Όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι όποιος κρατά ένα smartphone έχει στα χέρια του «ένα κομμάτι του Ισραήλ», η δήλωση αρχικά έμοιαζε με διαφημιστικό μήνυμα για τον τεχνολογικό τομέα της χώρας. Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το iPhone 17e, ωστόσο, δίνουν στα λόγια του μια διαφορετική διάσταση.  Σύμφωνα με 

δημοσιεύματα του διεθνή Τύπου, οι ομάδες έρευνας και ανάπτυξης της Apple στο Ισραήλ συνέβαλαν σε τεχνολογίες και εξαρτήματα που συνδέονται με το κυψελοειδές modem της συσκευής.

Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι το iPhone είναι ένα ισραηλινό προϊόν. Αναδεικνύει, όμως, το γεγονός ότι το Ισραήλ έχει ενσωματωθεί εδώ και δεκαετίες στην παγκόσμια τεχνολογική βιομηχανία, μέσω του σχεδιασμού, της ανάπτυξης και της παραγωγής. Η παρουσία του εκτείνεται στον σχεδιασμό τσιπ, στην ανάπτυξη αλγορίθμων, στις τεχνολογίες επικοινωνιών και στην κυβερνοασφάλεια, αλλά και στην εξαγορά ισραηλινών εταιρειών, οι τεχνολογίες των οποίων έχουν ενσωματωθεί σε παγκόσμιους κολοσσούς όπως η Apple, η Amazon, η Nvidia, η Intel και η Google.

Ως αποτέλεσμα των ανωτέρω εξελίξεων το Ισραήλ βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος. Για αυτό η ισραηλινή παρουσία σε κρίσιμα σημεία της τεχνολογικής αλυσίδας εφοδιασμού χρήζει μεγαλύτερης προσοχής. Στη σημερινή τεχνολογική βιομηχανία, το πού συναρμολογείται μια συσκευή αποτελεί μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Πολύ σημαντικότερο είναι να εξετάζεται ποιος σχεδίασε τα βασικά εξαρτήματά της και ποιος διαθέτει την τεχνογνωσία και την πνευματική ιδιοκτησία που βρίσκονται πίσω από αυτά.

Το iPhone 17e, το οποίο παρουσίασε η Apple τον Μάρτιο, έστρεψε την προσοχή στην προέλευση της τεχνολογίας που βρίσκεται στο εσωτερικό των σύγχρονων smartphones. Η Apple ανακοίνωσε ότι η συσκευή θα χρησιμοποιεί τον επεξεργαστή A19 και το C1X, το πιο πρόσφατο modem κινητής τηλεφωνίας που έχει αναπτύξει η ίδια η εταιρεία.

Σύμφωνα με την Apple, το C1X προσφέρει έως και διπλάσια ταχύτητα σε σχέση με το modem C1 που χρησιμοποιείται στο iPhone 16e, ενώ καταναλώνει 30% λιγότερη ενέργεια από το modem του iPhone 16 Pro. Η Apple, ωστόσο, δεν ανέφερε πού αναπτύχθηκε το modem ούτε ποιες ομάδες μηχανικών συνέβαλαν στην ανάπτυξή του.

Μέσα σε λίγες ημέρες, ο ισραηλινός Τύπος δημοσίευσε περισσότερες λεπτομέρειες. Στις 10 Μαρτίου, η Jerusalem Post ανέφερε ότι το iPhone 17e διαθέτει τσιπ που αναπτύχθηκε στο Ισραήλ, συνδέοντας το modem C1X με την ομάδα σχεδιασμού πυριτίου της Apple στη χώρα.

Μια σχέση που διαρκεί περισσότερο από μία δεκαετία

Η σχέση της Apple με το Ισραήλ χρονολογείται περισσότερο από μία δεκαετία και ξεκίνησε με μια σειρά εξαγορών που διεύρυναν τις τεχνολογικές δυνατότητες της εταιρείας.

Το 2012, η Apple εξαγόρασε την Anobit, προκειμένου να ενισχύσει την τεχνογνωσία της στη μνήμη flash, μια βασική τεχνολογία για την αποθήκευση δεδομένων στα iPhone και iPad.

Έναν χρόνο αργότερα, εξαγόρασε την Prime Sense, εταιρεία που ειδικευόταν στην τρισδιάστατη ανίχνευση και τη μηχανική όραση. Η συμφωνία έδωσε στην Apple προηγμένες δυνατότητες ανίχνευσης βάθους και κίνησης και συνέβαλε στη δημιουργία των βάσεων για τη μετέπειτα ανάπτυξη της εταιρείας στην αναγνώριση προσώπου και σε πιο εξελιγμένες τεχνολογίες ανίχνευσης.

Το 2015, η Apple εξαγόρασε την LinX Imaging, η οποία είχε αναπτύξει τεχνολογία μικροσκοπικών καμερών με πολλαπλούς φακούς. Η εξαγορά ενίσχυσε τις δυνατότητες της Apple στη λεγόμενη υπολογιστική φωτογραφία, στη μέτρηση βάθους και στην απόδοση των καμερών.

Δύο χρόνια αργότερα, εξαγόρασε τη Real Face, μια εταιρεία που ειδικευόταν στην αναγνώριση προσώπου με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, καθώς η βιομετρική ταυτοποίηση γινόταν ολοένα σημαντικότερο μέρος της εμπειρίας χρήσης του iPhone.

Η παρουσία της Apple στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης στο Ισραήλ δεν είναι από μόνη της κάτι ασυνήθιστο. Η εταιρεία δραστηριοποιείται σε παγκόσμιο επίπεδο, διαθέτοντας ομάδες μηχανικών και κέντρα ανάπτυξης σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αυτό που καθιστά σημαντική την περίπτωση του Ισραήλ είναι η συγκέντρωση τεχνογνωσίας, ιδιαίτερα σε τομείς που βρίσκονται στον πυρήνα των σύγχρονων εξελίξεων: πυρίτιο, επικοινωνίες, αισθητήρες και απεικόνιση.

Η συγκέντρωση αυτή γεννά ένα ακόμη ερώτημα: γιατί το Ισραήλ έχει καταστεί τόσο ελκυστικό περιβάλλον για αυτού του είδους την έρευνα και ανάπτυξη;

Τα στοιχεία δίνουν ένα μέρος της απάντησης. Οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στο Ισραήλ έχουν φτάσει περίπου στο 6,8% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 2,7% κατά μέσο όρο στις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ). Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο ακόμη και από εκείνο της Νότιας Κορέας, όπου ανέρχεται περίπου στο 5,1% του ΑΕΠ.

Η ελκυστικότητα του Ισραήλ για τις ξένες εταιρείες αποτυπώνεται επίσης στον αριθμό των διεθνών κέντρων έρευνας και ανάπτυξης που λειτουργούν στη χώρα.

Εξειδικευμένες εκθέσεις κατέγραψαν 434 τέτοια κέντρα πολυεθνικών εταιρειών στο Ισραήλ το 2024. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στα κέντρα αυτά εργαζόταν περίπου το ένα τρίτο του εργατικού δυναμικού της χώρας στον τεχνολογικό τομέα και αντιστοιχούσε σχεδόν στο 40% των συνολικών δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη. Μέχρι το 2026, περισσότερες από 500 πολυεθνικές εταιρείες δραστηριοποιούνταν στο Ισραήλ, μεταξύ των οποίων η Apple, η Microsoft, η Intel, η Nvidia, η Amazon και η Meta.

Το 2025 η σημασία του Ισραήλ δεν έγκειται μόνο στον αριθμό των ερευνητικών κέντρων που διαθέτει.

Σημαντικός εξαγωγέας τεχνολογίας

Ο τεχνολογικός τομέας του Ισραήλ απασχολούσε περίπου 400.000 ανθρώπους, στη σημαντική εξαγωγή τεχνολογίας, δηλαδή περίπου το 11,4% του συνολικού εργατικού δυναμικού, ενώ συνεισέφερε το 18,3% του ΑΕΠ. Οι τεχνολογικές εξαγωγές έφτασαν περίπου τα 85 δισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας το 58% των συνολικών εξαγωγών του Ισραήλ. Οι ισραηλινές εταιρείες τεχνολογίας άντλησαν επίσης περίπου 15,6 δισ. δολάρια από ιδιωτική χρηματοδότηση μέσα στη χρονιά.

Ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί το ισραηλινό τεχνολογικό οικοσύστημα από πολλά άλλα κέντρα έρευνας και ανάπτυξης είναι η τεχνική κατάρτιση που αποκτούν ορισμένοι εργαζόμενοι κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής υπηρεσίας τους στις υπηρεσίες πληροφοριών.

Ξεχωρίζει ιδιαίτερα η Μονάδα 8200 του ισραηλινού στρατού, η οποία ειδικεύεται στις πληροφορίες σημάτων (SIGINT), στην ανάλυση δεδομένων και στις κυβερνοεπιχειρήσεις. Πολλοί βετεράνοι τέτοιων μονάδων στρέφονται στον τεχνολογικό τομέα και την κυβερνοασφάλεια μετά την ολοκλήρωση της υπηρεσίας τους, δημιουργώντας μια δεξαμενή ειδικών στις επικοινωνίες, τα δίκτυα, την κρυπτογράφηση και την ανάλυση δεδομένων.

Εθνική ασφάλεια

Η κυρίαρχη παρουσία του Ισραήλ σε μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες έχει επιπτώσεις στην εθνική ασφάλεια. Καθώς ισραηλινές εταιρείες και κέντρα έρευνας και ανάπτυξης ενσωματώνονται στα οικοσυστήματα της Apple, της Nvidia, της Google και της Microsoft, αποκτούν συμμετοχή σε τεχνολογίες που διαμορφώνουν ολοένα περισσότερο τους σύγχρονους συσχετισμούς ισχύος, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, οι ημιαγωγοί, το cloud computing και η κυβερνοασφάλεια. Η σχέση αυτή δημιουργεί επίσης αμοιβαία εξάρτηση.

Οι αμερικανικές εταιρείες αξιοποιούν την ισραηλινή τεχνογνωσία στον τομέα της μηχανικής, ενώ το Ισραήλ ενσωματώνεται όλο και βαθύτερα στην τεχνολογική υποδομή των ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την παράκαμψή του σε ορισμένους ευαίσθητους τομείς.

Η αλληλεξάρτηση αυτή έχει ενισχυθεί καθώς η προηγμένη τεχνολογία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς δείκτες κρατικής ισχύος και της δυνατότητας μιας χώρας να ασκεί επιρροή στο διεθνές σύστημα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Nvidia.

Μετά την εξαγορά της ισραηλινής εταιρείας Mellanox έναντι περίπου 7 δισ. δολαρίων το 2020, η Nvidia επέκτεινε την παρουσία της στο Ισραήλ σε περίπου 5.000 εργαζομένους και στη συνέχεια άρχισε να σχεδιάζει μια νέα πανεπιστημιούπολη, ικανή να φιλοξενήσει χιλιάδες ακόμη εργαζομένους.

Οι τεχνολογίες υψηλής ταχύτητας δικτύωσης και διασύνδεσης της Mellanox έχουν έκτοτε καταστεί αναπόσπαστο μέρος της υποδομής της Nvidia, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων που στηρίζουν τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.

Έτσι, η τεχνογνωσία που βρίσκεται στο Ισραήλ συνδέεται άμεσα με μία από τις σημαντικότερες εταιρείες στον παγκόσμιο αγώνα για την τεχνητή νοημοσύνη.

Παρόμοιο μοτίβο έχει εμφανιστεί και στον τομέα της κυβερνοασφάλειας.

Το 2025, η Alphabet, μητρική εταιρεία της Google, εξαγόρασε την ισραηλινή εταιρεία ασφάλειας cloud Wiz έναντι 32 δισ. δολαρίων, ενώ η Palo Alto Networks ανακοίνωσε συμφωνία ύψους 25 δισ. δολαρίων για την εξαγορά της CyberArk.

Στοιχεία που επικαλείται το Reuters περιέγραψαν τέτοιου είδους εξαγορές ως μέρος της προσπάθειας των πολυεθνικών εταιρειών να εξασφαλίσουν κρίσιμη καινοτομία και να μετατρέψουν τις ισραηλινές εταιρείες σε κινητήρες έρευνας και ανάπτυξης για τις επόμενες γενιές των προϊόντων τους.

Η αυτού του είδους ενσωμάτωση προσδίδει στο Ισραήλ τεχνολογική σημασία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα υπέθετε κανείς με βάση το μέγεθος της οικονομίας του, καθώς ισραηλινές εταιρείες ενσωματώνονται σε συστήματα που χρησιμοποιούνται για την προστασία εταιρικών και κυβερνητικών δεδομένων και υποδομών cloud σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η στρατιωτική σημασία γίνεται πιο εμφανής στη μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ του πολιτικού τομέα και του αμυντικού μηχανισμού.

Μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι έως το τέλος του 2024 είχε αναθέσει παραγγελίες και συμβάσεις ύψους 782 εκατ. σέκελ σε 101 νεοφυείς και μικρές εταιρείες.

Πολλά μέλη του ισραηλινού στρατού, ιδιαίτερα από τη Μονάδα 8200, μετακινούνται στον τομέα της τεχνολογίας και της κυβερνοασφάλειας μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής στρατιωτικής τους θητείας.

Περισσότερες από 25 εταιρείες πέρασαν από το στάδιο της ανάπτυξης στο στάδιο της παραγωγής, ανταποκρινόμενες στις ανάγκες του πολέμου.

Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι περίπου οι μισές τεχνολογίες αντιμετώπισης drones που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου προήλθαν από νεοφυείς επιχειρήσεις.

Τα στοιχεία καταδεικνύουν τη στενή σχέση μεταξύ του τεχνολογικού τομέα του Ισραήλ και της εθνικής ασφάλειας.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο