προαπαιτούμενο για οποιαδήποτε λύση του Κυπριακού τη ντε φάκτο αναγνώριση του ψευδοκράτους. Παράλληλα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εκμεταλλευόμενος το βήμα της πρόσφατης Συνόδου του ΝΑΤΟ, φρόντισε να υπενθυμίσει τις πάγιες διεκδικήσεις της χώρας του, επαναφέροντας τις εξοφθάλμως απαράδεκτες αιτιάσεις περί διαμοιρασμού του Αιγαίου και συνδιαχειρίσεως των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδος και της Κύπρου.
Σε κατάσταση διαρκούς διπλωματικού συναγερμού, η Λευκωσία επιχειρεί να ορθώσει ανασχετικά τείχη, αξιοποιώντας το ευρωπαϊκό χαρτί και εντείνοντας τις πιέσεις της προς τα κέντρα λήψεως αποφάσεων των Βρυξελλών. Ωστόσο, οι ισορροπίες εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως τυγχάνουν εξαιρετικά λεπτές και συχνά αμφίσημες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι πρόσφατες, άστοχες δηλώσεις της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, η οποία έκανε λόγο για αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αρχιτεκτονικό σύστημα ασφαλείας, παραβλέποντας επιδεικτικά το γεγονός ότι η Άγκυρα συνιστά τον βασικό παράγοντα αποσταθεροποιήσεως στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας και της ΕΕ.
Απέναντι σε αυτό το ασφυκτικό σκηνικό, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, φρόντισε να διαμηνύσει προς πάσα κατεύθυνση ότι η συνέχιση της κρατικής υποστάσεως της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί αδιαπραγμάτευτη και απαράβατη κόκκινη γραμμή. Ο Κύπριος Πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι ουδόλως τίθεται προς συζήτηση λύση δύο κρατών ή οποιοδήποτε σχήμα συγκεκαλυμμένης συνομοσπονδίας, τονίζοντας με έμφαση ότι δεν πρόκειται να καταστεί ο Πρόεδρος της διχοτομήσεως ούτε να υπογράψει μια διευθέτηση που θα υπονομεύει τη λειτουργικότητα και τη βιωσιμότητα του κράτους.
Κατά την ομιλία του στις μαύρες επετείους του πραξικοπήματος και της εισβολής, ο κ. Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τη δικαίωση της Κύπρου ως το τάμα της ζωής του, στηλιτεύοντας με δριμύτητα τις συνεχιζόμενες συνέπειες της τουρκικής κατοχής: τον παράνομο εποικισμό, τη συστηματική δημογραφική αλλοίωση, τη σφετεριστική οικειοποίηση ελληνοκυπριακών περιουσιών και τη σύληση της πολιτιστικής και εκκλησιαστικής κληρονομιάς. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, οι αναφορές αυτές δεν αποτελούν κενές, επαναλαμβανόμενες ρητορείες, αλλά τη σκληρή και ψυχρή πραγματικότητα μισού αιώνα, υπογραμμίζοντας πως είναι αδύνατον να παραχθεί δίκαιο μέσα από την παρανομία και τη βία των όπλων. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η τοποθέτηση αυτή καθώς διανύουμε μια κρίσιμη διπλωματική περίοδο, ενόψει και της επικείμενης επισκέψεως του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, η οποία έχει προγραμματιστεί για το τριήμερο 27 με 29 Ιουλίου. Η κάθοδος του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού στο νησί, σε συνδυασμό με τον διορισμό του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίττο, ως Ειδικού Απεσταλμένου για το Κυπριακό, σηματοδοτεί την πρόθεση των διεθνών παικτών να επανεκκινήσουν τις διαδικασίες, με τη Λευκωσία να διαμηνύει ότι η όποια πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με ουσιαστικές εξελίξεις στο Κυπριακό.
Την ίδια ώρα, σημαντικό στήριγμα στις κυπριακές θέσεις παρείχε το Υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ, το οποίο, με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από τη στρατιωτική εισβολή του 1974, επαναβεβαίωσε την αταλάντευτη υποστήριξή του στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το Τελ Αβίβ χαρακτήρισε απαράδεκτη τη συνεχιζόμενη παρουσία των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής, στηρίζοντας την ανάγκη επανενάρξεως των διαπραγματεύσεων στη βάση των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, σε μια κίνηση που υπογραμμίζει τις βαθύτερες γεωπολιτικές συγκλίσεις στην περιοχή.
Ο αγωγός κατεχομένων-Τουρκίας
Ωστόσο, πίσω από τις διπλωματικές διακηρύξεις και τα χαμόγελα των διαλόγων, η Τουρκία προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς στη δημιουργία μη αναστρέψιμων τετελεσμένων στο πεδίο. Μόλις μία ημέρα μετά τη συνάντηση του Ερντογάν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα και το κατοχικό καθεστώς υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μήκους 97 χιλιομέτρων, που θα συνδέει την Αλάνια με τα κατεχόμενα. Η τεχνική αποκάλυψη ότι η ετήσια χωρητικότητα του αγωγού θα ανέρχεται στα 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αποκαλύπτει τον πραγματικό, δόλιο στόχο του εγχειρήματος. Από τη στιγμή που οι συνολικές ετήσιες ανάγκες ολόκληρης της Κύπρου για ηλεκτροπαραγωγή δεν ξεπερνούν τα 0,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ένας αγωγός δεκατέσσερις φορές μεγαλύτερος δεν σχεδιάζεται προφανώς για τις τοπικές ανάγκες των Τουρκοκυπρίων. Πρόκειται για μια στρατηγική υποδομή που αποσκοπεί στη θεμελίωση της απόλυτης ενεργειακής κηδεμονίας της Τουρκίας επί του νησιού και στην οριστική ταφόπλακα σε κάθε προοπτική αυτόνομης ενεργειακής αναπτύξεως της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παράλληλα, πολιτικοί κύκλοι στα κατεχόμενα, υπό την καθοδήγηση του Τουφάν Έρχιουρμαν, επιχειρούν συστηματικά να παρεμβάλουν ανυπέρβλητα εμπόδια στο μεγάλο έργο της ηλεκτρικής διασυνδέσεως Κύπρου και Ελλάδος, τον περίφημο Great Sea Interconnector, προωθώντας αντ' αυτού την πλήρη προσδέδεση και εξάρτηση του νησιού από το τουρκικό ηλεκτρικό δίκτυο.
Την αδιάλλακτη αυτή γραμμή επιβεβαίωσε με τον πλέον απροκάλυπτο τρόπο ο Αντιπρόεδρος της Τουρκίας, Τζεβντέτ Γιλμάζ. Από τη Λευκωσία, κατά τη διάρκεια προκλητικής φιέστας, ο Γιλμάζ απέρριψε συλλήβδην τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, επανέλαβε τη δογματική θέση περί λύσεως δύο κρατών και προειδοποίησε αυστηρώς όσους επιχειρούν να εντάξουν την Κύπρο σε νέα στρατιωτικά και αμυντικά σχήματα στην Ανατολική Μεσόγειο, διαμηνύοντας ότι καμία πρωτοβουλία δεν πρόκειται να ευδοκιμήσει χωρίς την έγκριση της Άγκυρας.
Μέσα σε αυτό το ήδη επιβαρυμένο κλίμα, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί αποκαλυπτικό δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδος Independent. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσανατολίζεται στην κατάθεση ενός πλαισίου χαλαρής ομοσπονδίας, το οποίο στην ουσία συνιστά εφαρμογή της λεγόμενης εποικοδομητικής ασαφείας. Το σχέδιο αυτό προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατιδίων με πρωτοφανή και εκτεταμένη αυτονομία, κατάλοιπο εξουσίας στις πολιτείες, στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων για τους Ελληνοκυπρίους στον Βορρά και μηχανισμούς κρυφού βέτο στην κεντρική διοίκηση, προσφέροντας ως μοναδικό αντάλλαγμα την επιστροφή ορισμένων εδαφών, όπως η περιφραγμένη περιοχή των Βαρωσίων. Έμπειροι διπλωματικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι το κυοφορούμενο αυτό πλαίσιο παρουσιάζει επικίνδυνες και αυτόδηλες ομοιότητες με το απορριφθέν Σχέδιο Ανάν του 2004, καθώς η οριστική αποδοχή μιας τέτοιας αρχιτεκτονικής θα οδηγήσει στη νομιμοποίηση της παράνομης κρατικής οντότητας στον Βορρά.
Είναι σαφές ότι οι εξελίξεις αυτές δεν κινούνται απομονωμένα. Η Άγκυρα επιχειρεί να διασυνδέσει ευθέως τα ελληνοτουρκικά θέματα με το Κυπριακό, επιδιώκοντας έναν συνολικό, ηγεμονικό έλεγχο της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, του FIR και των κρίσιμων ενεργειακών διαδρόμων της Ανατολικής Μεσογείου. Η Λευκωσία καλείται να κινηθεί με απόλυτη ψυχραιμία και διπλωματική διορατικότητα επί ενός εξαιρετικά ολισθηρού πεδίου, ώστε να μην παγιδευτεί σε τετελεσμένα. Την ίδια στιγμή, η Αθήνα οφείλει να σταθεί ανυποχώρητος παραστάτης και αρωγός με όλο το βάρος της ισχύος της, διότι στην Κύπρο δεν δοκιμάζεται απλώς ένα περιφερειακό ζήτημα, αλλά κρίνεται αυτό τούτο το μέλλον και η επιβίωση του Ελληνισμού στην περιοχή.