Η τριμερής συνάντηση του υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τους αρμόδιους υπουργούς των δύο γειτονικών χωρών αυτήν την εβδομάδα θα έχει ως βασικό αντικείμενο τη μετατροπή του Κάθετου Διαδρόμου σε βασικό άξονα μεταφοράς αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια. Η υλοποίηση του σχεδίου απαιτεί αφενός νέες ενεργειακές υποδομές και αφετέρου συντονισμένες πολιτικές και ρυθμιστικές παρεμβάσεις.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική έχει ο Διασυνδετήριος Αγωγός Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας (IGNM), ο οποίος βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Η λειτουργία του προβλέπεται να ενισχύσει σημαντικά τη θέση της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, προσφέροντας μία ακόμη δίοδο εξαγωγής φυσικού αερίου πέρα από τη βουλγαρική αγορά. Παράλληλα, εφόσον προχωρήσει ο συγκεκριμένος αγωγός μήκους 123 χιλιομέτρων (εκ των οποίων 55 χιλιόμετρα στην Ελλάδα και 67 χιλιόμετρα στη Βόρεια Μακεδονία που θα εκτείνονται από τη Νέα Μεσημβρία Θεσσαλονίκης έως το Νεγκότινο, μέσω Ευζώνων/Γευγελής) καθώς και η σχεδιαζόμενη σύνδεση μήκους 20 χιλιομέτρων μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, θα δημιουργηθεί η δυνατότητα διοχέτευσης ποσοτήτων φυσικού αερίου μέσω Σερβίας προς περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές.
Η επιτυχία του Κάθετου Διαδρόμου, άλλωστε, δεν εξαρτάται μόνο από την κατασκευή του βασικού αγωγού. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί και η ολοκλήρωση πρόσθετων ενεργειακών έργων στις χώρες της περιοχής, καθώς και η ενίσχυση της εμπορικής συνεργασίας και της ρυθμιστικής σύγκλισης μεταξύ κρατών εντός και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος είναι η υπάρχουσα τεχνική δυνατότητα μεταφοράς να μετατραπεί σε σταθερές και οικονομικά βιώσιμες ροές φυσικού αερίου.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συνεργασία των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων αποκτά κρίσιμη σημασία τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για την αξιοποίηση των νέων οικονομικών και γεωστρατηγικών ευκαιριών που δημιουργούνται. Η κοινή ανάπτυξη υποδομών και η διασύνδεση των αγορών μπορούν να ενισχύσουν τη σταθερότητα της περιοχής και να συμβάλουν στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών.
Μέσω του Διασυνδετήριου Αγωγού Ελλάδας-Βορείου Μακεδονίας θα διασυνδεθούν τα εθνικά συστήματα μεταφοράς φυσικού αερίου των δύο χωρών, με διαχειριστές τον ΔΕΣΦΑ από ελληνικής πλευράς και τη Nomagas από τη Βόρεια Μακεδονία.Οι δύο φορείς συνεργάζονται στενά για την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, ενώ ο ΔΕΣΦΑ έχει αναλάβει και την επίβλεψη της κατασκευής στο έδαφος της γειτονικής χώρας. Η πρόοδος του έργου προσεγγίζει ήδη το 60%, ενώ παράλληλα εξελίσσονται οι εργασίες για τον Μετρητικό Συνοριακό Σταθμό. Η ολοκλήρωση του ελληνικού τμήματος εκτιμάται μέχρι το τέλος του 2026, ενώ στη Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να ολοκληρωθεί κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027.
Η επένδυση στο ελληνικό τμήμα ανέρχεται στα 92 εκατομμύρια ευρώ και περιλαμβάνει τόσο τον αγωγό όσο και τις συνοδευτικές εγκαταστάσεις και τον συνοριακό σταθμό μέτρησης, του οποίου η δυναμικότητα υπολογίζεται στις 430.000 Nm³ ανά ώρα. Η χρηματοδότηση υποστηρίζεται μέσω δανειακών πόρων του ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο του προγράμματος NextGenerationEU.
Το έργο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τη σημερινή ενεργειακή σύνδεση της Βόρειας Μακεδονίας με τη Βουλγαρία, ενισχύοντας τη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών εφοδιασμού. Παράλληλα, θα δώσει πρόσβαση στο ελληνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου και στους σταθμούς LNG της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης. Επιπλέον, η Ελλάδα αποκτά πρόσβαση σε νέες αγορές, ενδυναμώνοντας τον ρόλο της στην περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και στην ενεργειακή μετάβαση. Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί επίσης το γεγονός ότι ο αγωγός έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί μελλοντικά να μεταφέρει και υδρογόνο, στοιχείο που αυξάνει τη στρατηγική του αξία σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.