Όπως τονίζεται, η συμμετοχή του σχήματος δίνει ένα θετικό σήμα, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη εμπορική ελκυστικότητα και λειτουργική αποτελεσματικότητα.
Παράλληλα, αποτελεί και ένα ξεκάθαρο μήνυμα της κοινοπραξίας ότι επιδιώκει να συνάψει βραχυχρόνιες συμφωνίες για την τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής με Αμερικανικό LNG, αξιοποιώντας τον Κάθετο Διάδρομο πριν το 2030, όπως ανακοινώθηκε και στη συνέντευξη Τύπου που έδωσαν πριν μερικές μέρες ο διευθύνων σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG Trade, Αλέξανδρος Εξάρχου και ο πρόεδρος της εταιρείας Κωνσταντίνος Ξιφαράς, σημειώνεται στη σχετική ανακοίνωση.
Πώς διαφοροποιείται το νέο πλαίσιο δημοπρασιών
Το νέο πλαίσιο δημοπρασιών έρχεται μετά την περιορισμένη ανταπόκριση που είχαν τα προηγούμενα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3. Υπενθυμίζεται ότι οι δημοπρασίες που προηγήθηκαν δεν συνάντησαν το αναμενόμενο ενδιαφέρον εκ μέρους της αγοράς.
Όπως έγραφε νωρίτερα σήμερα το Energia.gr, η αγορά εξέφραζε συγκρατημένη αισιοδοξία για τη σημερινή δημοπρασία, "όχι μόνο επειδή έχουν μειωθεί σημαντικά τα τέλη διαμετακόμισης, αλλά κυρίως επειδή το νέο μοντέλο σχεδιάστηκε για να διορθώσει τις αδυναμίες που οδήγησαν στην ουσιαστική αποτυχία των προηγούμενων δημοπρασιών των προϊόντων Route 1, Route 2 και Route 3 (πρόκειται για τυποποιημένα προϊόντα μεταφορικής δυναμικότητας φυσικού αερίου που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου για να διευκολύνουν τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις χώρες που βρίσκονται στα βόρεια σύνορά της. Η βασική ιδέα είναι ότι αντί ένας προμηθευτής να αγοράζει χωριστά δυναμικότητα σε κάθε αγωγό και σε κάθε διασυνοριακό σημείο, αγοράζει ένα ενιαίο προϊόν που καλύπτει ολόκληρη τη διαδρομή).
Η εμπειρία των τελευταίων μηνών κατέδειξε ότι, παρά το έντονο πολιτικό ενδιαφέρον για τη δημιουργία ενός νέου διαδρόμου μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, το εμπορικό μοντέλο δεν ανταποκρινόταν στις ανάγκες της αγοράς. Οι προμηθευτές καλούνταν να δεσμεύσουν δυναμικότητα με σχετικά υψηλό κόστος διαμετακόμισης, το οποίο περιόριζε σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των φορτίων LNG που εισέρχονταν από την Ελλάδα.
Την ίδια στιγμή, τα διαθέσιμα προϊόντα είχαν μηνιαία διάρκεια, γεγονός που δυσχέραινε τον μακροπρόθεσμο εμπορικό σχεδιασμό των εταιρειών. Για μεγάλους εισαγωγείς και traders, η εξασφάλιση τροφοδοσίας προς αγορές όπως η Ρουμανία, η Μολδαβία ή η Ουκρανία απαιτεί προβλεψιμότητα αρκετών μηνών και όχι αποσπασματικές μηνιαίες δεσμεύσεις, οι οποίες αυξάνουν το εμπορικό και χρηματοοικονομικό ρίσκο.
Καθοριστικό, ωστόσο, αποδείχθηκε ένα ακόμη μειονέκτημα. Οι ενδιαφερόμενοι δεν μπορούσαν να εξασφαλίσουν με μία ενιαία διαδικασία δυναμικότητα σε ολόκληρη τη διαδρομή από την Ελλάδα έως την Ουκρανία. Αντίθετα, έπρεπε να βασίζονται στη διαθεσιμότητα χωρητικότητας σε κάθε επιμέρους διασυνοριακό σημείο, γεγονός που δημιουργούσε τον κίνδυνο να δεσμεύσουν δυναμικότητα σε ένα τμήμα της διαδρομής χωρίς να μπορούν τελικά να ολοκληρώσουν τη μεταφορά. Με άλλα λόγια, η αλυσίδα μεταφοράς ήταν τόσο ισχυρή όσο ο πιο αδύναμος κρίκος της, κάτι που λειτούργησε αποτρεπτικά για πολλούς δυνητικούς χρήστες".
Το νέο μοντέλο, βάσει του οποίου διενεργήθηκαν οι σημερινές δημοπρασίες, διαμορφώθηκε κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς φυσικού αερίου της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και οι οποίες κράτησαν πολλούς μήνες. Αποτέλεσμα ήταν η μειωμένη διαμετακόμισης κατά τη σημερινή δημοπράτηση για το ετήσιο προϊόν δέσμευσης δυναμικότητας για το ευρωπαϊκό έτος αερίου 2026-2027.
Με το νέο πλαίσιο η δέσμευση δυναμικότητας είναι πλέον δυνατή σε όλα τα διασυνοριακά σημεία της διαδρομής από την Ελλάδα έως την Ουκρανία. Επιπλέον, μετά τις σημερινές δημοπρασίες, που αφορούσαν το ετήσιο προϊόν, θα υπάρξουν ανάλογες διαδικασίες για μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, καθώς στόχος είναι η μεγαλύτερη ευελιξία στους χρήστες του συστήματος.
Οι ποσότητες θα ξεκινήσουν να μεταφέροντα από τον Οκτώβριο του 2026, οπότε και αρχίζει το νέο ευρωπαϊκό έτος αερίου, με τη φυσική παράδοση να λαμβάνει χώρα, βάσει προγραμματισμός, στις 26 του συγκεκριμένου μηνός. Όσον αφορά το ελληνικό σύστημα φυσικού αερίου, το κρίσιμο σημείο εξόδου είναι το Σιδηρόκαστρο, με κατεύθυνση την Κουλάτα της Βουλγαρίας.