Η εξέλιξη έρχεται σε μία περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές πετρελαίου παραμένουν εξαιρετικά ευμετάβλητες, εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, των προβλημάτων στην παραγωγή και διύλιση, αλλά και της αυξημένης θερινής ζήτησης. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αποτρέψει τη μεταφορά του αυξημένου ενεργειακού κόστους στον πληθωρισμό και στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, επιλέγοντας για ακόμη μία φορά μια στοχευμένη παρέμβαση στην αντλία.
Όπως επισήμανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, η κατάσταση στις διεθνείς αγορές χαρακτηρίζεται «πρωτόγνωρη», με την κυβέρνηση να διατηρεί ανοικτό το ενδεχόμενο πρόσθετων μέτρων εφόσον συνεχιστούν οι ανατιμήσεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός, ο οποίος απέδωσε τη νέα άνοδο του πληθωρισμού σχεδόν αποκλειστικά στην αύξηση των διεθνών τιμών του αργού πετρελαίου και κατ' επέκταση των καυσίμων. Υπενθύμισε ότι μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν η κυβέρνηση ενεργοποίησε πακέτο στήριξης, επιδοτώντας αρχικά το πετρέλαιο κίνησης κατά 20 λεπτά ανά λίτρο και στη συνέχεια κατά 15 λεπτά, ενώ παράλληλα κάλυψε το 15% του κόστους των λιπασμάτων και υλοποίησε το Fuel Pass, από το οποίο ωφελήθηκαν περίπου 2,5 εκατομμύρια οδηγοί με συνολικό όφελος που αντιστοιχούσε σε περίπου 36 λεπτά ανά λίτρο για το διάστημα εφαρμογής του μέτρου.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι οι πρόσφατες επιθέσεις και οι ζημιές σε διυλιστήρια της ευρύτερης περιοχής του Περσικού Κόλπου περιόρισαν τη διαθεσιμότητα καυσίμων, εντείνοντας τις πιέσεις τόσο στη βενζίνη όσο και στο πετρέλαιο κίνησης. Υπό αυτές τις συνθήκες, η συμφωνία με τα ελληνικά διυλιστήρια αποτελεί μια έκτακτη παρέμβαση για την απορρόφηση μέρους των ανατιμήσεων, ενώ οι τεχνικές λεπτομέρειες εφαρμογής του μέτρου αναμένεται να ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.
Ωστόσο, η σημερινή εικόνα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν εξεταστεί στο πλαίσιο της πορείας των τιμών την τελευταία επταετία. Από τις αρχές του 2019 έως και τον Ιούλιο του 2026, η ελληνική αγορά καυσίμων γνώρισε διαδοχικούς κύκλους έντονων διακυμάνσεων, οι οποίοι συνδέθηκαν με την πανδημία, την ενεργειακή κρίση του 2022, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις αποφάσεις του OPEC+, αλλά και τις πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή.


Aυτά τα στοιχεία σημαίνουν ότι, παρά την αποκλιμάκωση που ακολούθησε την κορύφωση της ενεργειακής κρίσης του 2022, οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα. Η μέση τιμή της αμόλυβδης εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 25%-30% υψηλότερα από το 2019, ενώ αντίστοιχη είναι και η απόκλιση στο πετρέλαιο κίνησης, γεγονός που επιβαρύνει το κόστος μεταφορών, την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά τον πληθωρισμό των τροφίμων και των βασικών αγαθών.
Η προσωρινή μείωση κατά 10 λεπτά στη βενζίνη και 5 λεπτά στο ντίζελ αναμένεται να περιορίσει μέρος αυτής της επιβάρυνσης κατά τη θερινή περίοδο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης, την πορεία των διεθνών τιμών του Brent, τις αποφάσεις του OPEC+ και κυρίως από το εάν θα αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία των διυλιστηρίων στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου. Σε διαφορετική περίπτωση, οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενδέχεται να απορροφήσουν γρήγορα το όφελος της παρέμβασης, επαναφέροντας τις τιμές σε ανοδική τροχιά μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.