Σε μια υποχώρηση ταπεινωτική ακόμη και για τα δεδομένα του Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέσυρε τον περασμένο Νοέμβριο τις απειλές επιβολής δασμών κατά της Κίνας, με αντάλλαγμα τη συμφωνία του Πεκίνου για μία εκεχειρία διάρκειας ενός έτους όσον αφορά τους ελέγχους στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και άλλων ορυκτών. 

Η κυβέρνησή του δηλώνει ότι αξιοποίησε τον χρόνο που μεσολάβησε για να ενισχύσει τη δική της παραγωγή ορυκτών και να εξασφαλίσει προμήθειες από συμμάχους, προσπαθώντας να περιορίσει την τεράστια επιρροή που ασκεί το Πεκίνο μέσω των κρίσιμων πρώτων υλών.

Ο ισχυρισμός αυτός είναι υπερβολικά φουσκωμένος. Η αντιπαράθεση με την Κίνα δεν θα απαιτούσε μόνο τεράστια οικονομική δύναμη για τη στήριξη εταιρειών και την παροχή εγγυημένων τιμών στους παραγωγούς, αλλά και μια αδυσώπητη δέσμευση στην παραγωγική αποδοτικότητα — καθώς και στη δημιουργία μιας διαρκούς διεθνούς συμμαχίας για την εξασφάλιση ορυκτών που δεν υπάρχουν στις ΗΠΑ. Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση επέδειξε τον γνωστό της νεποτισμό, ανίκανες προσπάθειες εξαναγκασμού, και μια ιδιότροπη εξωτερική πολιτική με προτεραιότητα στην Αμερική. Αυτό καταστρέφει την αξιοπιστία της όσον αφορά τη σύναψη μιας διεθνούς συμφωνίας για τα ορυκτά.

Σίγουρα έχει σημειωθεί μεγάλη κινητικότητα, τόσο σε οικονομικό όσο και σε γραφειοκρατικό επίπεδο. Η κυβέρνηση προχώρησε στο πρωτοφανές βήμα της απόκτησης μετοχικών συμμετοχών σε διάφορες εταιρείες και σε μια μπερδεμένη σειρά εγγυήσεων αγοράς, πιστωτικής στήριξης, δανείων, και επιχορηγήσεων, οι οποίες, όπως ισχυρίζεται, ανέρχονται συνολικά σε 30 δισ. δολάρια. Η πιο αποτελεσματική πρωτοβουλία στο εξωτερικό είναι μια συμφωνία που υπογράφηκε με την Αυστραλία τον περασμένο Οκτώβριο, η οποία οδήγησε σε αμερικανικές επενδύσεις σε εξορυκτικά έργα εκεί.

Ωστόσο, πέρα από την Αυστραλία και μία ή δύο χώρες ευάλωτες σε πιέσεις, όπως η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, οι ΗΠΑ έχουν συνήθως εφαρμόσει μόνο καταναγκαστικές, μονόπλευρες διμερείς εμπορικές συμφωνίες, παράλληλα με την προσπάθεια να συγκροτήσουν μια διεθνή συμμαχία των «προθύμων». Κανένα από τα δύο δεν φαίνεται να αποτελεί σοβαρή απειλή για την κινεζική κυριαρχία. Σε αυτές τις «συμφωνίες υπό την απειλή των όπλων» έχουν εισαχθεί διατάξεις που αποσκοπούν να αναγκάσουν τους εμπορικούς εταίρους να αποκλείσουν άλλες χώρες ως πελάτες και να εξάγουν τα ορυκτά τους στις ΗΠΑ αντί στις δικές τους βιομηχανίες. Αυτές στερούνται της νομικής και οικονομικής αξιοπιστίας που απαιτείται για να επιτύχουν.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την Ινδονησία, η οποία παράγει παγκοσμίως τα δύο τρίτα του νικελίου, το οποίο χρησιμοποιείται σε μπαταρίες, ηλιακή τεχνολογία, και ανεμογεννήτριες. Κατά την τελευταία δεκαετία, οι κινεζικές εταιρείες έχουν επενδύσει μαζικά στη χώρα για να δημιουργήσουν μια ολοκληρωμένη αλυσίδα εφοδιασμού νικελίου, από την εξόρυξη έως το τελικό προϊόν. Ο Τραμπ προσπάθησε να ανταγωνιστεί αυτό το εγχείρημα με μια συμφωνία που εξανάγκαζε την Ινδονησία να προμηθεύει τις ΗΠΑ, αλλά η προσπάθεια αυτή υπονομεύθηκε σοβαρά όταν οι δασμοί που είχε απειλήσει να επιβάλει κηρύχθηκαν αντισυνταγματικοί από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ τον Φεβρουάριο.

Η κυβέρνηση έσπευσε να επιβάλει δασμούς ως αντικατάσταση, αλλά και αυτοί είναι νομικά και πολιτικά αβέβαιοι, ενώ η Ινδονησία δεν έχει ακόμη επικυρώσει τη συμφωνία. Μια τέτοια αναταραχή δεν θα υπερισχύσει έναντι της σχέσης της Ινδονησίας με την Κίνα, η οποία βασίζεται σε πραγματικές επενδύσεις και σταθερά αποτελέσματα.

Οι ευρύτερες πολυμερείς φιλοδοξίες της κυβέρνησης αντιμετωπίζουν επίσης σοβαρά ζητήματα αξιοπιστίας. Τον Φεβρουάριο, ο Τραμπ συγκάλεσε 54 χώρες για να εξασφαλίσει τις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών. Μία από τις πρώτες προσπάθειές του να το υλοποιήσει αυτό ήταν στο πλαίσιο της G7, η οποία συνεδρίασε στη Γαλλία τον Ιούνιο. Ωστόσο, για να δημιουργηθεί μια πραγματική πρόκληση για την κινεζική παραγωγή, οποιοδήποτε πρόγραμμα θα πρέπει να περιλαμβάνει μια στρατηγική από την πλευρά της ζήτησης και να καθορίσει κατώτατα όρια τιμών που θα εγγυώνται τα έσοδα των παραγωγών ακόμη και ενόψει του κινεζικού ντάμπινγκ. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ειδικότερα, ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικές: δεν είχαν μεγάλη εμπιστοσύνη ότι οι ΗΠΑ θα καθόριζαν έναν τύπο τιμολόγησης προς όφελος οποιουδήποτε άλλου εκτός από τον εαυτό τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ξεχάσει τις προσπάθειες του Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία για τα ορυκτά της τον Ιανουάριο. Μια βολική υπενθύμιση αυτών των φιλοδοξιών έγινε τον περασμένο μήνα, όταν η κυβέρνηση της Γροιλανδίας αναγκάστηκε να αποτρέψει μια κοινοπραξία εξόρυξης που συνδέεται με τον τηλεοπτικό παρουσιαστή Dr Phil — ο οποίος υποστηρίζει τον Τραμπ — από το να ξεκινήσει γεωτρήσεις για πετρέλαιο χωρίς άδεια. Η ευρύτερη διαδικασία χορήγησης χρημάτων σε εταιρείες εξόρυξης έχει συνεπάγεται τη διανομή δισεκατομμυρίων δολαρίων σε εταιρείες που συχνά έχουν ελάχιστη εμπειρία στον τομέα και διαθέτουν οικονομικούς δεσμούς με πρόσωπα της κυβέρνησης Τραμπ.

Αυτή η μπερδεμένη εκστρατεία συγκρίνεται πολύ δυσμενώς με τη σθεναρή εστίαση της κινεζικής κυβέρνησης επί δεκαετίες. Μια αδέξια προσπάθεια να εξαναγκαστεί η Ιαπωνία με ελέγχους στις σπάνιες γαίες στις αρχές της δεκαετίας του 2010, η οποία υπονομεύθηκε από το εκτεταμένο λαθρεμπόριο από παράνομες εξορύξεις, έχει αντικατασταθεί από τη δημιουργία μιας αυστηρά ελεγχόμενης αλυσίδας εφοδιασμού, συγκεντρώνοντας την παραγωγή σε δύο κύριες ομάδες: China Rare Earth Group και China Northern Rare Earth. Οι εταιρείες λειτουργούν υπό αυστηρό κρατικό έλεγχο, ο οποίος περιλαμβάνει περιορισμούς στη διεθνή διάδοση της σχετικής τεχνολογίας και πολύ σοβαρές ποινικές συνέπειες για το λαθρεμπόριο.

Οι διακοπές εφοδιασμού λόγω των κινεζικών ελέγχων στις εξαγωγές παραμένουν μια διαρκής απειλή. Πρόσφατα σημειώθηκε μια ξαφνική άνοδος στην τιμή του έρβιου, μίας ιδιαίτερα εξειδικευμένης σπάνιας γαίας, λόγω των φόβων ότι θα επιβληθούν περιορισμοί μόλις λήξει η αναστολή των εξαγωγικών περιορισμών τον Νοέμβριο.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν μια οικονομία με πολύ υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα από την Κίνα. Ωστόσο, όσον αφορά την κυριαρχία και τον έλεγχο οικονομικών σημείων-κλειδιών, όπως τα κρίσιμα ορυκτά, η ανίκανη ηγεσία των ΗΠΑ συχνά τις αφήνει να υστερούν. Μέχρι τη λήξη της εκεχειρίας, οι ΗΠΑ θα έχουν κάνει ελάχιστα για να μειώσουν τη δύναμη των εμπορικών όπλων της Κίνας σε σχέση με πριν.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο