Πληγωμένη, αλλά ζωντανή εξέρχεται από τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή κρίση όλων των εποχών η παγκόσμια οικονομία, έχοντας ήδη απορροφήσει το σοκ του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, καθώς η παγκόσμια αγορά πετρελαίου προσπαθεί να επανέλθει στην προ-πολεμική κανονικότητα, η απειλή για την ασφάλεια των αποθεμάτων παραμένει έντονη

Η παγκόσμια οικονομία κατάφερε να απορροφήσει τις άμεσες επιπτώσεις της μεγαλύτερης πετρελαϊκής κρίσης με σχετική ευκολία, χάρη στην ορθή διαχείριση αποθεμάτων και υποδομών. Κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν και του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου έχασε περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια αργού, με την κορύφωση της κρίσης να ισούται με απώλεια 14 εκατομμυρίων βαρελιών σε ημερήσια βάση. Εντούτοις, οι τιμές του πετρελαίου δεν αυξήθηκαν σε καταστροφικά επίπεδα, ούτε καταγράφηκαν δραματικές ελλείψεις καυσίμων στις περισσότερες χώρες.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η διατήρηση αυτής της σωτήριας ισορροπίας οφείλεται σε τέσσερις παράγοντες. Πρώτον, η αποδυνάμωση της σχέσης πετρελαίου και οικονομίας, με τον δείκτη της έντασης πετρελαίου, δηλαδή τον αναγκαίο όγκο πετρελαίου που καταναλώνεται ανά μονάδα ΑΕΠ, να βρίσκεται σε πτωτική τροχιά. Για τις αναπτυγμένες οικονομίες, ο δείκτης έχει μειωθεί κατά σχεδόν 50% τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ για τις αναπτυσσόμενες κατά 20%.

Δεύτερον, η μείωση των εισαγωγών πετρελαίου από τις ασιατικές αγορές. Όντας ο μεγαλύτερος αγοραστής του πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, η Ασία ήταν η πιο εκτεθειμένη περιφέρεια στην πετρελαϊκή κρίση. Εντούτοις, ο περιορισμός των εισαγωγών κατά τη διάρκεια του πολέμου και η αξιοποίηση άλλων τεχνολογιών έπαιξαν κομβικό ρόλο στην επιβίωση της αγοράς. Κεντρικό ρόλο σε αυτήν την προσπάθεια διαδραματίζει η Κίνα, η οποία ηγείται στην ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών όπως η ηλεκτροκίνηση και τα φωτοβολταϊκά, δύο τομείς που είχαν ενισχυμένο βάρος για τη μείωση της ζήτησης στις ασιατικές αγορές.

Τρίτον, η αξιοποίηση εναλλακτικών διαδρόμων εξαγωγής πετρελαίου. Σε αντίθεση με τους γείτονές τους που ήταν γεωγραφικά εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ χρησιμοποίησαν τις υφιστάμενες, αλλά υπολειτουργούσες υποδομές που διαθέτουν ώστε να εκτρέψουν τις ροές πετρελαίου πέρα από τα Στενά του Ορμούζ. Το σαουδαραβικό τερματικό Yanbu και το εμιριτιανό τερματικό Fujairah κράτησαν τις εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή σε ένα ανεκτό επίπεδο, αμβλύνοντας την πίεση για τους υπόλοιπους μεγάλους παραγωγούς όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία.

Η Κίνα διατηρεί τα υψηλότερα αποθέματα ασφαλείας πετρελαίου. Πηγή: Reuters.

 

Τέταρτον, η απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων από τα εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα ασφαλείας των χωρών. Τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας συμφώνησαν στη μεγαλύτερη χρήση των αποθεμάτων τους, προσθέτοντας στην αγορά 400 εκατομμύρια βαρέλια κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου, μία κίνηση που καθησύχασε τους επενδυτές. Όμως, ο κρισιμότερος παίκτης και εδώ ήταν η Κίνα, η οποία είχε καταφέρει να συγκεντρώσει 1,4 δισεκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου, με όλες τις χώρες του ΙΕΑ να ελέγχουν συνολικά 1,2 δισεκατομμύριο βαρέλια. Συγκριτικά, τα αποθέματα της Κίνας επαρκούν για να καλύψουν σχεδόν 2 εβδομάδες της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου.

Όμως, η κατανάλωση αυτών των αποθεμάτων όσο διήρκησε ο πόλεμος συνεπάγεται την αναπλήρωσή τους μετά το τέλος του. Και αυτό αναμένεται να είναι μία μακροχρόνια διαδικασία για δύο λόγους. Αφενός, οι αυξημένες τιμές του πετρελαίου σημαίνουν πως οι μεγάλοι αγοραστές είναι αρκετά πιο διστακτικοί στο να αγοράσουν επιπλέον ποσότητες επί του παρόντος. Αφετέρου, η παραγωγή και οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο θα παραμείνουν κάτω από τα προ-πολεμικά επίπεδα εξαιτίας των ζημιών στις υποδομές και της ασάφειας για το καθεστώς του Ορμούζ. Σύμφωνα με τα αισιόδοξα σενάρια, η κανονικότητα θα επανέλθει το νωρίτερο στις αρχές του 2027.

Τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί. Πηγή: Reuters.

 

Και αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για την προστασία της παγκόσμιας οικονομίας. Με την αβεβαιότητα να αποτελεί ένα χαρακτηριστικό του συστήματος πλέον, οι γεωπολιτικές εντάσεις γίνονται ένα όλο και πιο συχνό φαινόμενο. Με τις τιμές των ορυκτών καυσίμων να είναι άμεσα συνδεδεμένες από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, αυτό δημιουργεί νέους κινδύνους. Με βάση υπολογισμούς, κάθε αύξηση 5 δολαρίων στις τιμές του αργού ισούται με ετήσια επιβάρυνση 190 δισεκατομμυρίων για την παγκόσμια οικονομία. Μάλιστα, οι αναλυτές πλέον προβλέπουν πως η διεθνής τάση για τη μείωση των επιτοκίων αντιστράφηκε λόγω του πολέμου, καθώς οι κεντρικές τράπεζες ανησυχούν για το ενδεχόμενο μίας νέας έκρηξης του πληθωρισμού.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο