μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Σύμφωνα με στοιχεία της τουρκικής Διεύθυνσης Αμυντικής Βιομηχανίας (SSB), οι αμυντικές εξαγωγές της Τουρκίας αγγίζουν πλέον το ιστορικό υψηλό των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με περισσότερο από το μισό — περίπου το 56% — να κατευθύνεται προς χώρες της ΕΕ, του ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Άγκυρα προβάλλει ως βασικά της πλεονεκτήματα το χαμηλότερο κόστος παραγωγής, την ταχύτητα παράδοσης, αλλά και την αυξανόμενη τεχνολογική αυτονομία της. Η Ισπανία αποτέλεσε την πρώτη χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που προχώρησε στην αγορά επανδρωμένου στρατιωτικού αεροσκάφους τουρκικής σχεδίασης. Η Μαδρίτη υπέγραψε συμφωνία ύψους 2,6 δισεκατομμυρίων ευρώ με την Turkish Aerospace Industries (TAI) για την προμήθεια 30 υπερηχητικών εκπαιδευτικών αεροσκαφών Hürjet. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης προσομοιωτές, υποδομές συντήρησης και μακροχρόνια τεχνική υποστήριξη. Τα νέα αεροσκάφη θα αντικαταστήσουν τα παλαιά Northrop F-5M της ισπανικής αεροπορίας και θα χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση πιλότων που θα στελεχώσουν μαχητικά τέταρτης και πέμπτης γενιάς. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στο πρόγραμμα συμμετέχει ενεργά και η Airbus, γεγονός που προσδίδει στην τουρκική αμυντική βιομηχανία ευρωπαϊκή νομιμοποίηση και πρόσβαση σε κρίσιμα δίκτυα συνεργασίας.
Ακόμη πιο βαθιά φαίνεται να είναι η συνεργασία της Τουρκίας με την Ιταλία. Η τουρκική Baykar, γνωστή για τα drones Bayraktar, προχώρησε σε κοινή εταιρεία με τον ιταλικό αμυντικό κολοσσό Leonardo, με συμμετοχή 50%-50%. Η νέα κοινοπραξία θα παράγει και θα συναρμολογεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ιταλικά εργοστάσια, με στόχο τα συστήματα να αποκτούν ευρωπαϊκές πιστοποιήσεις και να διευκολύνεται η διάθεσή τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό εξετάζει ήδη την επιχειρησιακή αξιοποίηση των Bayraktar TB3, τα οποία διαθέτουν δυνατότητα απονήωσης και προσνήωσης από μικρούς διαδρόμους, στοιχείο που τα καθιστά ιδανικά για χρήση από το αεροπλανοφόρο “Cavour”. Σημαντικό βήμα για την τουρκική ναυπηγική βιομηχανία αποτέλεσε και η συμφωνία με την Πορτογαλία. Το πορτογαλικό Πολεμικό Ναυτικό ανέθεσε στην τουρκική κρατική εταιρεία STM την κατασκευή δύο μεγάλων πλοίων ανεφοδιασμού και υποστήριξης (AOR), σε μια συμφωνία που θεωρείται ιστορική, καθώς αποτελεί την πρώτη εξαγωγή τουρκικού πολεμικού πλοίου προς χώρα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Τα πλοία, εκτοπίσματος 11.000 τόνων και μήκους 137 μέτρων, θα μπορούν να υποστηρίζουν επιχειρήσεις ανεφοδιασμού εν πλω, αμφίβιες αποστολές αλλά και ανθρωπιστικές επιχειρήσεις. Η συμφωνία επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην αγορά drones, αλλά διεκδικεί ενεργό ρόλο και στη ναυτική αμυντική βιομηχανία της Ευρώπης.
Την ίδια ώρα, η Ρουμανία έχει προχωρήσει στην αγορά περισσότερων από 1.000 τουρκικών τεθωρακισμένων οχημάτων, ενώ έχει ήδη εντάξει στο οπλοστάσιό της τα Bayraktar TB2. Η Σλοβακία εξελίσσεται επίσης σε σημαντικό πελάτη της τουρκικής βιομηχανίας, επενδύοντας σε drones και τακτικά συστήματα, ενώ η Κροατία έχει αποκτήσει τουρκικά UAVs για την επιτήρηση των συνόρων της. Παράλληλα, Τσεχία και Φινλανδία έχουν αναπτύξει στρατηγικές συνεργασίες με την Άγκυρα στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας.
Το ενδιαφέρον όμως δεν περιορίζεται στις ήδη υπογεγραμμένες συμφωνίες. Η Ουγγαρία και η Βουλγαρία εξετάζουν την προμήθεια τουρκικών drones, ενώ η Λετονία έχει πραγματοποιήσει διερευνητικές επαφές με την Baykar και άλλες τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες. Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκαλεί η μεταστροφή της Γερμανίας, η οποία για χρόνια εμφανιζόταν ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στην ενίσχυση της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας. Σύμφωνα με γερμανικά δημοσιεύματα, το Βερολίνο εξετάζει σοβαρά την αγορά τουρκικών πυραυλικών συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς, όπως ο υπερηχητικός Tayfun Block-4 και ο νέος βαλλιστικός πύραυλος Yildirimhan. Η γερμανική πλευρά αναζητά εναλλακτικές λύσεις για την ενίσχυση των δυνατοτήτων στρατηγικού πλήγματος, μετά την αβεβαιότητα που προκλήθηκε γύρω από τον αμερικανικό σχεδιασμό ανάπτυξης πυραύλων Tomahawk στην Ευρώπη. Παράλληλα, η γερμανική κυβέρνηση άναψε το «πράσινο φως» για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με την πώληση έως και 40 μαχητικών Eurofighter Typhoon στην Τουρκία, σε μια συμφωνία που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 5,6 δισεκατομμύρια δολάρια. Η αλλαγή στάσης του Βερολίνου αποδίδεται κυρίως στην αυξανόμενη ανησυχία για τη ρωσική απειλή και στην ανάγκη ενίσχυσης της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Πέρα όμως από τις διμερείς συμφωνίες, η μεγαλύτερη μάχη δίνεται πλέον στο επίπεδο της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe), ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αποσκοπεί στη δημιουργία μιας πιο αυτόνομης και ισχυρής ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών και συμπαραγωγών. Η Άγκυρα πιέζει έντονα για τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτύχει αμυντική αυτονομία χωρίς τη μεγάλη παραγωγική ικανότητα της τουρκικής βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε τομείς όπως τα drones, τα πυρομαχικά και τα βλήματα πυροβολικού. Χώρες όπως η Γερμανία εμφανίζονται θετικές σε μια τέτοια προοπτική, θεωρώντας ότι η τουρκική παραγωγή μπορεί να προσφέρει γρήγορες και οικονομικές λύσεις στις αυξανόμενες ανάγκες της ευρωπαϊκής άμυνας.
Απέναντι σε αυτή την προοπτική, Ελλάδα και Κύπρος διατηρούν ισχυρές επιφυλάξεις και προβάλλουν αντιρρήσεις, ζητώντας σαφείς δεσμεύσεις από την Άγκυρα για σεβασμό του διεθνούς δικαίου, της κυριαρχίας των κρατών-μελών και εγκατάλειψη του casus belli. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι η Τουρκία έχει ήδη καταφέρει να αποκτήσει σημαντική παρουσία στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά μέσω των διμερών συμφωνιών που συνάπτει με κράτη-μέλη της ΕΕ. Με άλλα λόγια, η Άγκυρα φαίνεται να εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία όχι από την «κεντρική πύλη» των ευρωπαϊκών θεσμών, αλλά από την «πίσω πόρτα» των στρατηγικών συνεργασιών, δημιουργώντας ένα δίκτυο εξαρτήσεων και κοινών συμφερόντων που δύσκολα θα μπορεί να αγνοηθεί