Η παρέμβαση της Ένωσης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το νέο χωροταξικό αποτελεί βασικό ορόσημο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιδιώκει την ολοκλήρωσή του μέσα στο καλοκαίρι. Παράλληλα, από τις προβλέψεις του θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα επίτευξης των στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), που προβλέπει περίπου 13 GW χερσαίων αιολικών εγκαταστάσεων έως το 2030.
Σύμφωνα με την ΕΛΕΤΑΕΝ, το σχέδιο εισάγει οριζόντιους περιορισμούς που αποκλείουν μεγάλο μέρος των περιοχών με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό της χώρας. Οι αποκλεισμοί αφορούν κυρίως περιοχές μεγάλου υψομέτρου, σημαντικό αριθμό νησιών καθώς και εκτεταμένες Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000.
Η Ένωση υποστηρίζει ότι, ως αποτέλεσμα, οι επενδύσεις θα κατευθυνθούν σε λιγότερο αποδοτικές περιοχές, μειώνοντας κατά περίπου 29% τη μέση παραγωγικότητα των νέων αιολικών πάρκων και αυξάνοντας κατά περίπου 27% το κόστος παραγωγής της ηλεκτρικής ενέργειας.
Όπως εξήγησε ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ, Παναγιώτης Λαδακάκος, για να επιτευχθούν οι ίδιοι ενεργειακοί στόχοι θα απαιτηθεί πλέον η εγκατάσταση περίπου 29% περισσότερων αιολικών πάρκων, ενώ θα χρειαστεί και υψηλότερη τιμή αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας ώστε οι επενδύσεις να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες.
Κατά την Ένωση, το πρόσθετο αυτό κόστος θα μεταφερθεί τελικά στη βιομηχανία μέσω των διμερών συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPA), στους καταναλωτές αλλά και στους μηχανισμούς στήριξης της αγοράς ηλεκτρισμού.
Η πλέον αιχμηρή κριτική της ΕΛΕΤΑΕΝ αφορά στην έκταση των περιοχών που τίθενται εκτός δυνητικής ανάπτυξης αιολικών εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, περίπου το 61% της ελληνικής επικράτειας αποκλείεται εκ των προτέρων από κάθε δυνατότητα εγκατάστασης νέων αιολικών πάρκων, χωρίς –όπως υποστηρίζει– να έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων αυτής της επιλογής.
Η Ένωση θεωρεί ότι οι οριζόντιοι αποκλεισμοί έρχονται σε αντίφαση με τη διακηρυγμένη κυβερνητική πολιτική για ενίσχυση της συμμετοχής της αιολικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, καθώς αφορούν ακριβώς τις περιοχές με το υψηλότερο αιολικό δυναμικό.
Στην ανάλυσή της η Ένωση εκτιμά ότι η εφαρμογή του σχεδίου θα έχει τρεις βασικές συνέπειες.
Πρώτον, θα δυσκολέψει την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς θα περιοριστεί η ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας και θα παραταθεί η εξάρτηση από συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Δεύτερον, θα αυξήσει το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, αφού η παραγωγή από περιοχές χαμηλότερου αιολικού δυναμικού απαιτεί περισσότερες εγκαταστάσεις για την ίδια παραγόμενη ενέργεια.
Τρίτον, θα ενισχύσει την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας, καθώς το έλλειμμα αιολικής παραγωγής θα καλυφθεί, σύμφωνα με την εκτίμησή της, κυρίως από περισσότερη χρήση εισαγόμενου φυσικού αερίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η ΕΛΕΤΑΕΝ στη σημασία της ισορροπίας μεταξύ των διαφορετικών τεχνολογιών ΑΠΕ.
Όπως σημείωσε ο κ. Λαδακάκος, μεγάλο μέρος των έργων που βρίσκονται σήμερα σε διάφορα στάδια αδειοδότησης αφορά σε φωτοβολταϊκά και όχι σε αιολικά, γεγονός που δημιουργεί την εντύπωση ότι υπάρχει επάρκεια επενδυτικού ενδιαφέροντος.
Ωστόσο, όπως υποστήριξε, το ηλεκτρικό σύστημα δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στη φωτοβολταϊκή παραγωγή, καθώς απαιτείται μεγαλύτερη συμμετοχή των αιολικών ώστε να εξασφαλίζεται πιο ισορροπημένο ενεργειακό μίγμα και καλύτερη κάλυψη της ζήτησης κατά τη διάρκεια του 24ώρου.
«Δεν μπορούμε ταυτόχρονα να θέλουμε περισσότερα αιολικά, να αποκλείουμε τις περιοχές με το καλύτερο αιολικό δυναμικό, να αποφεύγουμε κάθε τοπική αντίδραση και να πετυχαίνουμε τους ενεργειακούς στόχους της χώρας. Αυτά δεν μπορούν να συνυπάρξουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής της Ένωσης, Παναγιώτης Παπασταματίου, υποστήριξε ότι τα αιολικά είναι τα πιο βιώσιμα assets και γι’ αυτό είναι πιο ελκυστικά για τους ξένους επενδυτές.
Τόνισε δε, ότι η κλίμακα και το μέγεθος της αγοράς είναι εκείνα που ωφελούν, τελικά, τον καταναλωτή.
Ένα ακόμη επιχείρημα της ΕΛΕΤΑΕΝ είναι ότι το νέο χωροταξικό ενδέχεται να επιτύχει το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που πιθανόν επιδιώκει ως προς τις τοπικές αντιδράσεις.
Η συγκέντρωση των νέων έργων σε πολύ λιγότερες περιοχές, σε συνδυασμό με την ανάγκη εγκατάστασης περισσότερων ανεμογεννητριών για την επίτευξη των ίδιων ενεργειακών στόχων, εκτιμάται ότι θα αυξήσει τις πιέσεις στις συγκεκριμένες τοπικές κοινωνίες.
Παράλληλα, η απαγόρευση εγκατάστασης σε περιοχές μεγάλου υψομέτρου ενδέχεται, σύμφωνα με την Ένωση, να οδηγήσει στην ανάπτυξη έργων πλησιέστερα σε οικισμούς, αυξάνοντας την οπτική όχληση.
Ενδεικτικά αναφέρει ότι, πέραν της Κρήτης και της Εύβοιας, απομένουν μόλις έντεκα νησιά στα οποία θα μπορεί να αναπτυχθεί νέα αιολική ισχύς.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ έχει ήδη καταθέσει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναλυτικό υπόμνημα 58 σελίδων, χαρακτηρίζοντας το υπό διαβούλευση σχέδιο ανώριμο, με ασάφειες και ελλείψεις ως προς τα σύγχρονα εργαλεία χωροταξικού σχεδιασμού.
Μεταξύ άλλων υποστηρίζει ότι το σχέδιο δεν αξιοποιεί διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, δεν συνοδεύεται από επαρκή τεκμηρίωση των δεδομένων στα οποία βασίζεται και ενσωματώνει εκτεταμένους οριζόντιους αποκλεισμούς χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση.
Η Ένωση ζητά κυρίως τρεις αλλαγές:
Η Ένωση ζητά κυρίως τρεις αλλαγές:
- να μην εφαρμοστεί οριζόντιο όριο υψομέτρου ή να προβλεφθούν εξαιρέσεις στις περιοχές υψηλού αιολικού δυναμικού,
- να επανεξεταστεί το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων για τα νησιά, το οποίο, όπως υποστηρίζει, αποκλείει τη μεγάλη πλειονότητα του Αιγαίου,
- να αλλάξει η αντιμετώπιση των Ζωνών Ειδικής Προστασίας, ώστε κάθε έργο να αξιολογείται κατά περίπτωση μέσω της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και όχι να αποκλείεται εκ προοιμίου.
Η δημόσια διαβούλευση για το νέο χωροταξικό εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες συζητήσεις για το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης στην Ελλάδα, καθώς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιτάχυνση των επενδύσεων στις ΑΠΕ, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την κοινωνική αποδοχή των έργων.
Η ΕΛΕΤΑΕΝ δηλώνει ότι συνεχίζει τον διάλογο με το υπουργείο, εκφράζοντας την προσδοκία ότι οι παρατηρήσεις της θα ενσωματωθούν στο τελικό κείμενο. Το κατά πόσο θα υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές αναμένεται να κριθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, καθώς η ολοκλήρωση του νέου Ειδικού Χωροταξικού αποτελεί ταυτόχρονα ενεργειακή μεταρρύθμιση και μνημονιακή υποχρέωση στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης.