Η ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας αποτελεί ίσως μία από τις πιο εντυπωσιακές μεταβολές που έχει γνωρίσει η εγχώρια αγορά ηλεκτρισμού τις τελευταίες δύο δεκαετίες

Από μια χώρα που πριν το 2009 διέθετε περιορισμένη παρουσία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ελάχιστα φωτοβολταϊκά έργα, με την ηλεκτροπαραγωγή να βασίζεται κυρίως στον λιγνίτη, το φυσικό αέριο και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά, η Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε μία από τις πλέον δυναμικές αγορές φωτοβολταϊκών διεθνώς. Η πρόοδος των τελευταίων ετών είναι ενδεικτική. Η εγκατεστημένη ισχύς από φωτοβολταϊκά αυξήθηκε από 2,6 GW το 2019 σε περισσότερα από 11 GW σήμερα, με σημαντικό μέρος αυτής της ανάπτυξης να προέρχεται από μικρά έργα που είναι συνδεδεμένα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της διεθνούς δεξαμενής σκέψης EMBER, η Ελλάδα κατέλαβε το 2025 την τρίτη θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή των φωτοβολταϊκών στην ηλεκτροπαραγωγή της.

Η ταχεία διείσδυση των ΑΠΕ δεν έχει μόνο περιβαλλοντική διάσταση. Αποδείχθηκε κρίσιμο εργαλείο για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους, ακόμη και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης ενεργειακής κρίσης, λειτουργώντας ως ανάχωμα στις πληθωριστικές πιέσεις που προκαλούν οι διεθνείς γεωπολιτικές αναταράξεις και ειδικότερα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Η επιτυχία αυτή, ωστόσο, συνοδεύεται από νέες προκλήσεις. Κατά τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας και υψηλής παραγωγής φωτοβολταϊκών, όταν η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει σχετικά χαμηλή, οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά υποχωρούν δραστικά, φθάνοντας συχνά στο μηδέν ή ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα. Μέχρι σήμερα, μέσα στο 2026, έχουν καταγραφεί στην Ελλάδα 203 ώρες με μηδενική τιμή και άλλες 242 ώρες με αρνητική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά χαρακτηριστικό όλων των ώριμων αγορών με υψηλή διείσδυση φωτοβολταϊκών. Ενδεικτικά, η Ισπανία έχει καταγράψει φέτος 659 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, ενώ η Πορτογαλία 558 ώρες.

Σε αυτό το περιβάλλον αναδεικνύεται ένα κρίσιμο ζήτημα για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων. Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων που έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι παραγωγοί που λειτουργούν με Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ) δεν αποζημιώνονται για την ενέργεια που παράγουν όταν η τιμή στην αγορά παραμένει μηδενική ή αρνητική για περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες.

Έτσι, ενώ οι χαμηλές ή αρνητικές τιμές ωφελούν τους καταναλωτές, περιορίζοντας το συνολικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, δημιουργούν ταυτόχρονα σημαντική πίεση στους παραγωγούς ΑΠΕ. Ιδιαίτερα για μικρές επιχειρήσεις, ενεργειακές κοινότητες και αγρότες που επένδυσαν σε φωτοβολταϊκά έργα με τραπεζικό δανεισμό, η απώλεια εσόδων μπορεί να δυσχεράνει την εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους και να θέσει σε δοκιμασία τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.

Μέσα σε αυτό το νέο τοπίο, η πρόκληση για την Πολιτεία είναι να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα στη μείωση του κόστους για τους καταναλωτές και στη διασφάλιση ενός σταθερού επενδυτικού περιβάλλοντος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται η πρόσφατη πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο, ύστερα από συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προχώρησε σε τροποποίηση του ισχύοντος καθεστώτος ενίσχυσης, επιδιώκοντας να προσφέρει ουσιαστική στήριξη στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ χωρίς να ανακοπεί η δυναμική της ενεργειακής μετάβασης.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο