Η ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, την ώρα που κλονίζεται από γεωπολιτικούς σεισμούς, θέτει στο μικροσκόπιο όλες τις εναλλακτικές διαδρομές. Η εξαγορά της ιταλικής εταιρείας Italiana Petroli από τη SOCAR του Αζερμπαϊτζάν και η επίσκεψη της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι στο Μπακού, μαζί με την πίεση που δημιουργεί η κρίση στο Στενό του Ορμούζ, οδηγούν στο βασικό ερώτημα: ξαναχαράσσεται ο ενεργειακός χάρτης της Ευρώπης;

Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία του Αζερμπαϊτζάν SOCAR εξαγόρασε την ιταλική ενεργειακή εταιρεία Italiana Petroli και η επίσκεψη της Μελόνι στο Μπακού, όπως και οι εξελίξεις γύρω από τις ενεργειακές υποδομές, αποκαλύπτουν περισσότερα απ’ όσα φαίνονται στην επιφάνεια.

Σύμφωνα με αζερικά ΜΜΕ, ο άξονας ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης μετατοπίζεται αθόρυβα προς τον Νότιο Καύκασο, με έναν νέο στρατηγικό διάδρομο να εκτείνεται πλέον από το Μπακού έως τις Βρυξέλλες.

Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν ότι η μετάβαση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι από το Ερεβάν στο Μπακού, αμέσως μετά τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, μόνο τυχαία δεν ήταν, αλλά αποτυπώνει τη νέα ενεργειακή και γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην περιοχή.

Η Ευρώπη σήμερα βλέπει τον Νότιο Καύκασο όχι μόνο από πολιτική σκοπιά, αλλά και μέσα από το πρίσμα της ενεργειακής ασφάλειας, αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Παρότι τα δεδομένα υποστηρίζουν αυτή την εκτίμηση, ειδικοί τονίζουν ότι η ενεργειακή διαφοροποίηση της Ευρώπης δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί σε μια μόνιμη αρχιτεκτονική μετά τη Ρωσία.

Η κίνηση της SOCAR στην Ιταλία

Στις 12 Μαΐου ολοκληρώθηκε η εξαγορά της Italiana Petroli από τη SOCAR. Με τη συμφωνία αυτή, η κρατική εταιρεία του Αζερμπαϊτζάν απέκτησε το 99,82% της ιταλικής εταιρείας, η οποία έχει ιστορία άνω των 90 ετών.

Η εξαγορά δεν αφορά απλώς αλλαγή ιδιοκτησίας, αλλά περιλαμβάνει:
-δύο διυλιστήρια 
-ετήσια δυναμικότητα επεξεργασίας περίπου 10 εκατ. τόνων 
-4.500 πρατήρια καυσίμων -ολοκληρωμένο δίκτυο logistics

Με αυτή την κίνηση, το Αζερμπαϊτζάν δεν είναι πλέον μόνο προμηθευτής φυσικού αερίου μέσω του TAP, αλλά γίνεται και μέρος της εσωτερικής αλυσίδας διανομής ενέργειας στην Ιταλία.
Αναλυτές σημειώνουν ότι το νέο αυτό σχήμα ξεπερνά την παραδοσιακή ενεργειακή εμπορική σχέση. Ενώ το αέριο από την Κασπία φτάνει στην Ευρώπη μέσω του αγωγού TAP, το πετρέλαιο του Αζερμπαϊτζάν διανέμεται πλέον μέσω ιταλικών διυλιστηρίων και δικτύων πρατηρίων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη συμφωνία, κρίνοντας ότι δεν επηρεάζει αρνητικά τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, ειδικοί εκτιμούν ότι το Μπακού μετατρέπεται από απλό προμηθευτή σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της νέας ευρωπαϊκής ενεργειακής αρχιτεκτονικής.

Μπακού- Βρυξέλλες: έντονη κινητικότητα

Το Αζερμπαϊτζάν προμηθεύει ενέργεια σε 16 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ η μεγαλύτερη αλυσίδα πρατηρίων της SOCAR στην Ευρώπη (πάνω από 200 σημεία) βρίσκεται στην Ελβετία.
Η Ιταλία αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη επένδυση της εταιρείας στην Ευρώπη.

Μόνο τις τελευταίες εβδομάδες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας επισκέφθηκαν το Μπακού, αναφέρουν.

Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν κυρίως στην ενέργεια, τον «Μεσαίο Διάδρομο» και ζητήματα ασφάλειας.

Ασφάλιση Ορμούζ με αζέρικο αέριο;

Ο αγωγός TAP έχει μεταφέρει από την έναρξη λειτουργίας του συνολικά 47,5 δισ. κυβικά μέτρα αερίου στην Ιταλία. Το 2025 κάλυψε περίπου το 16% της ιταλικής ζήτησης φυσικού αερίου. Οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς την Ιταλία έφτασαν τα 9,5 bcm.

Η Μελόνι, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Αλίγιεφ, χαρακτήρισε την ενεργειακή συνεργασία «καθοριστική» μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Κατά Αζέρους αναλυτές, η κρίση στο Στενό του Ορμούζ καθιστά αυτή τη στρατηγική ακόμη πιο σημαντική. Η απάντηση στο ερώτημα “τι γίνεται αν κλείσει το Ορμούζ;” αναζητείται πλέον στο Μπακού.

Κάθε επιπλέον bcm από τον TAP θεωρείται για την Ευρώπη μια μορφή «ασφάλειας» απέναντι στην εξάρτηση από τον Κόλπο. Με νέες τεχνικές αναβαθμίσεις, η χωρητικότητα του TAP αυξήθηκε κατά 1,2 bcm ετησίως, ενώ ο μακροπρόθεσμος στόχος φτάνει τα 20 bcm.

Η μόνη διαδρομή προς την Ευρώπη 

Αναλυτές επισημαίνουν μια κρίσιμη παράμετρο: χωρίς τον αγωγό TANAP, ο TAP δεν μπορεί να λειτουργήσει. Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία αποτελεί αναπόσπαστο κρίκο της ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης. «Η Τουρκία δεν είναι πλέον απλώς χώρα διέλευσης, αλλά μπορεί να γίνει κεντρικός διάδρομος της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας», αναφέρουν. Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, το παλαιό σχέδιο του Nabucco υλοποιείται ουσιαστικά σήμερα μέσω του συστήματος TANAP–TAP.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα συνοψίζεται ως εξής: Στον Νότιο Καύκασο, η Τουρκία δεν είναι πλέον απλός υποστηρικτής, αλλά καθοριστικός στρατηγικός παίκτης. Ωστόσο, οι ενεργειακοί διάδρομοι παραμένουν ευάλωτοι σε περιφερειακές εντάσεις και αστάθεια.

Συναντήσεις στο Ερεβάν 

Στις 4–5 Μαΐου πραγματοποιήθηκαν στο Ερεβάν δύο σημαντικές συναντήσεις: η 8η Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας και η πρώτη Σύνοδος ΕΕ–Αρμενίας. Ο Πασινιάν αξιοποίησε τις συναντήσεις αυτές στρατηγικά, στέλνοντας μήνυμα τόσο προς τη Ρωσία όσο και προς το εσωτερικό της χώρας ότι η Αρμενία δεν είναι «χωρίς επιλογές». Ωστόσο, η πλήρης απομάκρυνση από τη Μόσχα δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς η αρχιτεκτονική ασφαλείας της χώρας παραμένει εύθραυστη.

Παράλληλα, παραμένει ασαφές αν η ευρωπαϊκή πολιτική στήριξη μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικές εγγυήσεις ασφάλειας.

Τρεις άξονες στον Νότιο Καύκασο 

Στο εσωτερικό της Ευρώπης υπάρχουν έντονες αποκλίσεις: 

  • Η Γαλλία ακολουθεί πολιτική στήριξης της Αρμενίας με έμφαση σε δημοκρατία και αξίες, δημιουργώντας μια «προκεχωρημένη πολιτική θέση».
  • Η γραμμή της Μελόνι βασίζεται σε συμφέροντα και ενεργειακή ασφάλεια.
  • Ο άξονας Τουρκίας–Αζερμπαϊτζάν αποκτά στρατηγικό βάθος μέσω της ενέργειας.

Έτσι, ο Νότιος Καύκασος διαμορφώνεται πλέον γύρω από τρεις άξονες:

- ΕΕ–Γαλλία (πολιτική/ασφάλεια)
- Τουρκία–Αζερμπαϊτζάν (στρατηγική/ενέργεια)
- Ρωσία (μειούμενη αλλά υπαρκτή επιρροή)

Σύμφωνα με αναλυτές, ο ενεργειακός χάρτης της Ευρώπης ξαναχαράσσεται στον άξονα Μπακού–Άγκυρας- Βρυξελλών.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο