Σε έγγραφο που κυκλοφόρησε μεταξύ στελεχών της ναυτιλιακής βιομηχανίας και το οποίο είδαν οι Financial Times, η Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου του Ιράν (PGSA) αναφέρει ότι «όλα τα πλοία πρέπει να διαθέτουν έγκυρο ασφαλιστήριο συμβόλαιο εγκεκριμένο από την PGSA».
Βλ. Σχετ.: Λίβανος: Ισραήλ και η Χεζμπολάχ Συμφώνησαν σε Κατάπαυση του Πυρός με τη Μεσολάβηση ΗΠΑ - Κατάρ
Ενώ αυτό θα παρέχεται «δωρεάν» προς το παρόν, η PGSA - μια κυβερνητική υπηρεσία του Ιράν που δημιουργήθηκε τον Μάιο - δήλωσε ότι «διατηρεί το δικαίωμα να εισαγάγει ασφαλιστικά τέλη στο μέλλον, τα οποία θα καθοριστούν από τον αρμόδιο ασφαλιστή».
Σύμφωνα, μάλιστα, με το Reuters, η ιρανική Αρχή ανακοίνωσε ότι, βάσει του μνημονίου κατανόησης με τις ΗΠΑ, η διέλευση από το Ορμούζ θα επιτρέπεται σε πλοία που υποβάλλουν αιτήσεις οι οποίες θα πληρούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις. Η Αρχή προειδοποιεί ότι οι αιτήσεις που θα υποβάλλονται μέσω ανεπίσημων διαύλων δεν θα εξετάζονται. Οι αιτήσεις θα πρέπει να υποβάλλονται 48 ώρες πριν από την διέλευση.
Στο πλαίσιο της ειρηνευτικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει την κυκλοφορία μέσω της κρίσιμης πλωτής οδού - μέσω της οποίας διεκινείτο πριν την έκρηξη του πολέμου περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου - στα προπολεμικά επίπεδα και να μην χρεώνει για τη χρήση της για 60 ημέρες.
Όπως τονίζουν οι FT, η εισαγωγή ασφαλιστικών τελών θα επιβεβαιώσει τους φόβους στον ναυτιλιακό κλάδο ότι το Ιράν επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ένα νέο καθεστώς στα Στενά, το οποίο θα υποχρεώνει τα πλοία να πληρώνουν για τη χρήση του, αν και κάτι τέτοιο θα παραβίαζε την UNCLOS, τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και το δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης σε διεθνή ύδατα.
Ένας Ιρανός αξιωματούχος, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί, δήλωσε στους FT: «Το κείμενο του μνημονίου συμφωνίας είναι σαφές. Για μια περίοδο 60 ημερών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του Μνημονίου Συνεργασίας, η κυκλοφορία των πλοίων θα διεξάγεται χωρίς να εισπράττονται τέλη». Μετά από αυτήν την περίοδο, πρόσθεσε ο αξιωματούχος, το Ιράν και το Ομάν θα συμφωνήσουν σε μια μορφή που «πιθανότατα θα περιλαμβάνει τέλη που σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών και την ασφαλή διέλευση». Ο αξιωματούχος δήλωσε ότι οι λεπτομέρειες πρέπει ακόμη να οριστικοποιηθούν μεταξύ του Ιράν και του Ομάν και «το κείμενο αναφέρει ότι αυτό θα γίνει σε συνεννόηση με τις χώρες της περιοχής».
Και το Ομάν συναινεί στην επιβολή τελών
Το Ομάν, του οποίου τα χωρικά ύδατα καταλαμβάνουν τη δυτική πλευρά των Στενών, έχει δηλώσει παλαιότερα ότι δεν θα χρεώνει διόδια, ωστόσο άτομο που ενημερώθηκε για την κατάσταση αυτόν τον μήνα δήλωσε ότι η χώρα εξετάζει την επιβολή «νόμιμων χρεώσεων» για υπηρεσίες που καλύπτουν τον μετριασμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και την «ενισχυμένη διαχείριση πλοήγησης, συμπεριλαμβανομένης της πλοήγησης και της ασφάλειας».
Το Ιράν εξαπέλυσε προειδοποιητικές βολές την Παρασκευή σε πλοία στα Στενά το Ορμούζ, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν την κατάσταση. Ένα από τα άτομα ανέφερε ότι η Τεχεράνη εξέδωσε ραδιοφωνική προειδοποίηση προς τα πλοία λέγοντας: «Δεδομένου ότι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο, η πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού και η αποχώρηση των αμερικανικών τρομοκρατικών δυνάμεων... αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για μια συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών, τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό μέχρι να πληρούνται αυτές οι δύο προϋποθέσεις. «Όλα τα πλοία λαμβάνουν οδηγίες να αποφεύγουν να πλησιάζουν τα Στενά του Ορμούζ για τη δική τους ασφάλεια. Κάθε πλοίο που αγνοεί αυτήν την εντολή θα στοχοποιηθεί».
Η Τεχεράνη είχε δηλώσει ότι θα χρεώνει τα πλοία 2 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα για τη διέλευση από το Ορμούζ. Ας σημειωθεί, πάντως, ότι ούτε το Ιράν ούτε οι ΗΠΑ είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν, η Τεχεράνη πρόκειται να πραγματοποιήσει συνομιλίες με το Ομάν και άλλα κράτη του Κόλπου «για να καθορίσουν τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες στα Στενά». Το αποτέλεσμα θα πρέπει να είναι «σύμφωνο με το ισχύον διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα των παράκτιων κρατών», αναφέρει η συμφωνία.
Καθορίζεται η διαδρομή που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία - «Οποιαδήποτε απόκλιση ή χρήση εναλλακτικών διαδρομών απαγορεύεται αυστηρά»
Η επιρροή του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ έχει γίνει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία των συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών, μαζί με τις εντάσεις σχετικά με την αποδέσμευση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και τις εχθροπραξίες μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Από την ίδρυσή της, η PGSA έχει τεθεί υπό κυρώσεις από τις ΗΠΑ, προκαλώντας ερωτηματικά στους πλοιοκτήτες καθώς προσπαθούν να υπολογίσουν πότε θα μπορούν να περάσουν με ασφάλεια από τα Στενά του Ορμούζ. Το έγγραφο της PGSA καθορίζει επίσης τη διαδρομή που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία μέσω των Στενών, δίνοντας τις συντεταγμένες για μια ναυτιλιακή λωρίδα κοντά στις ιρανικές ακτές. «Οποιαδήποτε απόκλιση από ή χρήση εναλλακτικών διαδρομών απαγορεύεται αυστηρά και θα αντιμετωπίζεται ως παραβίαση», αναφέρει η PGSA.
Οι πλοιοκτήτες διστάζουν να χρησιμοποιήσουν ναυτιλιακές οδούς διαφορετικές από αυτές που έχει χαράξει το Ιράν — ή μία άλλη πολύ κοντά στις ακτές του Ομάν η οποία χρησιμοποιήθηκε από ορισμένα πλοία κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης — λόγω φόβων ότι το Ιράν έχει τοποθετήσει νάρκες στη μέση της πλωτής οδού.
Παρότι πολλά πλοία έσπευσαν να εξέλθουν από τον Κόλπο την Πέμπτη, η κυκλοφορία το πρωί της Παρασκευής ήταν υποτονική, καθώς η πρόσφατη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν τέθηκε υπό δοκιμασία λόγω των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο.
Από την πλευρά του, ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας, ΙΜΟ, ανακοίνωσε ότι εξακολουθεί να εργάζεται για να δημιουργήσει έναν ανθρωπιστικό διάδρομο για να απεγκλωβίσει τους ναυτικούς, μερικοί από τους οποίους έχουν κολλήσει για περισσότερες από 100 ημέρες, από τον Κόλπο. «Συλλέγουμε επίσης τις απαραίτητες εγγυήσεις ασφαλείας — για να διασφαλίσουμε ότι όλες οι διελεύσεις θα είναι απαλλαγμένες από οποιονδήποτε κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένων πιθανών ναρκών», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΙΜΟ, Αρσένιο Ντομίνγκεζ.
Στο υψηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο η κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων
Συνολικά 25 εμπορικά πλοία πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ χθες μετά την υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, αριθμός πέντε φορές μεγαλύτερος από τον μέσο όρο των δέκα πρώτων ημερών του Ιουνίου, σύμφωνα με τα στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας της AXSMarine.
Είναι ο μεγαλύτερος αριθμός διελεύσεων που καταγράφεται σε μία και μόνη ημέρα μετά τις 28 διελεύσεις που είχαν καταγραφεί στις 18 Απριλίου, όταν είχε ανοιχτεί ένα σύντομης διάρκειας «παράθυρο» για την επανάληψη της κυκλοφορίας των πλοίων στον θαλάσσιο δίαυλο που οδηγεί από τον Κόλπο στα διεθνή ύδατα της Θάλασσας του Ομάν και σήμερα πλέον τελεί υπό τον de facto έλεγχο του Ιράν.
Η αύξηση τη κυκλοφορίας που παρατηρήθηκε χθες συμπίπτει με την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη την Τετάρτη. Ωστόσο έκτοτε, οι συνομιλίες ανάμεσα στις δύο πλευρές που είχαν προγραμματισθεί για σήμερα στην Ελβετία και θα ήταν το σημείο εκκίνησης της περιόδου των 60 ημερών για την διευθέτηση του ζητήματος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αναβλήθηκαν επ' αόριστον.
Η αύξηση της κυκλοφορίας των πλοίων στο Ορμούζ συνοδεύθηκε από την μεγαλύτερη διατάραξη των σημάτων AIS (Αυτόματο Σύστημα Αναγνώρισης) που έχει διαπιστώσει η AXSMarine στον Κόλπο από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Περισσότερα από 200 εμπορικά πλοία επηρεάστηκαν ταυτοχρόνως χθες από «spoofing ή ανώμαλη συμπεριφορά του AIS», σύμφωνα με ανάρτηση της AXSMarine στο Χ.
«Οι επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης στο Στενό θα συνεχισθούν και οι πλοιοκτήτες καλούνται να επιδείξουν σύνεση μέχρι οι ασφαλιστές να αποκαταστήσουν τους κανονικούς όρους κάλυψης», αναφέρεται επίσης στην ανάρτηση της AXSMarine.