Στο άρθρο αυτό ο ορισμός των συνθετικών καυσίμων είναι γενικός και περιλαμβάνει τα καύσιμα που σχηματίζονται με συνθετική χημική διεργασία από ανθρακούχο πρώτη ύλη γενικά, ανεξάρτητα από τη φύση αυτής. Όταν οι πρώτες ύλες είναι καθαρό ηλεκτρολυτικό υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα ή υδρόσφαιρα, τα καύσιμα είναι γνωστά ως synfuels και παράγονται μεταξύ άλλων και για στρατιωτική χρήση. Εδώ περιγράφονται ως ηλεκτρολυτικά καύσιμα (e-fuels, electro-fuels), 

κρατώντας τον όρο συνθετικά καύσιμα για γενικότερη χρήση, με την συμπερίληψη των βιοκαυσίμων και των καυσίμων αεροπορίας (Sustainable Aviation Fuels, SAF). Στη συνέχεια εξετάζονται οι δυνατότητες και οι ανάγκες της χώρας στη παραγωγή συνθετικών καυσίμων, για την υλοποίηση των οποίων προτείνεται η ίδρυση κρατικής εταιρίας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και συνθετικών καυσίμων.

 

Οι νατοϊκοί σχεδιασμοί παραγωγής ηλεκτρολυτικών καυσίμων και ο αντίκτυπος στην ενεργειακή αγορά

Μια εναλλακτική λύση στα ορυκτά καύσιμα είναι τα συνθετικά ηλεκτρολυτικά καύσιμα,  προϊόντα διεργασιών Power-to-Liquid (PtL). Στη Γερμανία έχει επικρατήσει η διεργασία Fischer–Tropsch (FT) με μακρά προϊστορία, ενώ η ExxonMobil έχει προτείνει για τα καύσιμα αεροπορίας  τη μέθοδο Methanol-to-Jet (MtJ) γνωστή επίσης ως Methanol to Gasoline. Οι δυο μέθοδοι δίνουν συγκρίσιμα αποτελέσματα  στην παραγωγή συνθετικών καυσίμων εναέριας κυκλοφορίας.

Με τη διεργασία Fischer-Tropsch (FT) ένα μείγμα μονοξειδίου του άνθρακα και υδρογόνου, γνωστό ως syngas (αέριο σύνθεσης), μετατρέπεται σε υγρούς υδρογονάνθρακες. Η διεργασία Fischer-Tropsch (FT) έχει μεγάλη προϊστορία από το 1925 ως τεχνολογία υγροποίησης άνθρακα (coal liquefaction) για την παραγωγή υγρών υδρογονανθράκων. Η διεργασία αναπτύχθηκε για πρώτη φορά από τους Franz Fischer και Hans Tropsch στο Ινστιτούτο Έρευνας Άνθρακα Kaiser Wilhelm στο Ruhr της Γερμανίας το 1925.  

Η διεργασία Fischer-Tropsch περιλαμβάνει εξώθερμες χημικές αντιδράσεις που παράγουν κυρίως κεκορεσμένους υδρογονάνθρακες  (CnH2n+2), αλλά όχι μόνο. Εκτός από τα αλκάνια παράγονται και άλλοι υδρογονάνθρακες, αλκοόλες αλλά και διοξείδιο του άνθρακα επίσης.

Το ενδιαφέρον για περαιτέρω εξέλιξη της κλασικής τεχνολογίας Fischer-Tropsch έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί επίσης για τη μετατροπή βιομάζας σε υγρό καύσιμο. Κατά τη διεργασία, η βιομάζα μετατρέπεται θερμοχημικά σε ακατέργαστο αέριο σύνθεσης σε υψηλή θερμοκρασία, το οποίο στη συνέχεια υποβάλλεται σε επεξεργασία ώστε να ικανοποιεί τις προδιαγραφές FT (Fischer-Tropsch),  όσον αφορά την αναλογία H2 προς CO2.

 

Οι επενδύσεις του ΝΑΤΟ για τη συμπλήρωση δικτύου καυσίμων

Μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις που υιοθέτησαν οι ηγέτες των 32 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στη 36η Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα (7 και 8 Ιουλίου 2026) αφορούσε την ενεργειακή ασφάλεια και την απρόσκοπτη τροφοδοσία των συμμαχικών δυνάμεων με καύσιμα σε περίοδο κρίσης ή πολέμου. Οι χώρες-μέλη συμφώνησαν να επενδύσουν 27 δισ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων για την αναβάθμιση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων αποθήκευσης και διανομής καυσίμων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διάσταση που αποκτά αυτή η πρωτοβουλία για την Ελλάδα. Ανώτατη στρατιωτική πηγή που μίλησε στο «Βήμα» επισήμανε ότι η νέα στρατηγική της Συμμαχίας αναδεικνύει τη νότια πτέρυγα ως κρίσιμο παράγοντα τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη στρατιωτική κινητικότητα.

Ακόμη πιο σημαντική όμως είναι η πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ παραγωγής ηλεκτρολυτικών καυσίμων, τεχνολογία για την οποία η Ελλάδα διαθέτει πλεονεκτήματα.

 

Η ανάπτυξη μονάδων παραγωγής καυσίμων για τον εφοδιασμό του ΝΑΤΟ

Η Γερμανία, με επικεφαλής την αμυντική βιομηχανία Rheinmetall προωθεί για λογαριασμό της, στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, την αποκεντρωμένη ανάπτυξη μονάδων παραγωγής συνθετικών καυσίμων για να εξασφαλίσει, τη στρατιωτική ενεργειακή ανεξαρτησία, και την απεξάρτηση από παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων. Βασική στρατηγική είναι η χρήση των συνθετικών καυσίμων  στους κινητήρες εσωτερικής καύσης χωρίς να τροποποιηθούν.  Χαρακτηρίζονται ως βιώσιμα καύσιμα˙ απλά όμως το διοξείδιο του άνθρακα ανακυκλώνεται στην ατμόσφαιρα, αλλά δεν μειώνεται, πράγμα που είναι εφικτό με τα βιοκαύσιμα.

Βασικός σχεδιασμός του έργου είναι η ανάπτυξη πυκνού δικτύου εκατοντάδων αποκεντρωμένων, αρθρωτών μονάδων που παράγουν συνθετικούς υδρογονάνθρακες τοπικά, σε αντικατάσταση των δικτύων ορυκτών καυσίμων από μεγάλες αποστάσεις. Κάθε μονάδα στοχεύει σε ετήσια παραγωγή 5.000 έως 7.000 τόνων καυσίμων στρατιωτικής ποιότητας, όπως καύσιμα στρατιωτικών οχημάτων, πλοίων ή αεροπορίας. Κύριος στόχος η  τροφοδοσία βαρέων στρατιωτικών οχημάτων, αρμάτων μάχης, πλοίων και αεροσκαφών χωρίς να απαιτούνται τροποποιήσεις των κινητήρων.

Η Rheinmetall λειτουργεί ως ο γενικός ανάδοχος αυτής της πρωτοβουλίας, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για την ολοκλήρωση του συστήματος, τον σχεδιασμό, την κατασκευή, τη συντήρηση και τη λειτουργία των βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Θα συνεργαστεί με άλλες κορυφαίες γερμανικές εταιρίες, όπως:

(α) η Sunfire για την ηλεκτρολυτική παραγωγή πράσινου υδρογόνου

(β) η  Greenlyte Carbon Technologies για την άμεση δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα απευθείας από τον αέρα.

(γ) η INERATEC, μακροχρόνιος συνεργάτης της Rheinmetall, θα επιβλέπει τις κύριες χημικές διεργασίες για την παραγωγή συνθετικών καυσίμων για τη μετατροπή του πράσινου υδρογόνου και του δεσμευμένου διοξειδίου του άνθρακα σε συνθετικά καύσιμα.

Παράλληλα, η εταιρία συνθετικών καυσίμων Synhelion χρηματοδοτήθηκε από ερευνητικό πρόγραμμα του κρατιδίου Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με 90 εκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή πιλοτικής μονάδας για την αναβάθμιση από τη κλίμακα βιομηχανικής επίδειξης στην εμπορική παραγωγή.

 

Οι υλικοτεχνικές και οικονομικές προκλήσεις στρατιωτικών καυσίμων

Είναι κοινό μυστικό ότι η παραγωγή στρατιωτικών καυσίμων συνδέεται με γενικότερους σχεδιασμούς προετοιμασίας για πόλεμο μεγάλης κλίμακας σε πέντε με δέκα χρόνια και αυτό επιβάλει μια άλλη λογική, με διαφορετικά κριτήρια αξιολόγησης από αυτά της αγοράς ενέργειας.

Το στρατιωτικό πρόγραμμα είναι πλέον σε εφαρμογή από το ΝΑΤΟ, είναι φιλόδοξο, με υψηλές απαιτούμενες επενδύσεις και κόστος συνθετικών καυσίμων που αντιμετωπίζονται από τους  στρατιωτικούς σχεδιασμούς «όχι ως οικονομική απώλεια, αλλά ως ένα ασφάλιστρο που καταβάλλεται για την επιχειρησιακή κυριαρχία και την τακτική ανθεκτικότητα». Το υψηλό κόστος αντισταθμίζεται από τη παράκαμψη δαπανηρών στρατιωτικών επιχειρήσεων, όπως οι μεγάλες, νηοπομπές μεταφοράς καυσίμων που αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο ποσοστό απωλειών σε εχθρικά εδάφη. Είναι επίσης πολύ σημαντικό για το στρατό ότι  παρακάμπτεται η ανάγκη υπεράσπισης ευάλωτων αγωγών, λιμένων, μεγάλων διυλιστηρίων, τα οποία αποτελούν πρωταρχικούς στόχους για κυβερνοεπιθέσεις ή επιθέσεις με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.

Τα ηλεκτρολυτικά στρατιωτικά καύσιμα κοστίζουν σήμερα μεταξύ τριών και πέντε ευρώ ανά λίτρο, σημαντικά υψηλότερα από την τιμή αγοράς των παραδοσιακών ορυκτών καυσίμων. Η κατασκευή αρθρωτών μονάδων απαιτεί μεγάλη αρχική επένδυση για τεχνολογία δέσμευσης άνθρακα, ηλεκτρόλυση και αντιδραστήρες σύνθεσης. Απαιτούνται μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ή μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες.

 Στους σχεδιασμούς αυτούς θεωρείται ότι το υψηλό κόστος συνθετικών καυσίμων αμβλύνεται βαθμιαία από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS) και η FuelEU Maritime. Οι μηχανισμοί αυτοί αυξάνουν επιθετικά τις φορολογικές κυρώσεις για τον άνθρακα στα ορυκτά καύσιμα, μειώνοντας έτσι το οικονομικό χάσμα ορυκτών-ηλεκτρολυτικών καυσίμων. Πρόκειται όμως κατά τη γνώμη μου για συγκαλυμμένη αφαίμαξη κοινωνικών πόρων.

Η Γερμανία, όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, αυξάνει μαζικά τις στρατιωτικές της δαπάνες σε απάντηση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Η Rheinmetall αναμένεται να είναι ένας από τους μεγαλύτερους ωφελημένους της νέας πολιτικής και το ύψος νέων συμβάσεων της εταιρίας για οπλικά συστήματα και άλλα προϊόντα και υπηρεσίες θα φτάσει τα 400 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2030.

 

Βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα

Τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (Sustainable Aviation Fuels, SAF) είναι απαραίτητα για τη μείωση των εκπομπών στον τομέα των αερομεταφορών. Πρόκειται για εναλλακτικά καύσιμα που παράγονται από μη ορυκτές, ανανεώσιμες ή ανακυκλώσιμες πρώτες ύλες και επιτυγχάνουν σημαντικά χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, σε όλο τον κύκλο ζωής τους, σε σχέση με τα συμβατικά καύσιμα. Για να χαρακτηριστεί ένα καύσιμο ως «βιώσιμο» με αυστηρούς όρους, η παραγωγή του δεν πρέπει να απειλεί τη διατροφική ασφάλεια (π.χ. καταστρέφοντας καλλιέργειες τροφίμων) ούτε να προκαλεί αποψίλωση των δασών ή απώλεια βιοποικιλότητας (Ορισμός τεχνητής νοημοσύνης).

Μεταξύ των βιώσιμων αεροπορικών καυσίμων ιδιαίτερο ενδιαφέρουν παρουσιάζουν αυτά που βασίζονται στη μεθανόλη ως ενδιάμεσο προϊόν (Methanol-to-Jet, MtJ). Χρησιμοποιείται δεσμευμένο διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και πράσινο υδρογόνο (H2) για τη δημιουργία συνθετικών ηλεκτρονικών καυσίμων που μπορούν να αντικαταστήσουν την ορυκτή κηροζίνη. Η μεθανόλη μετατρέπεται σε υδρογονάνθρακες κατάλληλους για καύσιμα αεροπορίας μέσω διαφόρων καταλυτικών αντιδράσεων.

 

Τα βιοκαύσιμα ως εναλλακτική λύση αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει σειρά μελετών παραγωγής βιοντίζελ από ηλίανθο και μάλιστα με διερεύνηση της εφαρμογής τους στην Ελλάδα. Η ειδική αναφορά στον ηλίανθο στη συνέχεια γίνεται διότι:

·         είναι αντικείμενο συστηματικών ερευνών και εφαρμογών παγκόσμια,

·         οι συνθήκες στην Ελλάδα είναι ευνοϊκές για την καλλιέργειά του, δεδομένου ότι η στρεμματική απόδοση μπορεί να φθάσει τα τριακόσια κιλά σπόρου και τα 115 λίτρα βιοντίζελ (Αργυρόπουλος Α.-Φ., 2025),

·         οι λιγνιτικές γαίες Δυτικής Μακεδονίας και Μεγαλόπολης μπορούν να αξιοποιηθούν θαυμάσια για καλλιέργεια ηλίανθου με άμεσα πλεονεκτήματα για τους ανέργους της απολιγνιτοποίησης.

Το ιδιαίτερο πλεονέκτημα καλλιέργειας ηλίανθου ή συγγενών ενεργειακών φυτών είναι ότι μπορούν να συνδυάζουν διπλή δράση. Πρώτον ανακύκλωση του διοξειδίου του άνθρακα της ατμόσφαιρας στο φυτικό έλαιο και δεύτερον δέσμευση CO2 σε οπτάνθρακα (charcoal), προϊόν πυρόλυσης βιομάζας που μπορεί να ενταφιαστεί και να διατηρηθεί για πολλούς αιώνες. Και ενώ ο ενταφιασμός είναι ένα δαπανηρό εγχείρημα αλλού, στα λιγνιτωρυχεία είναι ρουτίνα.

Ο μηδενισμός των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με ενεργειακή παραγωγή από ΑΠΕ, αν και απαραίτητος, δεν μπορεί συμβάλλει στην μείωση του συσσωρευμένου φορτίου ανθρωπογενών εκπομπών του παρελθόντος. Αναπόφευκτη θεωρείται η δέσμευση και αποθήκευση CO2 και στη κατεύθυνση αυτή είναι ουσιαστική η ενεργειακή διαχείριση βιομάζας.

Η πυρόλυση βιομάζας για την παραγωγή βιοντίζελ  και αποθήκευση οπτάνθρακα  παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι των στρατιωτικών συνθετικών καυσίμων, διότι:

·         οι παραγωγικές εγκαταστάσεις είναι μικρότερες, οικονομικότερες και ασφαλέστερες ως στόχοι σε σύγκριση με τις μονάδες ηλεκτρόλυσης,

·         αποφεύγονται η δαπανηρή ηλεκτρόλυση και οι δυσκολίες μεταφοράς και αποθήκευσης υδρογόνου,

·         προσφέρεται αγροτική απασχόληση,

·         είναι αποτελεσματική μέθοδος «αρνητικών εκπομπών» και όχι μόνο ανακύκλωσης του διοξειδίου του άνθρακα, όπως στα ηλεκτρολυτικά καύσιμα του στρατού,

·         είναι σημαντικό ότι αποφεύγεται έτσι η δαπανηρή ηλεκτρόλυση, και διαχείριση υδρογόνου, δεδομένου ότι η παραγωγή, αποθήκευση και μεταφορά υδρογόνου παρουσιάζει δυσκολίες,

·         τα προϊόντα βιομάζας είναι πολλαπλά, όπως βιοντίζελ, αέριο σύνθεσης (syngas) και οπτάνθρακας.

 

Ενεργειακά προϊόντα ηλίανθου

Βιοντίζελ

Στην απλούστερη περίπτωση το ηλιέλαιο με χημική διεργασία μπορεί να δώσει βιοντίζελ, εναλλακτική λύση έναντι των ορυκτών καυσίμων. Το ηλιέλαιο αντιδρά με αλκοόλη, συνήθως μεθανόλη, και καταλύτη, υδροξείδιο του νατρίου ή καλίου,  οπότε τα τριγλυκερίδια του ελαίου μετασχηματίζονται σε βιοντίζελ και γλυκερίνη. Το λεπτό σημείο της προσέγγισης αυτής είναι η χρήση ηλιελαίου εις βάρος της διατροφικής αλυσίδας, που παρακάμπτεται όμως όταν τα ξυλώδη συστατικά του ηλιάνθου και τα υπολείμματα παραγωγής ηλιελαίου χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αερίου σύνθεσης και οπτάνθρακα με πυρόλυση.

 

Πυρόλυση-αεριοποίηση βιομάζας

Η πυρόλυση βιομάζας από ηλίανθο (κυρίως από τα υπολείμματα της καλλιέργειας, όπως τα στελέχη, τα κεφάλια και οι φλοιοί των σπόρων) είναι μια θερμοχημική διεργασία. Η βιομάζα θερμαίνεται σε υψηλές θερμοκρασίες (400 °C έως 600 °C) σε περιβάλλον πλήρους απουσίας οξυγόνου, αποσυντίθεται και παράγει τρία βασικά προϊόντα: βιοέλαιο, οπτάνθρακα (biochar) και αέριο σύνθεσης (syngas), όπως φαίνεται στον Πίνακα.

 

Ερευνητικά προγράμματα στην Ελλάδα για συνθετικά καύσιμα

Στην Ελλάδα μελέτες για παραγωγή υγρών καυσίμων από λιγνίτη ή και βιομάζα έχουν εκπονηθεί τα τελευταία χρόνια από ερευνητικά κέντρα και Πανεπιστήμια. Ενδεικτικά αναφέρεται το ερευνητικό πρόγραμμα Lig2Liq του Ινστιτούτου Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων (ΙΔΕΠ). Αποσκοπεί στην ανάπτυξη οικονομικής προσέγγισης για την παραγωγή από λιγνίτη και απόβλητα συνθετικών καυσίμων και περιλαμβάνει έρευνες σε εργαστηριακή κλίμακα, σε πραγματικές συνθήκες σε πιλοτική μονάδα και επέκταση σε βιομηχανικό κλίμακα.

Σχετική δημοσίευση (2021) για παράδειγμα αναφέρεται στη παραγωγή αερίου σύνθεσης από ελληνικό λιγνίτη. Στο ίδιο θέμα εντάσσονται μελέτες του 2022 παραγωγής συνθετικών καυσίμων από λιγνίτη.

Το Φεβρουάριο 2022 ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος αποκάλυψε στον Οικονομικό Ταχυδρόμο πρόταση της Clean Energy Resources Europe (CERE) προς την κυβέρνηση άμεσης επένδυσης 220 εκατ. ευρώ στη Μεγαλόπολη. Η πρόταση περιλάμβανε την κατασκευή εργοστασίου στη Μεγαλόπολη για παραγωγή  πράσινου υδρογόνου από λιγνίτη της ΔΕΗ και την χρησιμοποίησή του για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με αεριοστροβίλους. Η δημοσίευση περιλάμβανε συνδυασμό τεχνολογιών που όμως δεν περιγράφονται. Στόχος ήταν η παραγωγή χωρίς ρύπους «πράσινου» υδρογόνου από λιγνίτη, και μέσω αεροστροβίλων παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος. Η εταιρία ήταν μάλλον ευκαιριακή και η μεθοδολογία συγκεχυμένη.

Πιθανές ενεργειακές καλλιέργειες θεωρούνται βαμβάκι, ηλίανθος, σόγια και ελαιοκράμβη κατάλληλες και ως ενεργειακές με πρώτη ύλη τα απορρίμματα της αγροτικής παραγωγής. Συμπεραίνεται ότι η ολοκληρωμένη διαχείριση των παραπάνω ενεργειακών καλλιεργειών και των υπολειμμάτων τους, για την παραγωγή αγροτικών προϊόντων και βιοενέργειας, αντίστοιχα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της εγχώριας παραγωγής πρώτων υλών για τη βιομηχανία βιοντίζελ.

Η παραγωγή συνθετικών καυσίμων για τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα ρυπογόνων βιομηχανιών
Οι τσιμεντοβιομηχανία είναι ένας από τους σημαντικότερους ρυπαντές, λόγω των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται, αλλά επίσης και για το διοξείδιο του άνθρακα που αποβάλλεται κατά τη θερμική διάσπαση του ασβεστολίθου. Η παραγωγή τσιμέντου έχει τυπικό αποτύπωμα άνθρακα μεταξύ 600 αι 900 κιλών διοξειδίου του άνθρακα ανά τόνο τσιμέντου και είναι υπεύθυνη για το 7% των εκπομπών CO2 παγκοσμίως.

Αντί της αποθήκευσης του διοξειδίου του άνθρακα της βιομηχανίας τσιμέντου, αναπτύσσεται ερευνητική δραστηριότητα για τη δέσμευση και τη χρησιμοποίησή του ως πρώτης ύλης συνθετικών καυσίμων σε συνδυασμό με πράσινο υδρογόνο. Το διοξείδιο του άνθρακα αναμειγνύεται με πράσινο υδρογόνο και μετατρέπεται καταλυτικά σε μεθανόλη, η οποία μετά από καθαρισμό μετασχηματίζεται σε συνθετικά καύσιμα με τη διεργασία ExxonMobil MTG (Methanol to gasoline technology process)

 

Υγρά καύσιμα από άνθρακα

Μελέτη του 2025 συνοψίζει τα αποτελέσματα ερευνών της Κίνας με πρώτη ύλη τον άνθρακα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για τον ελληνικό λιγνίτη. Συμπεραίνεται ότι χωρίς την δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα καύσης (CCUS - Carbon Capture, Utilization and Storage) η μετατροπή άνθρακα σε υδρογονάνθρακες συνοδεύεται από εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα μεγαλύτερη από αυτή στους λιγνιτικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. 

 

Επίλογος

 

Ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, Ιούνιος 2025 έως Μάϊος 2026.

 

Στην Ελλάδα, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά τους τελευταίους 12 μήνες, από τον Ιούνιο του 2025 έως τον Μάιο του 2026, αποκαλύπτει μια σχεδόν ισόρροπη κατανομή μεταξύ των ορυκτών καυσίμων και των πηγών ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Και αυτό βέβαια χάρις στα μεγάλα υδροηλεκτρικά έργα της κρατικής ΔΕΗ που κατασκευάστηκαν μέχρι το 2000.

Εντούτοις, ηλίου φαεινότερο, ότι η χώρα είναι ευάλωτη στις ενεργειακής κρίσεις, λόγω της απαράδεκτα υψηλής συμμετοχής φυσικού αερίου, της πρακτικά μηδενικής βιοενέργειας και της ανύπαρκτης παραγωγής συνθετικών καυσίμων. Η κατάσταση αυτή είναι αποτέλεσμα της στροφής των ιδιωτικών επενδύσεων σε τομείς υψηλότερης κερδοφορίας με τις χαμηλότερες επενδύσεις. Οι καταναλωτές όμως και η εθνική οικονομία είναι εκτεθειμένοι σε ακριβή ενέργεια με αποτέλεσμα υψηλή ενεργειακή φτώχια και αποβιομηχάνιση. Ωστόσο, το δυναμικό αιολικής και ηλιακής ενέργειας είναι πολύ σημαντικό και θα μπορούσε άνετα να διπλασιαστεί στη προσεχή δεκαετία, με αντίστοιχες επενδύσεις στις μονάδες παραγωγής και στο δίκτυο.

Η ΔΕΗ με τη σημερινή της μορφή λειτουργεί ως πολυεθνική εταιρία παραγωγής ηλεκτρισμού από ΑΠΕ και ευέλικτες μονάδες φυσικού αερίου, με το ενδιαφέρον της μοιρασμένο ανάμεσα στην Ελλάδα και τις Βαλκανικές χώρες. Το γεγονός είναι αναμενόμενο με κριτήρια ιδιωτικής οικονομίας, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση για την εθνική ενεργειακή πολιτική. Ήδη η ΔΕΗ για να καλύψει το ελληνικό πελατολόγιο αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια. Και το χειρότερο είναι ότι στοχεύει κυρίως στην αύξηση της τιμής της μετοχής και δευτερευόντως στην προσιτή ενέργεια.

Η πραγματικότητα αυτή αφήνει περιθώριο για την ίδρυση κρατικής εταιρείας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και συνθετικών καυσίμων στρατιωτικών προδιαγραφών, και όχι μόνο, με τη χρησιμοποίηση μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων και την υποστήριξη μονάδων βιοενέργειας.

Η Πτολεμαΐδα 5 έχει τη δυνατότητα δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρώτη ύλη συνθετικών καυσίμων. Τα δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μπορούν να μειωθούν με την παραγωγή οπτάνθρακα με πυρόλυση υπολειμμάτων ενεργειακής καλλιέργειας. Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, χρειάζεται έρευνα, αλλά το επιστημονικό δυναμικό είναι διαθέσιμο. Αυτό που λείπει είναι το όραμα στροφής σε νέες τεχνολογίες.

 Παρόμοια προσέγγιση ταιριάζει στα διυλιστήρια και στην τσιμεντοβιομηχανία. Είναι σπατάλη δυναμικού και οικονομικών πόρων η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα στο εξαντλημένο κοίτασμα πετρελαίου του Πρίνου, ασφαλή αποθήκη μεν, αλλά μιας χρήσεως λόγω της περιορισμένης χωρητικότητας. Αντίθετα, ο Πρίνος μπορεί να αξιοποιηθεί χωρίς περιορισμό επί μακρόν ως αποθήκη φυσικού αερίου τη θερινή περίοδο χαμηλών τιμών για καύση το χειμώνα.

 

* Ο κ. Ευστάθιος Χιώτης είναι Δρ. Μεταλλειολόγος Μηχανικός ΕΜΠ, Μηχανικός Πετρελαίων Imperial College, πρώην διευθυντής στη Δημόσια Επιχείρηση Πετρελαίων και στο Ινστιτούτο Γεωλογίας και Ερευνών Υπεδάφους. Στο άρθρο εκφράζει προσωπικές απόψεις.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο