τέθηκε είναι φιλόδοξος: μέσα στην τριετία 2027-2029 το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος να μειωθεί κατά 30%. Το κυβερνητικό σχέδιο αποτελεί ένα «πακέτο» διαφορετικών παρεμβάσεων, οι οποίες θα ενεργοποιούνται σταδιακά και θα επηρεάζουν διαφορετικά σημεία του τελικού κόστους.
Κάποιες θα φανούν από τις αρχές του 2027, άλλες θα μειώσουν επιβαρύνσεις που σήμερα εμφανίζονται μέσα στον λογαριασμό ηλεκτρικού, ενώ άλλες θα περιορίσουν την απαιτούμενη ποσότητα ενέργειας που αγοράζει ένα νοικοκυριό.
Το πρώτο μέτρο που θα περάσει απευθείας στον λογαριασμό είναι η περικοπή κατά 50% των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας από τον Ιανουάριο του 2027. Η βασική χρέωση για τις οικιακές καταναλώσεις βρίσκεται στα 6,90 ευρώ ανά MWh και, με τη νέα ρύθμιση, θα περιοριστεί στα 3,45 ευρώ ανά MWh για το αντίστοιχο κλιμάκιο.
Η παρέμβαση αφορά περισσότερες από 6 εκατομμύρια οικιακές παροχές. Για ένα νοικοκυριό με κατανάλωση περίπου 300 kWh τον μήνα, οι ΥΚΩ αντιστοιχούν σήμερα σε ένα σχετικά μικρό αλλά όχι αμελητέο μέρος του τελικού λογαριασμού, περίπου 3%-4%, ενώ η επιβάρυνση αυξάνεται στις υψηλότερες καταναλώσεις λόγω της κλιμακωτής χρέωσης. Πίσω από τη μείωση των ΥΚΩ βρίσκεται μια αλλαγή που έχει συντελεστεί στο ηλεκτρικό σύστημα τα τελευταία χρόνια. Οι διασυνδέσεις των νησιών. Οι ΥΚΩ χρηματοδοτούν μεταξύ άλλων το επιπλέον κόστος ηλεκτροδότησης των μη διασυνδεδεμένων νησιών, όπου επί δεκαετίες η παραγωγή βασιζόταν σε πετρελαϊκές μονάδες.
Με την ένταξη των νησιών στο ηπειρωτικό δίκτυο, οι μονάδες αυτές περιορίζουν τη λειτουργία τους και, μαζί με αυτό, μειώνεται το κόστος που πρέπει να καλυφθεί μέσω των ΥΚΩ. Οι διασυνδέσεις της Κρήτης και των Κυκλάδων υπολογίζεται ότι θα εξοικονομήσουν περίπου 509 εκατ. ευρώ το 2026, ποσό που αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Σε βάθος δεκαετίας, το όφελος για τους καταναλωτές από τη μείωση των ΥΚΩ εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 3,5 δισ. ευρώ.
Ο ειδικός λογαριασμός των ΥΚΩ
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική παράμετρος. Ο ειδικός λογαριασμός των ΥΚΩ έχει συσσωρευμένο χρηματοδοτικό κενό. Για να καταστεί δυνατή η μείωση των χρεώσεων χωρίς να διαταραχθεί η ισορροπία του λογαριασμού, σχεδιάζεται πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση.
Από την 1η Ιανουαρίου 2028 σχεδιάζεται επίσης η αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Τα τέλη δεν καταργούνται· αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο θα εισπράττονται, με ξεχωριστή ετήσια βεβαίωση και μηνιαίες δόσεις.Η αλλαγή έχει κυρίως θεσμικό χαρακτήρα, αλλά θα κάνει πιο καθαρή την εικόνα του πραγματικού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας. Σήμερα στον ίδιο λογαριασμό συγκεντρώνονται χρεώσεις που αφορούν την κατανάλωση, το δίκτυο και άλλες ρυθμιζόμενες υπηρεσίες, αλλά και ποσά που δεν σχετίζονται άμεσα με το ηλεκτρικό ρεύμα.Για ένα νοικοκυριό, το όφελος θα προκύψει από το γεγονός ότι η υποχρέωση θα μεταφερθεί σε διαφορετικό μηχανισμό είσπραξης. Έτσι, ο λογαριασμός ηλεκτρικής ενέργειας θα αποτυπώνει με μεγαλύτερη ακρίβεια το ενεργειακό κόστος.
Το τρίτο σκέλος του σχεδιασμού αφορά τις επενδύσεις που επιτρέπουν στα νοικοκυριά να καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια. Από τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο έως 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2028, που συνδέεται με τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, προωθούνται δράσεις οι οποίες δεν επιδοτούν απευθείας τον λογαριασμό, αλλά μειώνουν το ενεργειακό κόστος.
Πρώτο παράδειγμα είναι το νέο πρόγραμμα για την αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού θέρμανσης και ψύξης. Στο επίκεντρο βρίσκονται τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας και οι ηλιακοί θερμοσίφωνες, με στόχο περίπου 100.000 δικαιούχους. Η λογική είναι ότι η επένδυση στην αποδοτικότερη τεχνολογία θα μειώσει σε βάθος χρόνου την κατανάλωση και συνεπώς το ποσό που καταβάλλεται για ενέργεια.
Ανάλογη κατεύθυνση υπάρχει και για τις μπαταρίες. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη χρηματοδότηση συστημάτων αποθήκευσης που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτοκατανάλωση από επιχειρήσεις, δήμους και, υπό προϋποθέσεις, νοικοκυριά. Η αποθήκευση αποκτά έτσι διπλό ρόλο: δεν αποτελεί μόνο εργαλείο ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος, αλλά και μέσο περιορισμού του ενεργειακού κόστους του τελικού καταναλωτή.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προώθηση μικρών φωτοβολταϊκών συστημάτων, μεταξύ άλλων και φωτοβολταϊκών μπαλκονιού χαμηλής ισχύος. Η ιδιοπαραγωγή μπορεί να περιορίσει την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζει ένα νοικοκυριό από το δίκτυο και επομένως να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την αποθήκευση.
Προμηθευτές
Ένα ακόμη κομμάτι του σχεδίου είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ των προμηθευτών. Η νέα σταθερή τιμή της ΔΕΗ στα 11,5 λεπτά ανά kWh, με μηνιαίο πάγιο 3,5 ευρώ, λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την αγορά. Η κυβερνητική προσδοκία είναι ότι η κίνηση αυτή θα πιέσει και τους υπόλοιπους προμηθευτές να προσφέρουν ανταγωνιστικότερα προϊόντα, τόσο στα σταθερά όσο και στα κυμαινόμενα τιμολόγια.Αν ο ανταγωνισμός ενταθεί, το όφελος δεν θα προκύψει από μια κρατική απόφαση, αλλά από την προσπάθεια των εταιρειών να συγκρατήσουν ή να μειώσουν τις τιμές προκειμένου να διατηρήσουν τους πελάτες τους.
Τα παραπάνω μέτρα, όμως, δεν απομονώνουν την Ελλάδα από τις διεθνείς εξελίξεις. Η τιμή του φυσικού αερίου εξακολουθεί να επηρεάζει σημαντικά τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού, ενώ οι έντονες ημερήσιες διακυμάνσεις μπορούν να μεταφερθούν τελικά στη λιανική.Γι' αυτό η αποθήκευση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν ενέργεια όταν αυτή είναι διαθέσιμη σε χαμηλότερες τιμές και να την αποδίδουν σε διαφορετικές ώρες, περιορίζοντας την έκθεση σε ακραίες διακυμάνσεις.
Ρευματοκλοπές
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης παρεμβάσεις για τον περιορισμό των ρευματοκλοπών, οι οποίες επιβαρύνουν τελικά τους συνεπείς καταναλωτές, καθώς και μέτρα για τον περιορισμό των απότομων αυξήσεων στη χονδρεμπορική αγορά και των επιβαρύνσεων που μεταφέρονται μέσω των σχετικών μηχανισμών της αγοράς.
Έτσι, το 30% είναι ένας στόχος που επιχειρεί να επιτευχθεί από πολλές διαφορετικές πλευρές. Το αν όλες αυτές οι παρεμβάσεις θα μεταφραστούν τελικά σε 30% χαμηλότερο κόστος έως το 2029 θα εξαρτηθεί και από έναν παράγοντα που δεν ελέγχεται,δηλαδή την πορεία των διεθνών τιμών φυσικού αερίου και της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού.