Δεν πρόκειται για μία ακόμη συνηθισμένη τουρκική τοποθέτηση περί Αιγαίου, Κύπρου και Ανατολικής Μεσογείου. Το άρθρο του απόστρατου υποστράτηγου Nejat Eslen στην εφημερίδα «Cumhuriyet» έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν πολύ συγκεκριμένο λόγο: Δεν περιορίζεται στις πάγιες πολιτικές και νομικές διεκδικήσεις της Άγκυρας. Επιχειρεί να καταγράψει με στρατηγικούς όρους τα σημεία στα οποία θεωρεί ότι η Ελλάδα εμφανίζει ευαισθησίες και, στη συνέχεια, 

συνδέει αυτή την καταγραφή με την έννοια της «ασύμμετρης απάντησης».

Στον κατάλογο του Τούρκου απόστρατου βρίσκονται τα απομακρυσμένα ελληνικά νησιά, οι γραμμές εφοδιασμού τους, οι ενεργειακές διασυνδέσεις, τα υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών, κρίσιμα λιμάνια και τα συστήματα αυτοματισμού των δικτύων ενέργειας.

  

Η υπόθεση του Αγαθονησίου ήταν ενδεικτική 

Με αφορμή την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στις 29 Ιουλίου, το τουρκικό GZT παρουσίασε έρευνα ανοικτών πηγών πληροφοριών, υποστηρίζοντας ότι κατάφερε να προσδιορίσει τη θέση ελληνικού φυλακίου μέσα από στοιχεία που ήταν ορατά σε επίσημες φωτογραφίες. 

Το τουρκικό μέσο χρησιμοποίησε ως σημεία αναφοράς στοιχεία του περιβάλλοντος και των εγκαταστάσεων και τα συνέκρινε με εμπορικά διαθέσιμες δορυφορικές απεικονίσεις. Στη συνέχεια, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα. Ισχυρίστηκε ότι εντόπισε την εξέλιξη συγκεκριμένων έργων στο φυλάκιο, παρουσίασε εικόνες διαφορετικών χρονικών περιόδων και απέδωσε μέρος των εγκαταστάσεων σε υπόγειο καταφύγιο. 

Παράλληλα, επιχείρησε να ταυτοποιήσει οπλικά συστήματα τα οποία διακρίνονταν σε φωτογραφίες της επίσκεψης. Η ουσία εδώ είναι ότι ένα τουρκικό Μέσο έδειξε στην πράξη πόσο εύκολα δημόσια διαθέσιμο υλικό μπορεί να μετατραπεί σε πληροφορία στρατιωτικού ενδιαφέροντος.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αποκτούν ξεχωριστή σημασία οι επισημάνσεις του Nejat Eslen. Ο Τούρκος απόστρατος χαρακτηρίζει ιδιαίτερα ευαίσθητα τα απομακρυσμένα ελληνικά νησιά του Αιγαίου λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και των μεγάλων γραμμών εφοδιασμού που απαιτούνται για τη στήριξή τους. 

Το Αγαθονήσι δεν κατονομάζεται. Η περιγραφή όμως αφορά ακριβώς στην κατηγορία των μικρών ακριτικών νησιών που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από τις τουρκικές ακτές και των οποίων η ομαλή λειτουργία δεν εξαρτάται μόνο από τη στρατιωτική παρουσία. 

Εξαρτάται από τις θαλάσσιες συγκοινωνίες, τον ανεφοδιασμό, την ενέργεια, τις επικοινωνίες και τις υποδομές.  Και εδώ ο Eslen γίνεται πιο συγκεκριμένος. Αναφέρεται στις ενεργειακές διασυνδέσεις και στα υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνιών, τα οποία τοποθετεί στην κατηγορία των υποδομών που μπορούν να εμφανίσουν ευαισθησίες απέναντι σε «ασύμμετρες παρεμβάσεις». Δεν είναι μια αθώα στρατηγική παρατήρηση. 

Τα σύγχρονα νησιά στηρίζονται όλο και περισσότερο σε υποθαλάσσιες υποδομές που μεταφέρουν ηλεκτρική ενέργεια και δεδομένα. Η διατάραξη τέτοιων δικτύων δεν αποτελεί απλώς τεχνικό πρόβλημα. Μπορεί να μετατραπεί σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

 

Τα λιμάνια και τα ενεργειακά δίκτυα στο ίδιο κάδρο

Ο Eslen διευρύνει ακόμη περισσότερο το πεδίο. Στην ανάλυσή του εντάσσει και τα ελληνικά λιμάνια, χωρίς να κατονομάζει συγκεκριμένους λιμένες. Η επιλογή της συγκεκριμένης κατηγορίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα μεγάλα ελληνικά λιμάνια δεν αποτελούν απλώς σημεία εμπορικής δραστηριότητας. Αποτελούν κόμβους εφοδιασμού, ενέργειας, μεταφορών και σε αρκετές περιπτώσεις στρατηγικών και στρατιωτικών μετακινήσεων.

Ακόμη πιο σαφής γίνεται όταν περνά στις ψηφιακές υποδομές. Ο Τούρκος υποστράτηγος υποστηρίζει ότι κρίσιμα λιμάνια και συστήματα αυτοματισμού των ενεργειακών δικτύων μπορούν να είναι ευάλωτα σε κυβερνοεπιθέσεις και ψηφιακά σαμποτάζ. Εδώ πλέον η συζήτηση φεύγει από το παραδοσιακό πεδίο ενός ελληνοτουρκικού επεισοδίου. 

Δεν μιλάμε για πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη. Μιλάμε για ηλεκτροδότηση, τηλεπικοινωνίες, διαχείριση λιμένων, συστήματα ελέγχου, δίκτυα δεδομένων και κρίσιμες υπηρεσίες. Αυτή είναι η ουσία του σύγχρονου υβριδικού πολέμου.

 

Η επίμαχη αναφορά στην «ασύμμετρη απάντηση» 

Το σημαντικώτερο σημείο του άρθρου βρίσκεται στο συμπέρασμά του. Ο Eslen χαρακτηρίζει τα τουρκικά συμφέροντα στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Κύπρο ως «ζωτικής σημασίας» και υποστηρίζει ότι η Άγκυρα πρέπει να διαθέτει αποτελεσματική αποτροπή για την προστασία τους. Στη συνέχεια, εισηγείται η τουρκική στρατηγική σκέψη να λαμβάνει υπ’ όψη και την ικανότητα «ασύμμετρης απάντησης» ως εξισορροπητικό και αποτρεπτικό παράγοντα. 

Η σειρά της επιχειρηματολογίας έχει σημασία. Πρώτα καταγράφονται: νησιά, γραμμές εφοδιασμού, ενεργειακές συνδέσεις, υποθαλάσσια καλώδια, λιμάνια και ενεργειακά συστήματα. Και, στη συνέχεια, έρχεται η αναφορά στην ασύμμετρη απάντηση. Θα ήταν λανθασμένο να υποβαθμιστεί το γεγονός ότι ένας πρώην ανώτατος αξιωματικός των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων κατονομάζει δημόσια κατηγορίες ελληνικών κρίσιμων υποδομών ως στρατηγικά ευαίσθητες και στο ίδιο κείμενο εισάγει την έννοια της ασύμμετρης δράσης.

 

Η τουρκική σκέψη κοιτά και το εσωτερικό μέτωπο 

Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι ο Eslen δεν περιορίζει τη συλλογιστική του στις υποδομές. Αναφέρεται επίσης σε ζητήματα κοινωνικής συνοχής, μειονοτήτων και μεταναστευτικών πληθυσμών, θεωρώντας ότι μπορούν να αποτελέσουν πεδίο εσωτερικών αναταράξεων. Η προσέγγιση αυτή εντάσσεται καθαρά στη λογική των υβριδικών επιχειρήσεων. Σε ένα τέτοιο μοντέλο αντιπαράθεσης, η πίεση ασκείται και με κυβερνοεπιθέσεις, πληροφοριακές επιχειρήσεις, οικονομική πίεση, παρεμβολή στις επικοινωνίες, διατάραξη κρίσιμων υποδομών και αξιοποίηση εσωτερικών κοινωνικών αδυναμιών. Αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα του άρθρου. 

Γι’ αυτό η Ελλάδα οφείλει να βλέπει την ασφάλεια των ακριτικών νησιών πολύ πιο συνολικά, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η εποχή των ήρεμων νερών έχει παρέλθει και η «Γαλάζια Πατρίδα» ετοιμάζεται εντός του φθινοπώρου να αποτελέσει νόμο του τουρκικού κράτους, που θα υποχρεώνει κάθε τουρκική κυβέρνηση να διατηρεί την αναθεωρητική γραμμή και να διεκδικεί πειρατικά το μισό Αιγαίο, νησιά, θαλάσσιο βυθό και εναέριο χώρο. 

Η στρατιωτική παρουσία είναι αυτονόητη και απαραίτητη. Δεν αρκεί όμως. Στον 21ο αιώνα η άμυνα ενός νησιού αφορά ταυτόχρονα στο φυλάκιο, στο λιμάνι, στο ενεργειακό σύστημα, στα υποθαλάσσια καλώδια, στις τηλεπικοινωνίες, στις γραμμές ανεφοδιασμού και στην προστασία των πληροφοριών. 

Η GZT έδειξε πόσο εύκολα μπορούν να αξιοποιηθούν πληροφορίες ανοικτών πηγών. Ο Nejat Eslen έδειξε ποια σημεία θεωρεί ένα τμήμα της τουρκικής στρατηγικής σκέψης ότι παρουσιάζουν ευαισθησίες. Τα δύο γεγονότα δεν είναι ταυτόσημα. Συνθέτουν όμως μία εικόνα που η Αθήνα δεν πρέπει να αγνοήσει.

 

(Από την εφημερίδα Εστία)

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο