αλυσίδες λιανεμπορίου και, τελικά, τους καταναλωτές που κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με ένα νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.
Ο νέος κύκλος El Niño αναπτύσσεται με ταχύτητα στον τροπικό Ειρηνικό. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας που αποτελεί βραχίονα του ΟΗΕ, προειδοποιεί ότι οι θερμοκρασιακές αποκλίσεις στην κεντρική και ανατολική λεκάνη του Ειρηνικού ενδέχεται να ξεπεράσουν τους 2 βαθμούς Κελσίου, γεγονός που θα αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο παρατεταμένων ξηρασιών, ακραίων βροχοπτώσεων και ισχυρών καυσώνων στις σημαντικότερες αγροτικές περιοχές του πλανήτη.
Παράλληλα, εκτιμά ότι το φαινόμενο θα συνεχίσει να ενισχύεται έως τα τέλη του 2026, με πιθανότητα 97% να διατηρηθεί έως και την άνοιξη του 2027, και 81% να εξελιχθεί σε ένα από τα ισχυρότερα El Niño των τελευταίων δεκαετιών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, που επικαλείται ο Guardian, ένα τόσο έντονο φαινόμενο El Niño θα μπορούσε να επιφέρει αύξηση περίπου 15,8% στις διεθνείς τιμές των τροφίμων, με τις πλήρεις επιπτώσεις να αποτυπώνονται ακόμη και έως το δεύτερο εξάμηνο του 2028.
Η μετάδοση του σοκ δεν είναι άμεση. Μεσολαβούν οι κύκλοι σποράς και συγκομιδής, η αποθήκευση, οι μεταφορές, τα συμβόλαια προμήθειας και οι ασφαλίσεις. Έτσι, η κλιματική διαταραχή διαχέεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας μέχρι να φτάσει στο ράφι του καταστήματος.
Οι πιέσεις, ωστόσο, δεν θα είναι ομοιόμορφες. Η ΝΑ Ασία κινδυνεύει να δει μειωμένη παραγωγή ρυζιού και φοινικέλαιου, η Ινδία ενδέχεται να αντιμετωπίσει προβλήματα σε σιτηρά, ζάχαρη και ρύζι, ενώ ο καφές και το κακάο παραμένουν ιδιαίτερα ευάλωτα στις ακραίες θερμοκρασίες και στις φυτοασθένειες.
Σε αντίστοιχες κρίσεις, αρκετές χώρες έχουν επιλέξει να περιορίσουν ή ακόμη και να απαγορεύσουν τις εξαγωγές βασικών αγροτικών προϊόντων προκειμένου να προστατεύσουν την εσωτερική τους αγορά, μεταφέροντας την πίεση στις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές.

(Επιμέλεια infographic: Energia.gr)
Το αποτύπωμα στην ενέργεια
Οι επιπτώσεις, όμως, δεν περιορίζονται στα τρόφιμα. Το El Niño επηρεάζει και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά, καθώς μεταβάλλει ταυτόχρονα την προσφορά και τη ζήτηση ενέργειας.
Οι παρατεταμένοι καύσωνες αυξάνουν τη χρήση κλιματιστικών και, κατά συνέπεια, τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, πιέζοντας τις χονδρεμπορικές τιμές του ηλεκτρισμού. Ταυτόχρονα, οι ξηρασίες μειώνουν την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές χώρες, αναγκάζοντας τα ηλεκτρικά συστήματα να στραφούν περισσότερο σε μονάδες φυσικού αερίου ή άνθρακα, με υψηλότερο κόστος παραγωγής.
Παράλληλα, οι ακραίες καιρικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν την παραγωγή βιοκαυσίμων, καθώς καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, το ζαχαροκάλαμο και το φοινικέλαιο χρησιμοποιούνται τόσο για τρόφιμα όσο και για παραγωγή ενέργειας. Όταν η προσφορά αυτών των προϊόντων περιορίζεται, αυξάνονται τόσο οι τιμές των τροφίμων όσο και το κόστος παραγωγής βιοκαυσίμων, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρη την ενεργειακή αλυσίδα.
Επιπλέον, τα ακραία καιρικά φαινόμενα συχνά προκαλούν προβλήματα στις μεταφορές, στα λιμάνια και στις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς τόσο των ενεργειακών προϊόντων όσο και των πρώτων υλών.
Πώς επηρεάζονται οι τιμές στο ελληνικό ράφι
Για την ελληνική οικονομία, οι συνέπειες είναι πιθανό να είναι εξωγενείς σε μεγάλο βαθμό. Η Ελλάδα εισάγει σημαντικό μέρος των πρώτων υλών που χρησιμοποιεί η βιομηχανία τροφίμων, ενώ μεγάλο ποσοστό των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από τις διακυμάνσεις του κόστους στις διεθνείς αγορές.
Εάν οι διεθνείς τιμές δημητριακών, φυτικών ελαίων, ζάχαρης, καφέ και κακάο κινηθούν ανοδικά, η επίδραση θα περάσει σταδιακά στα ελληνικά ράφια. Ακριβότερες πρώτες ύλες σημαίνουν υψηλότερο κόστος για αρτοποιία, ζυμαρικά, γαλακτοκομικά, γλυκίσματα, καφέδες, σοκολάτες, ζωοτροφές και, τελικά, για το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Εάν, παράλληλα, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου αυξηθούν λόγω υψηλότερης διεθνούς ζήτησης και περιορισμένης παραγωγής από υδροηλεκτρικά συστήματα, το κόστος θα επιβαρύνει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διανομής. Η βιομηχανία τροφίμων, οι μονάδες ψύξης, οι αποθήκες, οι μεταφορές και τα ίδια τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση. Έτσι, ακόμη και όταν οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες είναι περιορισμένες, το ενεργειακό κόστος μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις τελικές τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής.
Με άλλα λόγια, ένα ισχυρό El Niño μπορεί να δημιουργήσει έναν διπλό πληθωριστικό μηχανισμό: ακριβότερες πρώτες ύλες και ακριβότερη ενέργεια, δύο παράγοντες που τροφοδοτούν ταυτόχρονα το κόστος παραγωγής των τροφίμων.
Η εικόνα, πάντως, δεν είναι αποκλειστικά αρνητική. Ο FAO επισημαίνει ότι τον Ιούνιο του 2026 ο παγκόσμιος δείκτης τιμών τροφίμων υποχώρησε οριακά κατά 0,3%, ενώ τα διεθνή αποθέματα δημητριακών εξακολουθούν να βρίσκονται σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Αντίστοιχα, το Reuters σημειώνει ότι τα σχεδόν ιστορικά υψηλά αποθέματα σε σιτάρι, καλαμπόκι, σόγια και ρύζι μπορούν να λειτουργήσουν ως προσωρινό «ανάχωμα», περιορίζοντας μέρος των ανατιμήσεων τουλάχιστον στα πρώτα στάδια του φαινομένου.
Το βασικό δίδαγμα είναι ότι η κλιματική ανθεκτικότητα μετατρέπεται πλέον σε στρατηγικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις. Όσοι επενδύουν στη διαφοροποίηση προμηθευτών, στις μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας, στα στρατηγικά αποθέματα και στην καλύτερη διαχείριση κινδύνου θα είναι περισσότερο προστατευμένοι απέναντι στις αναταράξεις.
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις τροφίμων, αλλά και για τις αλυσίδες λιανεμπορίου, η περίοδος 2026-2028 δεν αποτελεί λόγο πανικού, αλλά σαφή προειδοποίηση ότι η προετοιμασία αποκτά κρίσιμη σημασία. Η χαρτογράφηση της έκθεσης στις διεθνείς αγορές, η μεγαλύτερη ευελιξία στις συμβάσεις προμήθειας και η στενότερη παρακολούθηση των αγορών ενέργειας και αγροτικών προϊόντων αναδεικνύονται σε βασικά εργαλεία άμυνας.
Το El Niño δεν είναι πλέον απλώς ένα περιοδικό μετεωρολογικό φαινόμενο. Εξελίσσεται σε έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα τον πληθωρισμό, τις αγορές ενέργειας, το διεθνές εμπόριο και, τελικά, το καλάθι του καταναλωτή. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα για τις οικονομίες που εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγόμενες πρώτες ύλες.