Η Ουκρανία βρίσκεται σε ανοδική πορεία στον θαλάσσιο τομέα, χτυπώντας κάθε είδους εμπορικά πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία με τα drones της. Χάρη στις τεχνολογικές εξελίξεις που έχουν καταστήσει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εξαιρετικά ακριβή σε μεγάλες αποστάσεις, η ουκρανική εκστρατεία αποτελεί μια στροφή που έχει προκαλέσει σημαντική ζημιά στη Ρωσία — ζημιά την οποία η Ρωσία προσπαθεί πλέον να αποτρέψει ενισχύοντας την προστασία των εμπορικών της πλοίων.

Ωστόσο, οι καινοτόμες αυτές επιθέσεις εγκαινιάζουν επίσης μια φάση γεωπολιτικής κρίσης, όπου τα εμπορικά πλοία γενικά διατρέχουν τον κίνδυνο επιθέσεων από drones. Αυτό, με τη σειρά του, ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει έναν ναυτικό αγώνα εξοπλισμών.

Μια αξιοσημείωτη αλυσίδα γεγονότων ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου: τα ουκρανικά drones άρχισαν να χτυπούν εμπορικά πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική Θάλασσα σχεδόν καθημερινά. Είχαν χτυπήσει περιστασιακά «σκιώδη» πλοία στη Μεσόγειο ή ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και τερματικούς σταθμούς πετρελαίου και πριν από αυτό, αλλά αυτή η εκστρατεία ήταν διαφορετική· κάθε μέρα πλήττονταν αρκετά πλοία.

Το αποκορύφωμα ήταν ο εντυπωσιακός αριθμός των 172 πλοίων που χτυπήθηκαν στη Μαύρη Θάλασσα και την Αζοφική Θάλασσα μέσα σε μόλις 12 ημέρες. Μάλιστα, η Ουκρανία ανέφερε επιθέσεις εναντίον 15 ρωσικών πλοίων του σκιώδους στόλου, μεταξύ των οποίων επτά δεξαμενόπλοια και πέντε πλοία ξηρού φορτίου, μόνο κατά τη διάρκεια μιας νύχτας.

Οι επιθέσεις αυτές συνεχίστηκαν, με την Ουκρανία να επιτίθεται σε κάθε είδους πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία — κυρίως τάνκερ, αλλά και άλλα. Στην πραγματικότητα, ορισμένοι από τους στόχους δεν ήταν πλοία του σκιώδους στόλου, καθώς ο παράνομος στόλος δραστηριοποιείται κυρίως στη Βαλτική Θάλασσα, όπου πλοία που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο πάνω από το ανώτατο όριο τιμών διασχίζουν τη θάλασσα για να φτάσουν στους προορισμούς τους. Στη Μαύρη Θάλασσα και στην Αζοφική Θάλασσα, μακριά από τις δυτικές παράκτιες χώρες που έχουν επιβάλει το ανώτατο όριο τιμών, τα ρωσικά φορτία δεν απαιτούν τέτοιες παρακάμψεις. (Τα πλοία αυτά, ωστόσο, εξακολουθούν να εξυπηρετούν τον πολεμικό σκοπό της Μόσχας, μεταφέροντας εμπορεύματα στην Κριμαία και σε άλλες περιοχές της Ουκρανίας που βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή.)

Με την ονομασία “MoLoCHKa” — ένα ουκρανικό ακρωνύμιο που μεταφράζεται ως «Η Μόσχα θα πέσει εξαιτίας της Κριμαίας» — η εκστρατεία του ουκρανικού στρατού κατά της ναυτιλίας που συνδέεται με τη Ρωσία αποτέλεσε ένα σκληρό ξύπνημα για τη Μόσχα, η οποία αναγκάστηκε να μετακινήσει μονάδες drones από άλλα καθήκοντα για να προστατεύσει την εμπορική ναυτιλία.

Σύμφωνα με τον Διοικητή των Δυνάμεων Μη Επανδρωμένων Συστημάτων της Ουκρανίας, Robert Brovdi, η Μόσχα αναγκάστηκε να αναπτύξει έως και 200 ομάδες χειριστών drones για καθήκοντα προστασίας πλοίων. Έχει επίσης αρχίσει να εξοπλίζει πετρελαιοφόρα με τεχνολογία κατά των drones, όπως ανέφερε η Financial Times.

Ωστόσο, ορισμένα πλοία που δεν έχουν καμία σχέση με τη Ρωσία ή την Ουκρανία βρίσκονται επίσης εγκλωβισμένα στη μέση αυτής της μάχης με τα drones. Βεβαίως, οι επιθέσεις με drones της Ουκρανίας είναι εξαιρετικά ακριβείς, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει μικρός κίνδυνος ένα drone που προορίζεται να χτυπήσει ένα πλοίο να καταλήξει να χτυπήσει ένα άλλο. Ωστόσο, τα δεξαμενόπλοια και άλλα πλοία λειτουργούν πλέον σε ένα περιβάλλον όπου ενδέχεται να γίνουν κατά λάθος στόχοι drones — όχι μόνο λόγω ενός λάθους που θα μπορούσε να κάνει η Ουκρανία, αλλά και λόγω του κινδύνου η Ρωσία να αποφασίσει να χρησιμοποιήσει drones εναντίον εμπορικών πλοίων για να βλάψει την Ουκρανία και τους δυτικούς συμμάχους της.

Η Μόσχα έχει ήδη αποδείξει ότι δεν έχει κανένα ενδοιασμό να επιτεθεί σε εμπορικά πλοία, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει σε απώλεια ανθρώπινων ζωών. Δέκα ναυτικοί σκοτώθηκαν σε ρωσική πυραυλική επίθεση εναντίον φορτηγού πλοίου ανοικτά του λιμανιού της Οδησσού τον Ιούλιο. Ακόμη και στις πρώτες ημέρες της πλήρους εισβολής, η Ρωσία εκτόξευσε πυραύλους εναντίον αρκετών εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.

Επιπλέον, η Ρωσία έχει καλύψει τη διαφορά στην τεχνολογία και την παραγωγή drones. Αν και δεν βρίσκεται ακόμη στο ίδιο επίπεδο με την Ουκρανία, είναι πλέον σε θέση να επιτεθεί σε ένα ευρύ φάσμα στόχων, στους οποίους σίγουρα περιλαμβάνονται και τα πολιτικά πλοία.

Στην πραγματικότητα, το κάνουν ήδη. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ρωσικά drones χτύπησαν δύο φορτηγά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα· το ένα ανήκε στη Γερμανία, το άλλο στον Λίβανο. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν απείλησε να κατάσχει πλοία ευρωπαϊκής ιδιοκτησίας, επιδιώκοντας να εκδικηθεί τα σχέδια αυτών των χωρών να πουλήσουν φορτία που κατασχέθηκαν από ρωσικά πλοία του σκιώδους στόλου. Ωστόσο, το να τα χτυπήσει απλώς με drones θα ήταν πολύ πιο εύκολο.

Με όλα αυτά υπόψη, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι ορισμένοι πλοιοκτήτες εγκαθιστούν ήδη τεχνολογία κατά των drones στα πλοία τους. Αλλά η ιστορία δεν τελειώνει εδώ. Εάν τα πολιτικά πλοία γίνουν συνηθισμένοι στόχοι σε πολέμους και «σχεδόν πολέμους», οι ιδιοκτήτες τους θα αναγκαστούν να δαπανήσουν χρήματα για την εγκατάσταση προστατευτικής τεχνολογίας, και το κόστος αυτό τελικά θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές. Στο επόμενο στάδιο, εάν χώρες όπως η Ρωσία επιθυμούν να συνεχίσουν να επιτίθενται σε πολιτικά πλοία, θα αναπτύξουν τεχνολογία που θα ξεπερνά τέτοιου είδους προστασίες.

Καταλαβαίνετε τι εννοώ: Μόλις εγκαταλειφθεί η απαραβίαστη φύση της εμπορικής ναυτιλίας, ξεκινά ένας αγώνας προς τον πάτο.

Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικό για τις χώρες που είναι προσηλωμένες στο κράτος δικαίου να υπενθυμίζουν συνεχώς στους άλλους — και στους εαυτούς τους — ότι τα περισσότερα εμπορικά πλοία δεν αποτελούν ποτέ νόμιμους στόχους. Αυτή ακριβώς ήταν η συναίνεση στην οποία κατέληξε ο κόσμος, όταν όλες οι χώρες, εκτός από ελάχιστες, υιοθέτησαν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1982. Αν η UNCLOS χάσει την ισχύ της, οι ωκεανοί θα ξαναγίνουν άτακτοι, ακόμη και άναρχοι.

Και μια ακόμη ανατροπή: Μέχρι στιγμής, δεν έχουν σημειωθεί επιθέσεις ουκρανικών drones εναντίον πετρελαιοφόρων που συνδέονται με τη Ρωσία τον Αύγουστο. Αυτό δεν οφείλεται, δυστυχώς, στο ότι ο πόλεμος με τα drones έχει σταματήσει. Οφείλεται στο γεγονός ότι η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε από την Ουκρανία να αναστείλει τις επιθέσεις — όχι από μέριμνα για τη ναυτιλιακή τάξη, αλλά επειδή προσπαθεί να σταθεροποιήσει την κατάσταση.

Η UNCLOS προφανώς δεν αναφέρθηκε στην παρέμβαση των ΗΠΑ στο Κίεβο — ίσως επειδή η Αμερική δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης. Όμως, χωρίς την UNCLOS, δεν υπάρχει ασφαλής παγκόσμια ναυτιλία.

 

*Η Elisabeth Braw είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Atlantic Council.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο