Το ενεργειακό σοκ επιστρέφει στην Ευρώπη πριν προλάβουν να κλείσουν οι πληγές του προηγούμενου. Αυτή τη φορά δεν είναι μόνο η τιμή στην αντλία που χτυπά το καμπανάκι. Το πετρέλαιο έχει ξαναπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, οι τιμές του φυσικού αερίου πιέζουν το κόστος ηλεκτροπαραγωγής και οι κεντρικές τράπεζες αρχίζουν να φοβούνται ότι η ενεργειακή αναστάτωση μπορεί να μετατραπεί σε επίμονο πληθωρισμό.

Η εικόνα των τελευταίων ημερών είναι χαρακτηριστική. Το Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια, ενώ οι νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομέςκαι η αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες για την προσφορά. Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας προειδοποιεί μάλιστα ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου το 2026 μπορεί να μειωθεί κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου 6%, εάν οι διαταραχές στον Κόλπο παραταθούν.

Δεν είναι πλέον μόνο ενεργειακό ζήτημα. Είναι και ζήτημα νομισματικής πολιτικής. Η ΕΚΤ αύξησε αυτή την εβδομάδα το βασικό της επιτόκιο στο 2,5%, ενώ η ΚριστίνΛαγκάρντ προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή και των αυξημένων τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το πρόβλημα είναι ότι η νέα αναστάτωση βρίσκει την Ελλάδα ήδη αντιμέτωπη με υψηλές ενεργειακές τιμές. Ο πληθωρισμός τον Αύγουστο ανέβηκε στο 3,8%, από 3,4% τον Ιούλιο, με τις ενεργειακές ανατιμήσεις να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες. Το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 40,2% σε ετήσια βάση, το diesel κατά 30,6%, η βενζίνη κατά 15,3% και το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 53,2%.

Από την αντλία στον λογαριασμό

Στα πρατήρια η πίεση είναι ήδη ορατή. Βενζίνη και diesel κινούνται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ οι τελευταίες διεθνείς αυξήσεις δεν έχουν ακόμη περάσει πλήρως στη λιανική. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, η τιμή της βενζίνης είναι περίπου 20,7% υψηλότερη από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, ενώ στο diesel η αύξηση φτάνει το 32,3%.  Το diesel έχει, μάλιστα, μεγαλύτερη οικονομική εμβέλεια από την τιμή που βλέπει ο οδηγός στο πρατήριο. Περνά στο κόστος των μεταφορών, της αγροτικής παραγωγής και της εφοδιαστικής αλυσίδας, δημιουργώντας έναν δεύτερο γύρο πιέσεων στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Στο ηλεκτρικό ρεύμα η εικόνα είναι εξίσου δύσκολη. Η χονδρεμπορική τιμή στην Ελλάδα ξεπέρασε τα 182 ευρώ ανά μεγαβατώρα τις τελευταίες ημέρες, ενώ ο μέσος όρος του Σεπτεμβρίου έχει ήδη φτάσει τα 158,7 ευρώ, έναντι 133,4 ευρώ τον Αύγουστο. Η άνοδος του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά μεταφέρεται έτσι στην ηλεκτροπαραγωγή και, τελικά, στους καταναλωτές. Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για όσους επέλεξαν κυμαινόμενα τιμολόγια περιμένοντας αποκλιμάκωση μετά το καλοκαίρι. Αντί για χαμηλότερες τιμές, βρίσκονται αντιμέτωποι με μια νέα άνοδο.

Ο δύσκολος Οκτώβριος

Το επόμενο μεγάλο τεστ για τα ελληνικά νοικοκυριά θα έρθει στις 15 Οκτωβρίου, όταν ξεκινά η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης. Με βάση τις σημερινές διεθνείς τιμές, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 1,81 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,09 ευρώ στην έναρξη της προηγούμενης περιόδου. Πρόκειται για δυνητική αύξηση περίπου 65%.  Ακόμη μεγαλύτερη θα είναι η πίεση για τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, καθώς η άνοδος του TTF προδιαγράφει σημαντικά υψηλότερο κόστος θέρμανσης. Και όλα αυτά σε μια αγορά όπου οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί έχουν ήδη απορροφήσει αυξήσεις σε τρόφιμα, ενοίκια και υπηρεσίες.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει αναχώματα πριν από τον χειμώνα. Στη ΔΕΘ ανακοίνωσε στόχο για μείωση κατά 30% της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος μέσα στην επόμενη τριετία, ενώ από τον Ιανουάριο προβλέπεται μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ για τους οικιακούς καταναλωτές. Παράλληλα, η ΔΕΗ έχει διαθέσει σταθερό τιμολόγιο στα 11,5 λεπτά την κιλοβατώρα για έναν χρόνο, προσφέροντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να προστατευθούν από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.

Στα καύσιμα, από την 1η Νοεμβρίου επιστρέφεται στην αντλία ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης για το diesel των αγροτών, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της στήριξης των νοικοκυριών για τη θέρμανση.  Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι πόσο θα διαρκέσει το σοκ. Γιατί εάν το πετρέλαιο παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια, το φυσικό αέριο σε υψηλά επίπεδα και ο ηλεκτρισμός ακολουθήσει, η ενεργειακή ακρίβεια παύει να είναι ένας προσωρινός λογαριασμός του φθινοπώρου. Μετατρέπεται ξανά σε πληθωριστικό πρόβλημα, περιορίζει τα περιθώρια των νοικοκυριών και επιχειρήσεων και ταυτόχρονα δυσκολεύει την ίδια την προσπάθεια των κυβερνήσεων να απορροφήσουν το κόστος. Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που πλέον φοβούνται οι αγορές και η ΕΚΤ.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο