Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η Ευρώπη εξακολουθεί να αναζητά τρόπους διαφοροποίησης των πηγών και των διαδρομών εφοδιασμού της, ενώ οι γεωπολιτικές αναταράξεις από τη Μέση Ανατολή έως τη Μαύρη Θάλασσα υπενθυμίζουν ότι η ενέργεια παραμένει βασικό εργαλείο ισχύος και επιρροής. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ανατολική Μεσόγειος επανέρχεται ως μια περιοχή με σημαντικές δυνατότητες, όχι μόνο λόγω των αποθεμάτων φυσικού αερίου, αλλά και λόγω της στρατηγικής της θέσης ως γέφυρας μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής.
Για την Ελλάδα, η προεδρία του Forum συνιστά μια ευκαιρία ανάδειξης του ρόλου που επιδιώκει να διαδραματίσει όλα αυτά τα τελευταία χρόνια. Δηλαδή, να αναδειχτεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο και να καταστεί αξιόπιστος συνομιλητής σε μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από πολλαπλές γεωπολιτικές προκλήσεις και αντικρουόμενα εθνικά συμφέροντα. Η Αθήνα έχει επενδύσει συστηματικά σε υποδομές φυσικού αερίου, σε διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας και σε έργα που ενισχύουν τη θέση της ως πύλης εισόδου ενέργειας προς τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το EMGF προσφέρει ένα ακόμη πεδίο μέσα από το οποίο μπορεί να κεφαλαιοποιήσει αυτή τη στρατηγική.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ατζέντα του οργανισμού φαίνεται να απλώνεται πέραν του φυσικού αερίου. Η συζήτηση για τη μελλοντική φυσιογνωμία του Forum αντανακλά τις αλλαγές που συντελούνται στο διεθνές ενεργειακό περιβάλλον, όπου η ασφάλεια εφοδιασμού, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις, οι νέες τεχνολογίες και οι επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Με άλλα λόγια, το EMGF επιχειρεί να μετατραπεί από ένα φόρουμ συνεργασίας για το φυσικό αέριο σε έναν ευρύτερο μηχανισμό περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας.
Παράλληλα, η πολιτική διάσταση του εγχειρήματος παραμένει εξίσου σημαντική. Το Forum εξακολουθεί να αποτελεί το μοναδικό θεσμοθετημένο πολυμερές σχήμα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο που συγκεντρώνει χώρες με κοινά ενεργειακά συμφέροντα αλλά και διαφορετικές γεωπολιτικές αφετηρίες. Η ύπαρξή του εκπέμπει το μήνυμα ότι οι ενεργειακές προκλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από θεσμούς και συνεργασίες και όχι μέσω μονομερών ενεργειών ή πολιτικών τετελεσμένων.
Δεν είναι άλλωστε μυστικό ότι η λειτουργία του EMGF έχει από την πρώτη στιγμή και γεωπολιτικό αποτύπωμα. Η Τουρκία παρακολουθεί διαχρονικά με επιφυλάξεις τις πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συμμετοχή της, θεωρώντας ότι περιορίζουν τον δικό της περιφερειακό ρόλο. Από την άλλη πλευρά, για τις χώρες που συμμετέχουν στο Forum, η συνεργασία σε θεσμικό επίπεδο αποτελεί απάντηση στην αστάθεια και στις ανταγωνιστικές διεκδικήσεις που έχουν κατά καιρούς εκδηλωθεί στην περιοχή.
Η παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών ως συνδιοργανωτή της υπουργικής συνόδου προσδίδει πρόσθετο βάρος στις εργασίες. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει ενεργό ρόλο στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου, αναγνωρίζοντας ότι η ενεργειακή σταθερότητα της περιοχής συνδέεται άμεσα με τα ευρύτερα στρατηγικά συμφέροντα της Δύσης.
Το ζητούμενο πλέον είναι κατά πόσο το EMGF μπορεί να περάσει από τη φάση των διακηρύξεων στη φάση της υλοποίησης συγκεκριμένων έργων και πρωτοβουλιών. Σε μια εποχή όπου οι ενεργειακές και γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται ταχύτατα, η επιτυχία του Forum θα κριθεί όχι μόνο από τη δυνατότητά του να παράγει πολιτικά μηνύματα, αλλά κυρίως από την ικανότητά του να δημιουργήσει πραγματικές συνέργειες, επενδύσεις και υποδομές που θα ενισχύσουν τη θέση της Ανατολικής Μεσογείου στον διεθνή χάρτη.
Και σε αυτό το πεδίο, η Ελλάδα φιλοδοξεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων.