Η Ανατολική Μεσόγειος εξελίσσεται σε μία από τις πλέον αμφισβητούμενες γεωπολιτικές περιοχές του κόσμου, καθώς οι ενεργειακοί πόροι, οι θαλάσσιες ζώνες και οι διάδρομοι μεταφορών και εμπορίου συναντώνται με τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των κρατών της περιοχής. Στο επίκεντρο αυτής της νέας πραγματικότητας βρίσκονται η Τουρκία και το Ισραήλ, δύο χώρες

που στο παρελθόν είχαν αναπτύξει στενή συνεργασία, αλλά πλέον βρίσκονται σε μια νέα φάση στρατηγικού ανταγωνισμού, με επίκεντρο τη Γάζα, τη Συρία, την ενέργεια και τις περιφερειακές υποδομές.

Και οι δύο επιδιώκουν να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως περιφερειακοί κόμβοι που συνδέουν την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία μέσω ενεργειακών δικτύων, υποδομών και εμπορικών διαδρόμων.

Η Τουρκία αποτελεί τη βασική χερσαία γέφυρα μεταξύ Ευρώπης, Καυκάσου, Κεντρικής Ασίας και Περσικού Κόλπου. Η στρατηγική της συνδυάζει το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), μέσω του οποίου προβάλλει εκτεταμένες θαλάσσιες διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ανάπτυξη διαπεριφερειακών δικτύων μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων.

Ο Νότιος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, ο πετρελαιαγωγός Μπακού–Τιφλίδα–Τζεϊχάν (BTC), ο TANAP, ο Μεσαίος Διάδρομος από την Κίνα, ο αγωγός Ιράκ–Τουρκίας, αλλά και προτάσεις όπως ο αγωγός Κατάρ–Τουρκίας και η σύγχρονη αναβίωση του Σιδηροδρόμου του Χετζάζ, εντάσσονται στη στρατηγική της Άγκυρας να ενισχύσει τον ρόλο της ως βασικού κόμβου των περιφερειακών δικτύων.

Η Τουρκία θεωρεί ότι τα έργα αυτά ενισχύουν τη γεωστρατηγική της σημασία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και, παράλληλα, τη θέση της στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η αμερικανική διάθεση για την πώληση προηγμένων μαχητικών F-35 στην Άγκυρα, παρά τις αντιρρήσεις του Ισραήλ, το οποίο ανησυχεί ότι η απόκτηση των αεροσκαφών από την Τουρκία θα μπορούσε να επηρεάσει την αεροπορική του υπεροχή.

Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε εξαγωγέα ενέργειας, χάρη στα υπεράκτια κοιτάσματα φυσικού αερίου Tamar, Leviathan και Karish, τα οποία διαθέτουν συνολικά περισσότερα από 900 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου. Η ετήσια παραγωγή φυσικού αερίου του Ισραήλ έχει πλέον ξεπεράσει τα 25 δισ. κυβικά μέτρα.

Το Ισραήλ εξάγει φυσικό αέριο μέσω της Αιγύπτου και της Ιορδανίας, ενώ παράλληλα επεκτείνει τις υπεράκτιες ενεργειακές υποδομές του και εντάσσεται σε ευρύτερες περιφερειακές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC).

Οι θαλάσσιες υποδομές, οι αγωγοί προς το Ελ Αρίς της Αιγύπτου, καθώς και οι προτάσεις για τη σύνδεση ισραηλινών λιμανιών με τις αγορές του Κόλπου και της Ευρώπης, αποτελούν μέρος της προσπάθειας του Ισραήλ να μετατρέψει τους ενεργειακούς του πόρους σε μακροπρόθεσμη γεωπολιτική επιρροή, αυξάνοντας παράλληλα την εξαγωγική του δυναμικότητα.

Στο πλαίσιο αυτό, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις αποτελούν βασικό πεδίο της αντιπαράθεσης Τουρκίας–Ισραήλ.
Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» αμφισβητεί τις ρυθμίσεις για τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ) που υποστηρίζονται από την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, με την Άγκυρα να υποστηρίζει ότι δεν αποτυπώνουν επαρκώς τα θαλάσσια δικαιώματα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων.

Οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις περιπλέκουν τις υπεράκτιες έρευνες, επηρεάζουν τις προτάσεις για αγωγούς και περιορίζουν τα περιθώρια περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας, συμβάλλοντας μεταξύ άλλων στις καθυστερήσεις έργων όπως ο EastMed.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο