Η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της μεγαλύτερης αναπτυξιακής παρέμβασης που έχει υλοποιηθεί ποτέ σε Περιφέρεια της χώρας, από τη μεταπολίτευση. Η σταδιακή απολιγνιτοποίηση, που άλλαξε ριζικά το παραγωγικό μοντέλο της προκάλεσε, ταυτόχρονα, κοινωνική και οικονομική αναστάτωση στην περιοχή. Όμως, η στρατηγική της κυβέρνησης έγκειται 

πλέον στο πώς θα μετατρέψει μια δύσκολη ενεργειακή μετάβαση, σε μια ευκαιρία συνολικού παραγωγικού μετασχηματισμού.

Η επίσκεψη του Αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, επικεφαλής κυβερνητικού κλιμακίου επτά υπουργών, δεν είχε μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Αποτύπωσε την προσπάθεια να παρουσιαστεί ένα συγκεκριμένο σχέδιο μετρήσιμων παρεμβάσεων, έργων και επενδύσεων που φιλοδοξούν να αντικαταστήσουν σταδιακά το οικονομικό αποτύπωμα του λιγνίτη. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, «η Δυτική Μακεδονία δεν είχε ποτέ στο παρελθόν τόσο μεγάλο επενδυτικό πρόγραμμα», επισημαίνοντας ότι η στήριξη της περιοχής αποτελεί όχι μόνο αναπτυξιακή αλλά και εθνική προτεραιότητα.

Ο πυρήνας αυτής της προσπάθειας είναι το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης, το μεγαλύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο που έχει σχεδιαστεί ποτέ για τις ελληνικές λιγνιτικές περιοχές. Για τη Δυτική Μακεδονία κινητοποιούνται συνολικά 1,38 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 1 δισ. ευρώ προέρχεται από το ΕΣΠΑ 2021-2027, 186,7 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και 191 εκατ. ευρώ από τον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Δίκαιης Μετάβασης. Ήδη έχουν ενταχθεί 677 έργα, ενώ οι προσκλήσεις καλύπτουν σχεδόν το σύνολο του διαθέσιμου προϋπολογισμού, με τις ενισχύσεις να συνδέονται άμεσα με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τη διαφοροποίηση της τοπικής οικονομίας.

Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση των απωλειών από το κλείσιμο των λιγνιτικών μονάδων. Στόχος είναι η δημιουργία ενός νέου παραγωγικού μοντέλου, βασισμένου στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις υποδομές αποθήκευσης, στις στρατηγικές τεχνολογίες, στην αγροδιατροφή, στη μεταποίηση, στον τουρισμό, στις ψηφιακές υποδομές και στην καινοτομία. Στο πλαίσιο αυτό ανακοινώθηκαν τέσσερις νέες δράσεις συνολικού ύψους 211 εκατ. ευρώ, που αφορούν πολύ μικρές επιχειρήσεις, επενδύσεις στους τομείς της ενέργειας και της αγροδιατροφής, υδροπονικές καλλιέργειες και στρατηγικές τεχνολογίες.

Στη συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψης των υπουργών στους νομούς Κοζάνης, Καστοριάς, Φλώρινας και Γρεβενών ο αντπρόεδρος της κυβέρνησης παρουσίασε τον απολογισμό των δράσεων που έχουν ήδη υλοποιηθεί, καθώς και τον προγραμματισμό για το προσεχές χρονικό διάστημα. Πιο συγκεκριμένα:

Στις 16 δράσεις που έχουν ήδη υλοποιηθεί περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο αυτοκινητόδρομος Ε65, η οριζόντια Ρήτρα Δίκαιης Μετάβασης που θεσπίστηκε πρόσφατα, η αναβάθμιση σχολείων και υποδομών υγείας και τα προγράμματα απασχόλησης της ΔΥΠΑ.

Στα 7 έργα που ολοκληρώνονται έως το τέλος του έτους, περιλαμβάνονται η μονάδα Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού – Θερμότητας της ΔΕΗ για την τροφοδοσία των τηλεθερμάνσεων, η οδική σύνδεση Γρεβενά – Βασιλίτσα και τα νέα δίκτυα φυσικού αερίου σε 4 πόλεις της Περιφέρειας.

Στις 3 δράσεις που υλοποιούνται έως το τέλος του έτους περιλαμβάνονται, το νέο πρόγραμμα επιδότησης για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά με μπαταρία που θα καλύψει 10.000 νοικοκυριά, η νέα στήριξη του κλάδου της γούνας και η αποζημίωση απώλειας εισοδήματος.

Επίσης, στα 6 δημόσια έργα που προκηρύσσονται έως το τέλος του έτους περλαμβάνονται η οδική σύνδεση Πτολεμαΐδα – Ξυνό Νερό, Φράγμα Νεστορίου, η κατασκευή φοιτητικών εστιών κ.ά. ενώ τέλος, υπάρχουν και 5 ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια που βρίσκονται σε ώριμο στάδιο υλοποίησης.

Καθοριστικό ρόλο στον μετασχηματισμό της περιοχής διαδραματίζει και το επενδυτικό πρόγραμμα της ΔΕΗ, το οποίο περιλαμβάνει μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά πάρκα, συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες, έργα αντλησιοταμίευσης, τη μετατροπή της μονάδας «Πτολεμαΐδα V» σε μονάδα φυσικού αερίου, νέα μονάδα συμπαραγωγής για τη διασφάλιση της τηλεθέρμανσης, αλλά και την ανάπτυξη ενός σύγχρονου data center. Οι επενδύσεις αυτές εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν 7.500 έως 8.000 νέες θέσεις εργασίας, ενώ άλλες 3.200 θέσεις προέρχονται ήδη από ιδιωτικά επενδυτικά σχέδια που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης.

Παράλληλα εξελίσσεται ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δημόσιων υποδομών, που περιλαμβάνει νέους οδικούς άξονες, το φράγμα Νεστορίου, φοιτητικές εστίες, δίκτυα φυσικού αερίου, έργα τηλεθέρμανσης, αναβαθμίσεις σχολικών και υγειονομικών μονάδων, καθώς και ειδικά προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών με επιδοτήσεις έως και 60% για αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά με συστήματα αποθήκευσης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην απασχόληση. Τα προγράμματα της ΔΥΠΑ έχουν ήδη καλύψει περισσότερους από 21.000 ωφελούμενους, ενώ δεκάδες χιλιάδες ακόμη συμμετέχουν σε προγράμματα κατάρτισης και επανεκπαίδευσης. Ταυτόχρονα, η ίδια η ΔΕΗ επενδύει στην επαγγελματική κατάρτιση εργαζομένων και συμβασιούχων, επιχειρώντας να διευκολύνει τη μετάβαση από τον λιγνίτη στις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.

Βεβαίως, οι αριθμοί από μόνοι τους δεν αρκούν για να διαλύσουν την αβεβαιότητα μιας περιοχής που επί δεκαετίες στηρίχθηκε σχεδόν αποκλειστικά στη λιγνιτική δραστηριότητα. Η πρόκληση δεν είναι μόνο η απορρόφηση των διαθέσιμων κονδυλίων αλλά η δημιουργία βιώσιμων, ανταγωνιστικών και μακροχρόνιων παραγωγικών δραστηριοτήτων που θα συγκρατήσουν τον πληθυσμό και θα ανακόψουν το δημογραφικό και οικονομικό μαρασμό.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποδείξει ότι η απολιγνιτοποίηση δεν θα καταγραφεί ως μια περίοδος αποβιομηχάνισης, αλλά ως η αφετηρία ενός νέου παραγωγικού κύκλου για τη Δυτική Μακεδονία. Το κατά πόσο αυτό το φιλόδοξο σχέδιο θα μεταφραστεί σε μόνιμη ανάπτυξη, σταθερές θέσεις εργασίας και πραγματική οικονομική αναγέννηση θα αποτελέσει ίσως το σημαντικότερο τεστ της ελληνικής ενεργειακής πολιτικής τα επόμενα χρόνια.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο