Πετρελαϊκό Σοκ & Πληθωρισμός Δοκιμάζουν την Ευρώπη – Αντέχει η Ελληνική Οικονομία;

Πετρελαϊκό Σοκ & Πληθωρισμός Δοκιμάζουν την Ευρώπη – Αντέχει η Ελληνική Οικονομία;
Του Αδάμ Αδαμόπουλου
Δευ, 14 Σεπτεμβρίου 2026 - 08:00

Η νέα εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου εγγύς των 110 δολαρίων ανά βαρέλι αποτελεί υπενθύμιση ότι, όσο οι εχθροπραξίες στον Κόλπο παρατείνονται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μετατραπεί η ενεργειακή κρίση σε κρίση πληθωρισμού, κατανάλωσης και ανάπτυξης. Η διεθνής οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα έως τώρα, χάρη στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, στις εναλλακτικές διαδρομές εφοδιασμού και στην κάμψη της ζήτησης που προκαλούν οι υψηλές τιμές. Όμως τα περιθώρια ασφαλείας στενεύουν. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι διαταραχές

στην προσφορά, το 2026 ενδέχεται να οδηγήσουν σε απώλεια περίπου 5,7 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, ενώ τα αποθέματα καυσίμων υποχωρούν. Το κομβικό σημείο είναι ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στο αργό. Η έλλειψη διυλισμένων προϊόντων, κυρίως ντίζελ, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο επώδυνη. Το ντίζελ κινεί τις μεταφορές, τη γεωργία, τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα. Όταν η τιμή του αυξάνεται, το κόστος δεν παραμένει στο πρατήριο: μεταφέρεται στα τρόφιμα, στα εμπορεύματα, στις υπηρεσίες και τελικά στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Η ελληνική οικονομία μπαίνει σε αυτή τη δοκιμασία από σαφώς ισχυρότερη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική θέση σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Η χώρα διαθέτει πλέον μεγαλύτερη επενδυτική αξιοπιστία, σημαντικές εισροές ευρωπαϊκών πόρων και υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα. Αυτά λειτουργούν ως ανάχωμα απέναντι σε ένα νέο εξωγενές σοκ.

(Επιμέλεια infographic: energia.gr)

Δεν σημαίνει, όμως, ότι η Ελλάδα είναι απρόσβλητη. Η εξάρτηση από τις εισαγωγές πετρελαίου παραμένει υψηλή, ενώ το εμπορικό ισοζύγιο επιβαρύνεται όταν ο λογαριασμός των ενεργειακών εισαγωγών αυξάνεται. Η άνοδος του κόστους καυσίμων πιέζει τα νοικοκυριά, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τις μεταφορές, τον τουρισμό και την αγροτική παραγωγή. Παράλληλα, η αύξηση των τιμών ενέργειας μπορεί να επιβραδύνει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, ακόμη και αν οι αρχικές επιπτώσεις περιοριστούν στη βενζίνη και στο ντίζελ.

Οι ΑΠΕ προσφέρουν στην Ελλάδα ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα, αφού περιορίζουν την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα και ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Δεν εξαλείφουν, ωστόσο, την εξάρτηση από το πετρέλαιο στις οδικές μεταφορές, στη ναυτιλία και σε άλλες δραστηριότητες.

Οι προβλέψεις για την Ελλάδα αποτυπώνουν ήδη την επίδραση της ενεργειακής κρίσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις εαρινές προβλέψεις της, εκτιμά ότι η ανάπτυξη του ελληνικού ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί από 2,1% το 2025 σε 1,8% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξηθεί στο 3,7%, από 2,9% το 2025. Για το 2027 προβλέπει ανάπτυξη 1,6% και πληθωρισμό 2,4%, υπό την προϋπόθεση ότι οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας θα υποχωρήσουν.

Από την πλευρά της, η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει επίσης ανάπτυξη 1,9% το 2026 και πληθωρισμό 3,8%, με σταδιακή αποκλιμάκωση των πιέσεων τα αμέσως προσεχή έτη. Αυτή η εκτίμηση όμως βασίζεται σε τεχνικές παραδοχές για την πορεία των τιμών ενέργειας και σε μια αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Ένα νέο, παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά την τροχιά των οικονομικών δεικτών.
 
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει ήδη περιγράψει ένα δυσμενέστερο σενάριο για την Ελλάδα, σε μια τέτοια περίπτωση. Στην ακραία αυτή εκδοχή, η ανάπτυξη θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στο 1,25% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός θα έφθανε στο 5%. Οφείλουμε να σημειώσουμε όμως ότι πρόκειται για σενάριο που έχει επεξεργαστεί το ΔΝΤ και όχι για την κεντρική πρόβλεψη του Ταμείου.

Η εξέλιξη των βασικών οικονομικών δεικτών θα μπορούσε να κινηθεί ως εξής:

Ενδεικτική τροχιά δεικτών (Σενάριο παρατεταμένης κρίσης)

Εν τω μεταξύ, το άλμα των τιμών  της ενέργειας προβληματίζει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Από τη μία πλευρά, η επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας θα απαιτούσε χαλαρότερη νομισματική πολιτική. Από την άλλη, η διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα μπορεί να επιβάλει υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Για την Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών και να επιβαρύνει τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων. Η ισχυρότερη δημοσιονομική θέση και η βελτίωση της πιστοληπτικής αξιοπιστίας παρέχουν σημαντική προστασία, όμως, δεν εξαλείφουν συνολικά τον κίνδυνο μιας γενικευμένης επανεκτίμησης του ρίσκου στις αγορές.

Η Ελλάδα δεν ξεκινά από το σημείο στο οποίο βρισκόταν κατά την κρίση χρέους. Η μείωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ, η ενίσχυση των τραπεζών και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων δημιουργούν ανθεκτικότερες βάσεις. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η χώρα μπορεί να απορροφήσει το ενεργειακό σοκ χάρη στη βελτιωμένη δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική της θέση, προειδοποιεί όμως ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση αποτελεί σημαντικό καθοδικό κίνδυνο.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο