σε μια τέτοια περίπτωση εγείρονται εύλογα ερωτηματικά για την δημιουργία επικίνδυνων τετελεσμένων, καθώς η τακτική των «χαμηλών τόνων» απέναντι σε αναθεωρητικές αξιώσεις ενέχει πάντα σοβαρά ρίσκα. Ο ουσιαστικός κίνδυνος για τη δημιουργία τετελεσμένων εξαρτάται από τη διατύπωση. Αν η ενημέρωση γίνει αυστηρά σε τεχνικό επίπεδο (όπως προβλέπει το UNCLOS για την πόντιση καλωδίων σε διεθνή ύδατα) χωρίς αναφορά σε διεκδικούμενες ζώνες δικαιοδοσίας, το νομικό καθεστώς προστατεύεται. Αν όμως η Άγκυρα εισπράξει αυτή την κίνηση ως αδυναμία και επιχειρήσει να απαντήσει με δική της «έγκριση» ή όρους,  αυτή που θα πρέπει να απαντήσει είναι η ελληνική διπλωματία και η αντίδραση θα πρέπει να είναι ακαριαία και αποφασιστική. 

Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω καθώς η Άγκυρα αξιοποιεί την ανακήρυξη «θαλάσσιων πάρκων» και το επικείμενο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» ως εργαλεία πίεσης για να μπλοκάρει το καλώδιο. Με προεδρικά διατάγματα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία προχώρησε στην μονομερή ανακήρυξη δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» -το ένα στο Βόρειο Αιγαίο, ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, και το δεύτερο στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ Μάκρης/Φετιγιέ και Αντιφέλλου/Κας. Ο ουσιαστικός στόχος της τουρκικής πλευράς γίνεται εμφανής στο πάρκο της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο επιχειρεί να περικυκλώσει και να απομονώσει το Καστελλόριζο από τη Ρόδο. Η Άγκυρα προσπαθεί να επιβάλει καθεστώς «γκρίζας ζώνης», υποστηρίζοντας ότι η περιοχή εμπίπτει στις δικές της θαλάσσιες δικαιοδοσίες, ώστε να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε διέλευση του GSI ή άλλη δραστηριότητα απαιτεί τη δική της έγκριση. Το πάρκο στην περιοχή του Καστελλόριζου αποσκοπεί στην εξαφάνιση της επήρειας των ελληνικών νησιών σε υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ. Με αυτό τον τρόπο η Τουρκία εμφανίζεται να έχει κοινά θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο, αποκόπτοντας πλήρως τη δυνητική επαφή μεταξύ της ελληνικής και της κυπριακής ΑΟΖ. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε άμεσα, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες αυτές παντελώς παράνομες, άκυρες και ανυπόστατες. Ωστόσο, το ερώτημα που πλανάται είναι πώς θα αντιδράσει η Αθήνα όταν ξεκινήσουν οι έρευνες επί του πεδίου, καθώς μια επανάληψη των γεγονότων της Κάσου θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνα τετελεσμένα.

 

Την ίδια στιγμή, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης εκδήλωσαν έντονη νευρικότητα με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο, κάνοντας λόγο για «παράνομες ενέργειες». Η ακραία ρητορική περί «κατάληψης του νησιού σε 72 ώρες» και τα πολεμικά σενάρια που διακινούνται από Τούρκους εθνικιστές και απόστρατους αξιωματικούς στα τηλεοπτικά πάνελ, αναδεικνύουν το Καστελλόριζο σε κεντρικό σύμβολο της «Γαλάζιας Πατρίδας». Για την Άγκυρα, η γεωγραφική θέση του νησιού αποτελεί το βασικό εμπόδιο που της στερεί τη θαλάσσια ενοποίηση που επιδιώκει με την Αίγυπτο και την Κύπρο. Παράλληλα, το κυβερνών κόμμα AKP προετοιμάζει τον «Νόμο περί Τουρκικών Θαλάσσιων Ζωνών Δικαιοδοσίας», ένα νομοθέτημα που θεσμοθετεί το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως επίσημο εσωτερικό δίκαιο. Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, ο νόμος αυτός στοχεύει ευθέως το Αιγαίο, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα σε δεκάδες νησιά και νησίδες.

Σε απάντηση αυτής της κλιμακούμενης προκλητικότητας και του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, η Αθήνα έχει ολοκληρώσει τις τεχνικές και νομικές προετοιμασίες για την επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης. Ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, υπογράμμισε ότι η διεύρυνση αυτή αποτελεί κυρίαρχο και αναφαίρετο δικαίωμα της χώρας που απορρέει από τη σύμβαση UNCLOS, το οποίο θα ασκηθεί στον κατάλληλο πολιτικό χρόνο. Μια τέτοια κίνηση θα θωρακίσει νομικά την ομαλή διέλευση του καλωδίου προς την Κύπρο, ενώ αναλυτές επισημαίνουν ότι στο τραπέζι βρίσκεται πλέον και η επέκταση των χωρικών υδάτων γύρω από το Καστελλόριζο, ως έμπρακτη απάντηση στον ναυτικό του αποκλεισμό.  Σε κάθε περίπτωση ουδείς γνωρίζει το ακριβές χρονοδιάγραμμα αυτών των ενεργειών. Θα προηγηθούν των τουρκικών πρωτοβουλιών; Θα αποτελέσουν την απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις ή απλώς για άλλη μια φορά η ελληνική κυβέρνηση θα μείνει στο..θα.

Μέσα σε αυτό το τεταμένο σκηνικό, ο Οκτώβριος αναμένεται να είναι μήνας πυκνών διπλωματικών διαβουλεύσεων. Στην Αθήνα αναμένεται να καταφθάσει ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, σε μια επίσκεψη που θεωρείται βέβαιο ότι θα πραγματοποιήσει μόνος του. Η ακριβής ημερομηνία της άφιξής του δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς αναζητείται το κατάλληλο διπλωματικό «παράθυρο» πριν από τις κρίσιμες ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο