Για μια κυβέρνηση που από το 2019 που ανέλαβε τα ηνία της χώρας έως και το 2023 η κεντρική γραμμή στην ενεργειακή πολιτική υπήρξε η απολιγνιτοποίηση, η ανάπτυξη των ΑΠΕ, και η εξοικονόμηση ενέργειας, η  συζήτηση για την ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων, αν και όχι επί του παρόντος, ως ειλημμένη πολιτική απόφαση, αλλά ως στρατηγικός προβληματισμός για το πώς θα διασφαλιστεί ένα αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα σε μια εποχή ενεργειακής μετάβασης, γεωπολιτικής αβεβαιότητας και αυξανόμενων απαιτήσεων για μηδενικές εκπομπές, είναι ούτως ή άλλως, ένα εντυπωσιακό γεγονός.

Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, κατά τη διάρκεια της ημερίδας για την πυρηνική ενέργεια που πραγματοποιήθηκε σήμερα, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας, νομικών, ερευνητικών φορέων και ρυθμιστικών αρχών, ήταν σαφές: η Ελλάδα απέχει ακόμη από οποιαδήποτε απόφαση ανάπτυξης πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοεί τις διεθνείς εξελίξεις ούτε να παραμένει θεσμικά και επιστημονικά ανέτοιμη απέναντι σε μια τεχνολογία που επανέρχεται δυναμικά στο ευρωπαϊκό και διεθνές ενεργειακό τοπίο.

Η τοποθέτηση του υφυπουργού αποτυπώνει ουσιαστικά τη μετατόπιση της συζήτησης από το ιδεολογικό επίπεδο στο πεδίο της στρατηγικής προετοιμασίας. Όπως ανέφερε, το κρίσιμο ερώτημα σήμερα δεν είναι αν η χώρα θα αποκτήσει πυρηνικούς σταθμούς, αλλά αν θα έχει την ικανότητα να αξιολογήσει με σοβαρότητα και επάρκεια μια τέτοια επιλογή στο μέλλον.

Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η Ελλάδα καλείται να καλύψει ένα σημαντικό κενό. Διότι η ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας δεν αποτελεί μια πολιτική επιλογή που μπορεί να υλοποιηθεί σε έναν εκλογικό κύκλο ή να ενταχθεί σε έναν βραχυπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό. Πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί δεκαετίες προετοιμασίας, ισχυρούς θεσμούς, ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές, εξειδικευμένο προσωπικό, συστήματα ασφάλειας και – κυρίως – κοινωνική και πολιτική συναίνεση.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, ο κ. Τσάφος, η ανάπτυξη ενός πυρηνικού προγράμματος είναι μια πολυετής εθνική διαδικασία, που από το στάδιο της προετοιμασίας έως την πιθανή λειτουργία μιας πρώτης μονάδας μπορεί να απαιτήσει από 10 έως και 20 χρόνια ή και περισσότερο.

Η ίδια η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι η πυρηνική τεχνολογία παραμένει εξαιρετικά σύνθετη και δαπανηρή. Τα μεγάλα έργα που υλοποιούνται σήμερα διεθνώς συνοδεύονται συχνά από υπερβάσεις κόστους και σημαντικές καθυστερήσεις, στοιχείο που καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη τη θεσμική και τεχνική προετοιμασία πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η προσπάθεια ανάδειξης της επιστημονικής παρακαταθήκης που διαθέτει ήδη η χώρα μέσω του «Δημόκριτου». Ο μοναδικός ερευνητικός πυρηνικός αντιδραστήρας που λειτούργησε στην Ελλάδα από το 1961 μπορεί να έχει πάψει να λειτουργεί εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, ωστόσο δημιούργησε ένα σημαντικό υπόβαθρο γνώσης και εξειδίκευσης. Η αναφορά τόσο του Νίκου Τσάφου όσο και του διευθυντή του ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, Βαγγέλη Καρκαλέτση, στην ανάγκη ανασυγκρότησης ανθρώπινου δυναμικού δείχνει ότι η συζήτηση εστιάζει πλέον περισσότερο στη δημιουργία τεχνογνωσίας παρά σε άμεσες επενδυτικές αποφάσεις.

Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρώπη επαναφέρει σταδιακά την πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό της μείγμα, είτε μέσω νέων μεγάλων μονάδων είτε μέσω τεχνολογιών μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMRs), που παρουσιάζονται ως πιο ευέλικτες και θεωρητικά οικονομικότερες λύσεις. Το energia.gr έχει αναλύσει διεξοδικά το θέμα (δείτε σχετκό άρθρο, εδώ).

Παρά ταύτα, η ελληνική πραγματικότητα παραμένει σύνθετη. Η χώρα έχει επενδύσει στρατηγικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις διασυνδέσεις και στην αποθήκευση μέσω μπαταριών και αντλησιοταμιευτικών έργων. Το ερώτημα που πλέον τίθεται αφορά κυρίως το πώς θα εξασφαλιστεί σταθερότητα και ενεργειακή επάρκεια σε περιόδους όπου η παραγωγή από ΑΠΕ δεν επαρκεί, χωρίς να εκτιναχθεί το κόστος διατήρησης εφεδρικών υποδομών.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζεται περισσότερο ως πιθανή μελλοντική επιλογή στρατηγικής ασφάλειας παρά ως άμεση ενεργειακή λύση. Και ίσως αυτό να αποτελεί τη σημαντικότερη αλλαγή στη δημόσια συζήτηση: ότι η Ελλάδα αρχίζει να εξετάζει το ζήτημα όχι υπό το πρίσμα ενός πολιτικού συνθήματος υπέρ ή κατά της πυρηνικής ενέργειας, αλλά ως ένα μακροπρόθεσμο ζήτημα εθνικής ενεργειακής επάρκειας και τεχνολογικής ετοιμότητας.

Το αν αυτή η συζήτηση θα αποκτήσει συνέχεια ή θα ανακοπεί από τον πολιτικό κύκλο και τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις παραμένει ανοιχτό. Ωστόσο, η πρόθεση δημιουργίας ενός πρώτου «οδικού χάρτη» δείχνει ότι για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες η πυρηνική τεχνολογία επιστρέφει – έστω διστακτικά – στον ελληνικό ενεργειακό διάλογο.

Πιο κάτω έχουμε ετοιμάσει για τους χρήστες του energia.gr ένα συνοπτικό χρονικό των βασικών δηλώσεων από πλευράς Κυριάκου Μητσοτάκη, για τις κεντρικές κατευθύνσεις της ενεργειακής πολιτικής στη χώρα:

2019 – Σε δηλώσεις για την ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης, ο Μητσοτάκης έδινε έμφαση στην «ενεργειακή ασφάλεια» και στη διαφοροποίηση πηγών, χωρίς αναφορά σε πυρηνική ενέργεια.

2022 (ΔΕΘ) – Μέσα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση, μίλησε για ενεργειακή επάρκεια και ανάγκη εναλλακτικών πηγών ενέργειας, αλλά όχι ακόμη για ανάπτυξη πυρηνικών στην Ελλάδα.

2024-2025 – Άρχισε να εμφανίζεται πιο ανοιχτός στη συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα γύρω από τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs). Σε δημόσιες παρεμβάσεις και συνέδρια ανέφερε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να πετύχει τους ενεργειακούς και κλιματικούς στόχους της χωρίς ένα μείγμα που να περιλαμβάνει και πυρηνική ενέργεια.

Μάρτιος 2026 – Σύνοδος για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι

Πρόκειται για την πιο σαφή και επίσημη τοποθέτησή του μέχρι σήμερα υπέρ της διερεύνησης πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις δηλώσεις του,  «η Ελλάδα γυρνά σελίδα» στο θέμα, και πως «δεν μπορούμε να πετύχουμε αυτά που θέλουμε στην Ευρώπη χωρίς πυρηνική ενέργεια».

Δήλωσε επίσης ότι η Ελλάδα θα εξετάσει ειδικά την περίπτωση να εγκαταστήσει μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs).

Προς το σκοπό αυτό, ανακοίνωσε τη σύσταση διυπουργικής επιτροπής που θα μελετήσει αυτή την πιθανότητα, ενώ συνέδεσε το θέμα με τις μελλοντικές ενεργειακές ανάγκες και τη ναυτιλία.

Η πρώτη καθαρά θετική και θεσμική αναφορά σε πιθανή ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας στην Ελλάδα εμφανίζεται ουσιαστικά το 2025-2026.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο