Υπάρχει όμως μια κατηγορία πρώτων υλών που σπάνια βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, παρότι αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται ολόκληρη η σύγχρονη οικονομία. Πρόκειται για τα αδρανή υλικά – τις πραγματικά «αφανείς» πρώτες ύλες της Ευρώπης.
Χωρίς αδρανή υλικά δεν θα υπήρχαν δρόμοι, γέφυρες, σιδηρόδρομοι, λιμάνια, αεροδρόμια, νοσοκομεία, σχολεία, κατοικίες, αλλά ούτε και οι ίδιες οι υποδομές της πράσινης μετάβασης, όπως οι ανεμογεννήτριες, τα φωτοβολταϊκά πάρκα ή τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Ακόμη και οι κρίσιμες πρώτες ύλες δεν μπορούν να εξορυχθούν, να μεταφερθούν ή να επεξεργαστούν χωρίς τεράστιες ποσότητες αδρανών υλικών.
Η Ευρώπη παράγει περίπου 3 δισεκατομμύρια τόνους αδρανών υλικών κάθε χρόνο, μέσα από περίπου 26.500 λατομεία, γεγονός που καθιστά τον κλάδο των αδρανών τη μεγαλύτερη μη ενεργειακή εξορυκτική βιομηχανία της Ευρώπης. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτού του όγκου, αρκεί να φανταστούμε μια συνεχή σωρό αδρανών υλικών, πλάτους οκτώ μέτρων και ύψους οκτώ μέτρων, που θα περιέβαλλε ολόκληρο τον Ισημερινό κάθε χρόνο.
Παρ' όλα αυτά, τα αδρανή παραμένουν σχεδόν αόρατα στη δημόσια συζήτηση. Η αξία τους γίνεται πραγματικά αντιληπτή μόνο όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα. Και σε αντίθεση με άλλους φυσικούς πόρους, η έλλειψη αδρανών δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα ή με μια γρήγορη τεχνολογική λύση. Η εξασφάλιση πρόσβασης στους ορυκτούς πόρους απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό, χωροταξική πρόβλεψη και αποτελεσματικές διαδικασίες αδειοδότησης.
Αν η Ευρώπη θέλει να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους της για περισσότερες κατοικίες, σύγχρονες υποδομές, ενεργειακή μετάβαση, στρατηγική αυτονομία και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, πρέπει να διασφαλίσει ότι θα συνεχίσει να έχει πρόσβαση στις δικές της ορυκτές πρώτες ύλες και ιδιαίτερα στα αδρανή υλικά. Δεν μπορεί να υπάρξει πράσινη μετάβαση χωρίς τις πρώτες ύλες που τη στηρίζουν.
Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για τις πρώτες ύλες δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην πρωτογενή παραγωγή. Η κυκλική οικονομία αποτελεί πλέον βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής, και ο κλάδος των Αποβλήτων Κατασκευών και Κατεδαφίσεων (ΑΚΚ) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση.
Η ανακύκλωση των ΑΚΚ δεν αντικαθιστά τα φυσικά αδρανή υλικά, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μείωση της κατανάλωσης πρωτογενών πόρων, στη μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται σε χώρους ταφής και στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του κατασκευαστικού τομέα. Τα ανακυκλωμένα αδρανή μπορούν, σε πολλές εφαρμογές, να αξιοποιηθούν με ασφάλεια και υψηλή ποιότητα, ενισχύοντας την αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων.
Ωστόσο, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Ακόμη και με σημαντική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης, τα ανακυκλωμένα υλικά δεν επαρκούν για να καλύψουν τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για νέα έργα και υποδομές. Η Ευρώπη εξακολουθεί να κατασκευάζει πολύ περισσότερα από όσα κατεδαφίζει. Επομένως, η ανακύκλωση αποτελεί μέρος της λύσης, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανάγκη για συνεχή και βιώσιμη παραγωγή φυσικών αδρανών υλικών.
Το ζητούμενο δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στην εξόρυξη και την ανακύκλωση. Χρειαζόμαστε και τα δύο. Χρειαζόμαστε έναν ισχυρό και υπεύθυνο εξορυκτικό κλάδο, αλλά ταυτόχρονα και έναν εξίσου αποτελεσματικό τομέα ανακύκλωσης που θα μεγιστοποιεί την αξιοποίηση των δευτερογενών υλικών.
Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός κλάδος των αδρανών αποδεικνύει καθημερινά ότι η ανάπτυξη μπορεί να συμβαδίζει με την προστασία του περιβάλλοντος. Η αποκατάσταση των λατομείων, η ενίσχυση της βιοποικιλότητας, η μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος, η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και οι συνεχείς επενδύσεις στην κυκλική οικονομία αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας του κλάδου.
Η πραγματική επιλογή, λοιπόν, δεν είναι «ανάπτυξη ή περιβάλλον». Είναι «ανάπτυξη και περιβάλλον». Και αυτό είναι απολύτως εφικτό όταν υπάρχουν σύγχρονες πολιτικές, επιστημονική τεκμηρίωση και υπεύθυνη διαχείριση των φυσικών πόρων.
Η Ευρώπη συζητά σήμερα πώς θα οικοδομήσει το μέλλον της. Ο κλάδος των αδρανών δεν ζητά προνόμια. Ζητά κάτι πολύ πιο απλό: να διασφαλιστεί η πρόσβαση στις πρώτες ύλες με τις οποίες θα χτιστεί αυτό το μέλλον.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, τα αδρανή υλικά δεν χτίζουν μόνο δρόμους, γέφυρες και κτίρια. Χτίζουν – κυριολεκτικά – το ίδιο το μέλλον της Ευρώπης.
(από sme.gr)