όπου εκπρόσωποι του ενεργειακού και του τεχνολογικού κλάδου συμφώνησαν ότι η επόμενη φάση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας θα κριθεί από την ικανότητα συντονισμού των δύο αυτών κόσμων. Η τεχνητή νοημοσύνη απαιτεί τεράστιες υπολογιστικές υποδομές και συνεπώς μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κέντρα δεδομένων που φιλοξενούν, εκπαιδεύουν και λειτουργούν τα μοντέλα AI βασίζονται σε χιλιάδες επεξεργαστές υψηλών επιδόσεων, σύνθετα συστήματα ψύξης και αδιάλειπτη ηλεκτροδότηση. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της Eurelectric, έως το 2030 τα data centers αναμένεται να ευθύνονται για περίπου το 28% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης για τα ευρωπαϊκά δίκτυα και την παραγωγική βάση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο αντιπρόεδρος της Eurelectric και πρόεδρος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, με την Diane Hodnett, της Google καθώς και εκπροσώπους κορυφαίων εταιρειών ηλεκτρισμού, τεχνολογίας και διαχείρισης data centers, συνυπέγραψαν τη δέσμευση «Twin Transition Commitments».
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν κοινό οδικό χάρτη μεταξύ ενεργειακού και ψηφιακού τομέα, με στόχο την ορθολογική ανάπτυξη των data centers, την προετοιμασία των ηλεκτρικών δικτύων και τη διαμόρφωση βιώσιμων μοντέλων συνεργασίας.
Η πρωτοβουλία θα αποτελέσει τη βάση για την έκθεση της Eurelectric με τίτλο «Era of Electric Intelligence», η οποία αναμένεται να παρουσιαστεί το 2027 και να λειτουργήσει ως στρατηγικός οδηγός για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, η συζήτηση στο συνέδριο δεν περιορίστηκε μόνο στην αυξανόμενη ενεργειακή κατανάλωση των data centers. Εξίσου σημαντικό ήταν το συμπέρασμα ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει έναν από τους ισχυρότερους συμμάχους της πράσινης μετάβασης.
Σύμφωνα με την πρόσφατη ειδική έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για την Ενέργεια και την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι εφαρμογές AI μπορούν να βελτιστοποιήσουν τη λειτουργία των ηλεκτρικών δικτύων, να ενισχύσουν την ενσωμάτωση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, να περιορίσουν τις απώλειες ενέργειας και να αυξήσουν σημαντικά την αποδοτικότητα βιομηχανικών και κτιριακών εγκαταστάσεων. Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει τις προβλέψεις παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα, μειώνοντας τις περικοπές πράσινης ενέργειας και ενισχύοντας τη σταθερότητα των συστημάτων ηλεκτρισμού.
Ο IEA εκτιμά ότι η ευρεία υιοθέτηση υφιστάμενων εφαρμογών AI στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανίας και των κτιρίων θα μπορούσε να οδηγήσει έως το 2035 σε μείωση εκπομπών της τάξης των 1,4 δισεκατομμυρίων τόνων CO₂ ετησίως. Πρόκειται για όγκο εκπομπών που υπερβαίνει κατά πολύ τις εκπομπές που αναμένεται να προκαλέσει η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers.
Παράλληλα, ο ίδιος οργανισμός εκτιμά ότι η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στα δίκτυα ηλεκτρισμού θα μπορούσε να εξοικονομήσει έως και 110 δισ. δολάρια ετησίως παγκοσμίως και να απελευθερώσει έως 175 GW επιπλέον μεταφορικής ικανότητας στα δίκτυα χωρίς την ανάγκη άμεσων νέων επενδύσεων.
Όπως υπογράμμισε ο Γιώργος Στάσσης, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αναπτυχθεί, αλλά αν η Ευρώπη θα καταφέρει να πρωταγωνιστήσει στη νέα εποχή ή θα περιοριστεί στον ρόλο του καταναλωτή τεχνολογιών που αναπτύσσονται αλλού.
Η απάντηση, όπως τόνισε, θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα μπορούν να αναπτυχθούν νέες μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, να ενισχυθούν τα δίκτυα και να διασφαλιστεί επαρκής, ανταγωνιστική και καθαρή ηλεκτροδότηση για τις νέες ψηφιακές υποδομές.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΗ προωθεί στη Δυτική Μακεδονία ένα μοντέλο συν-εγκατάστασης ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών, μετατρέποντας μια πρώην λιγνιτική περιοχή σε κόμβο καθαρής ενέργειας και data centers. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της επιχείρησης, η δημιουργία νέας παραγωγικής ισχύος παράλληλα με την ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών αποτελεί προϋπόθεση ώστε η αυξημένη ζήτηση ηλεκτρισμού από την AI να μην μετακυλιστεί στους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Το μήνυμα που αναδείχθηκε από το Power Summit της Eurelectric είναι σαφές: η τεχνητή νοημοσύνη και η πράσινη μετάβαση δεν αποτελούν δύο ξεχωριστές στρατηγικές. Αντίθετα, η επιτυχία της μίας θα εξαρτηθεί από την πρόοδο της άλλης. Η Ευρώπη καλείται πλέον να σχεδιάσει ταυτόχρονα το ενεργειακό και το ψηφιακό της μέλλον.