Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει ήδη διογκώσει κατά περίπου 330 δισ. δολάρια τον παγκόσμιο λογαριασμό για εισαγωγές πετρελαίου, καυσίμων και LNG στο εξάμηνο Μαρτίου–Αυγούστου 2026. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αποδείχθηκε τελικά μικρότερη από ό,τι φοβούνταν αρχικά οι αγορές. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αυτός ο λογαριασμός να αυξηθεί ακόμη περισσότερο.

Τα στοιχεία του φινλανδικού Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) αποτυπώνουν το πρόσθετο κόστος που κατέβαλαν οι εισαγωγείς σε σχέση με τις τιμές που αναμένονταν πριν από την έναρξη του πολέμου. Η γεωπολιτική αναστάτωση στον Κόλπο χαρακτηρίζεται ως η μεγαλύτερη από τον Πόλεμο του Κόλπου το 1990, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων οικονομιών που επλήγησαν.

Το μεγαλύτερο μέρος του επιπλέον λογαριασμού αφορά στο αργό πετρέλαιο, με 164,1 δισ. δολάρια, ενώ ακολουθούν το diesel και το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης με 73,8 δισ., οι βενζίνες με 35,7 δισ., το LNG με 38 δισ. και τα αεροπορικά καύσιμα με επιπλέον 20 δισ. δολάρια.

Μόνο η Ε.Ε. επιβαρύνθηκε κατά περίπου 78 δισ. δολάρια περισσότερο από το αναμενόμενο, στο εξάμηνο Μαρτίου–Αυγούστου. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι άσχετη με τη μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες. Οι κυρώσεις στη Ρωσία έχουν περιορίσει δραστικά την πρόσβαση σε ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά στράφηκε σε μεγαλύτερο βαθμό προς το αμερικανικό LNG και το αμερικανικό αργό.

Η Νορβηγία, παρά τον ρόλο της ως βασικού ευρωπαϊκού προμηθευτή, δεν έχει τη δυνατότητα να καλύψει απεριόριστα τις ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς. Έτσι, κάθε γεωπολιτική κρίση που επηρεάζει τις θαλάσσιες μεταφορές και τις ροές υδρογονανθράκων μετατρέπεται σχεδόν αυτόματα σε ευρωπαϊκό ενεργειακό κόστος.

Όσον αφορά στην Ελλάδα, ως καθαρός εισαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου, δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από μια παρατεταμένη αναταραχή στην παγκόσμια αγορά. Η άνοδος του κόστους του αργού και κυρίως των προϊόντων διύλισης περνά σταδιακά στην αντλία, ενώ οι αυξημένες τιμές του LNG επηρεάζουν την αγορά φυσικού αερίου και, μέσω αυτής, το κόστος ηλεκτροπαραγωγής.

Η πλέον ανησυχητική παράμετρος είναι ότι η κρίση δεν τελειώνει με τις υψηλές τιμές του καλοκαιριού. Σύμφωνα με την CREA, στο εξάμηνο έως τον Αύγουστο η τιμή του LNG στην Ασία ήταν κατά περίπου 75% υψηλότερη από τις προπολεμικές εκτιμήσεις, ενώ στην Ευρώπη ήταν περίπου 60% υψηλότερη.

Οι τιμές αυτές ενδέχεται να παραμείνουν υψηλές ή ακόμη και να αυξηθούν, καθώς Ευρώπη και Ασία πρέπει να ενισχύσουν τα αποθέματά τους ενόψει του χειμώνα. Αυτό σημαίνει ότι η μάχη για τα διαθέσιμα φορτία LNG μπορεί να γίνει ακόμη εντονότερη τους επόμενους μήνες.

Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η χώρα έχει ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες εισαγωγής και διαφοροποίησης των πηγών φυσικού αερίου, με τις υποδομές LNG και τις διασυνδέσεις να προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία και ασφάλεια εφοδιασμού. Όμως η ενεργειακή ασφάλεια δεν ταυτίζεται με την ενεργειακή φθηνότητα. Μπορεί να υπάρχει διαθέσιμο φυσικό αέριο, αλλά σε πολύ υψηλότερη τιμή.

Και αυτή η διαφορά είναι που τελικά φτάνει στον καταναλωτή, στη βιομηχανία, στις επιχειρήσεις και στον κρατικό προϋπολογισμό όταν απαιτούνται μέτρα στήριξης.

Το δεύτερο μέτωπο είναι τα υγρά καύσιμα, που μπορεί να δεχτούν μεγαλύτερη πίεση, σε ενδεχόμενο παράτασης της κρίσης. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτίμησε ότι περίπου το ένα πέμπτο της δυναμικότητας διύλισης στη Μέση Ανατολή, ήτοι, περίπου 9,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, έχει επηρεαστεί από τις εχθροπραξίες.

Παράλληλα, οι επιθέσεις με drones σε ρωσικές εγκαταστάσεις έχουν περιορίσει περαιτέρω τη διεθνή δυναμικότητα διύλισης.

Το αποτέλεσμα είναι καταστροφικό. Ακόμη και αν κάποια στιγμή υποχωρήσει η τιμή του αργού, η αγορά καυσίμων μπορεί να παραμείνει υπό πίεση, επειδή θα υπάρχει περιορισμένη δυνατότητα παραγωγής diesel, βενζίνης και αεροπορικών καυσίμων.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου οι μεταφορές, ο τουρισμός, η ναυτιλία και συνολικά η οικονομική δραστηριότητα είναι άμεσα συνδεδεμένοι με τα καύσιμα, μια παρατεταμένη κρίση διύλισης μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την ίδια την άνοδο του πετρελαίου.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια θετική πλευρά. Η CREA υπολογίζει ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, μαζί με άλλες πηγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα, εξοικονόμησαν συνολικά περίπου 36 δισ. δολάρια στους εισαγωγείς ενέργειας κατά το ίδιο εξάμηνο.

Για την Ελλάδα, το στοιχείο αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία. Η μεγάλη διείσδυση φωτοβολταϊκών και αιολικών μειώνει την ανάγκη κατανάλωσης εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων για ηλεκτροπαραγωγή και λειτουργεί ως ένα είδος ενεργειακής ασπίδας απέναντι στις διεθνείς γεωπολιτικές κρίσεις.

Το μήνυμα είναι πλέον σαφές: η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο το κλίμα. Αφορά την ανθεκτικότητα της οικονομίας, τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές και τελικά το ύψος του λογαριασμού που πληρώνει η χώρα όταν ο κόσμος βρίσκεται σε κρίση.

Η Ελλάδα δεν μπορεί να ελέγξει ούτε τις εξελίξεις στον Κόλπο, ούτε να επηρεάσει τις αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων. Μπορεί, όμως, να περιορίσει την έκθεσή της στις αρνητικές συνέπειες αυτής της διαταραχής. Και αυτό σημαίνει ανάπτυξη περισσότερων ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας, ισχυρότερα δίκτυα, διαφοροποιημένες πηγές φυσικού αερίου και, κυρίως, μικρότερη εξάρτηση από εισαγόμενους υδρογονάνθρακες.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο