Στην ομιλία του σε «Φεστιβάλ Νέων», ο Ερντογάν αναφέρθηκε στους πυραύλους Tayfun, εκφράζοντας με χαρακτηριστική άνεση ότι η Ελλάδα οφείλει να σταματήσει τον εξοπλισμό των νησιών του Αιγαίου αν δεν επιθυμεί να αντιμετωπίσει σοβαρές συνέπειες...
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα προγραμματίζει να καταθέσει τον «Νόμο Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας» στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, ένα κείμενο που φιλοδοξεί να αποτελέσει την τελική θεσμική ταφόπλακα για το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) στην περιοχή μας. Οι Τούρκοι αναλυτές, μαζί με το Εθνικό Κέντρο Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζουν ότι με τη νομοθέτηση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Τουρκία θα αποκτήσει το δικαίωμα να κηρύξει περιοχές ειδικού καθεστώτος στο Αιγαίο. Ειδικότερα, σύμφωνα με τον εγχώριο Τύπο, το νομοσχέδιο προβλέπει την ένταξη 152 νησιών, νησίδων και βραχονησίδων στη «Γαλάζια Πατρίδα», με την Τουρκία να ισχυρίζεται ότι αυτά βρίσκονται εντός των χωρικών της υδάτων. Η επιλογή της ημερομηνίας κατάθεσης του νομοσχεδίου, στις 31 Μαΐου, αμέσως μετά το Κουρμπάν Μπαϊράμι, δεν είναι καθόλου τυχαία. Η Άγκυρα επιδιώκει να εισέλθει στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο έχοντας ήδη «κλειδώσει» νομικά τις διεκδικήσεις της. Ο Τσαγρί Ερχάν, αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της τουρκικής Προεδρίας, δήλωσε ότι το έγγραφο αποτυπώνει την τουρκική αντίληψη για τις θάλασσες με τον πιο σαφή τρόπο.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε μεν την ανησυχία του για τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας, τόνισε ωστόσο ότι αυτές δεν θα έχουν έρεισμα στο διεθνές δίκαιο. Αν και απέφυγε να σχολιάσει τις πληροφορίες για το περιεχόμενο του νομοσχεδίου σχετικά με την κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας» στο εθνικό δίκαιο της Τουρκίας, επεσήμανε όμως ότι η Αθήνα είναι έτοιμη για όλα τα σενάρια. «Γνωρίζετε πολύ καλά ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας επιβάλλει μόνον σε κράτη, τα οποία έχουν παρακείμενες και αντικείμενες ακτές να συμφωνούν από κοινού για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Άρα η οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια δεν θα έχει κανένα έρεισμα, ούτε θα έχει κάποια εξωστρέφεια. Παρά ταύτα, εάν υπάρξει οποιαδήποτε απόπειρα, είναι προφανές ότι θα δημιουργηθεί ένταση. Τώρα, η ελληνική κυβέρνηση, η ελληνική πολιτεία, έχει πάντοτε έτοιμα τα σενάρια για οτιδήποτε», ανέφερε χαρακτηριστικά στον δημοσιογράφο Γιώργο Κουβαρά κατά το ετήσιο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ελληνική κυβέρνησις εξετάζει τρία βασικά σενάρια:
1. Αν η Άγκυρα τελικά θα αμφισβητήσει ανοικτά την κυριαρχία ελληνικών νησιών. 2. Αν θα επιβεβαιώσει το casus belli, δηλαδή την απειλή πολέμου σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. 3. Αν ο πρόεδρος της Τουρκίας θα έχει την εξουσία να κηρύξει περιοχές χωρίς θεσπισμένη ΑΟΖ ως «Θαλάσσιες Περιοχές με Ειδικό Καθεστώς», υποχρεώνοντας όσους επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν οικονομικά σε αυτές τις θαλάσσιες ζώνες να ζητούν άδεια από την Τουρκία. Αυτή η τελευταία επιλογή θα αποτελούσε μια ωμή προσπάθεια καταστρατήγησης του 25ου μεσημβρινού, ο οποίος παραδοσιακά θεωρείται όριο των τουρκικών ανησυχιών.
Η κατάθεση του νομοσχεδίου θεωρείται από διπλωματικές πηγές ως απάντηση της Άγκυρας στην στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Η Τουρκία βλέπει αυτές τις εξελίξεις ως περιορισμό της περιφερειακής της επιρροής και επιχειρεί να αντεπιτεθεί μέσω αυξήσεων στην ένταση. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η όλο και στενότερη στρατηγική συνεργασία της Ελλάδας με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ.
Ο Ρόλος της Δύσης
Η στάση της Δύσης παραμένει τουλάχιστον αμφίσημη. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι βλέπουν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ως ευκαιρία «εξευμενισμού» του Ερντογάν.
Δηλώσεις όπως αυτές του προεδρεύοντος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, Wolfgang Ischinger, που ζητά να ληφθούν σοβαρά υπόψη τα «τουρκικά συμφέροντα», ενδέχεται να ενισχύσουν την τουρκική αναθεωρητικότητα. Μάλιστα ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε την Δευτέρα σε κοινή συνέντευξη με τον Χακάν Φιντάν στο Βερολίνο ότι η ενίσχυση των στρατηγικών σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι επιθυμητή, με τη Γερμανία να υποστηρίζει ότι η Τουρκία θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην ανάπτυξη της αμυντικής και βιομηχανικής πολιτικής της ΕΕ. Η Τουρκία, σύμφωνα με τον Φιντάν, μπορεί να ασκήσει επιρροή σε κρίσεις όπως αυτές στην Ουκρανία και το Ιράν, λόγω της στρατηγικής της θέσης και της πολιτικής της σημασίας.
Αυτή η πολιτική προσέγγιση του «καλού παιδιού» που πρέπει να ικανοποιηθεί για να μην κοιτάξει προς εχθρικές δυνάμεις, ενδέχεται να αποθρασύνει τον τουρκικό αναθεωρητισμό. Οι πληροφορίες από την Die Welt για την στροφή του Βερολίνου προς την τουρκική αμυντική βιομηχανία είναι επίσης ανησυχητικές. Η προοπτική προμήθειας βαλλιστικών πυραύλων Yildirimhan και Tayfun από τη Γερμανία δεν είναι μόνο μια εμπορική συμφωνία, αλλά και μια στρατηγική κίνηση που παρέχει στην Τουρκία επιπλέον στρατηγικό βάθος, καθιστώντας την «πάροχο ασφαλείας» για την Ευρώπη.
Στη διάρκεια αυτού του εκρηκτικού σκηνικού, η Ελλάδα καλείται να διατηρήσει την ετοιμότητά της και να προετοιμαστεί για τις προκλήσεις που έρχονται. Η διπλωματική στρατηγική της πρέπει να είναι ευέλικτη και ικανή να προσαρμόζεται στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της περιοχής. Η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο είναι πιο ρευστή από ποτέ. Οι τουρκικές προκλήσεις δεν είναι απλώς μια στρατηγική κίνηση, αλλά μια σοβαρή απειλή για την ασφάλεια και την κυριαρχία της Ελλάδας. Η Αθήνα πρέπει να είναι σε επιφυλακή και να αξιοποιήσει τις διεθνείς και ευρωπαικές συμμαχίες της, καλώντας έκτακτη Σύνοδο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενώσεως -όπως ζήτησε ο κ. Σαμαράς-. Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τη διατήρηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή.