Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ενδεχομένως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ που αλλάζει τη γνώμη του πιο γρήγορα από κάθε άλλον, προχωρώντας σε δραματικά αντικρουόμενες δηλώσεις μέσα σε διάστημα λίγων ωρών. Η μόνη θέση στην οποία έχει μείνει σταθερός καθόλη τη διάρκεια της πολιτικής καριέρας του είναι η απέχθειά του προς την πράσινη ενέργεια και η εμμονή του για τα ορυκτά καύσιμα. 

Παραδόξως, οι αποφάσεις του ίσως είναι εκείνες που θα καταστήσουν την πράσινη μετάβαση πιο ελκυστική από ποτέ.

Για ορισμένους, η πράσινη μετάβαση αποτελεί αποκλειστικά ένα περιβαλλοντικό διακύβευμα, ένα «προληπτικό μέτρο» έναντι μίας ασαφούς απειλής όπως η κλιματική αλλαγή. Φυσικά, οποιοσδήποτε νοήμων αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί πως οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αφενός, είναι ήδη αισθητές και αφετέρου, θα αποτελέσουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο όσο εντείνονται. Όμως, η πτυχή που παραμένει εν πολλοίς στο περιθώριο και που οι πολιτικές ηγεσίες όφειλαν να έχουν χρησιμοποιήσει ως προμετωπίδα στις εκστρατείες τους υπέρ της πράσινης μετάβασης είναι ο διαχρονικός και αναπόφευκτος κίνδυνος που ελλοχεύει χωρίς την καθαρή ενέργεια, δηλαδή η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Και αυτό δεν έγκειται μόνο στην περατότητα των υδρογονανθράκων, αλλά και στην άρρηκτη σύνδεσή τους με τις γεωπολιτικές συγκυρίες. 

Καλώς ή κακώς, οι περισσότερες χώρες δεν είναι παραγωγοί αλλά εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων, απαρτίζοντας το 80% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη όλων των εποχών, αποδεικνύει γιατί αυτή η ισορροπία είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Με τα Στενά του Ορμούζ να εξυπηρετούν μόλις το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και LNG, δεν υπάρχει καμία οικονομία στην οποία να μην έχουν καταγραφεί αυξήσεις τιμών, ελλείψεις καυσίμων, καθώς και ελλείψεις σε άλλα κρίσιμα αγαθά. Ταυτόχρονα, πολλές κυβερνήσεις έχουν αναγκαστεί να ξοδέψουν έκτακτα κεφάλαια ώστε να συγκρατήσουν τις πληθωριστικές τάσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν κριθεί απαραίτητοι ακόμα και περιορισμοί στη λειτουργία συγκεκριμένων κλάδων, όπως η εκπαίδευση, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας. 

Πιο σημαντικά, αυτή δεν είναι η πρώτη ενεργειακή κρίση. Πιο πρόσφατα, η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 προκάλεσε ένα σοβαρό πληθωριστικό σοκ στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, το οποίο διήρκησε για περισσότερα από δύο χρόνια. Το 1990, η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ σηματοδότησε ένα ενεργειακό σοκ, το οποίο οδήγησε σε μία πολυετή ύφεση στις ΗΠΑ. Το 1973, το εμπάργκο του OAPEC προκάλεσε την πιο γνωστή ενεργειακή κρίση, αναδιαμορφώνοντας τόσο τις ενεργειακές αγορές, όσο και τις γεωπολιτικές ισορροπίες. Για τα ισχυρότερα κράτη, η δημιουργία του ΙΕΑ θεωρήθηκε ένα επαρκές αντίμετρο. Αλλά υπήρξαν και εκείνοι που πήγαν ένα βήμα παρακάτω. 

Η Γαλλία αποτελεί την πιο χαρακτηριστική περίπτωση στην Ευρώπη. Το 1973, το ενεργειακό μείγμα της χώρας βασιζόταν κατά 40% στο πετρέλαιο και 20% στον άνθρακα, με την πυρηνική ενέργεια να φτάνει μόλις το 8% με 3 αντιδραστήρες στον σταθμό Marcoule και άλλους 3 στον σταθμό Chinon. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 70% της ενέργειας που καταναλωνόταν στη Γαλλία προερχόταν από εισαγόμενο πετρέλαιο. Ως εκ τούτου, το εμπάργκο του OAPEC λειτούργησε ως ένα “χαστούκι” προς τη γαλλική ηγεσία. Η απάντηση ήταν άμεση και αποφασιστική με το τότε αμφιλεγόμενο Σχέδιο Messmer, το οποίο οραματίστηκε την κατασκευή 170 πυρηνικών σταθμών μέχρι το 2000. Αν και τελικά το πρόγραμμα αποδείχθηκε υπερφιλόδοξο, η Γαλλία κατάφερε να εγκαταστήσει 56 νέους αντιδραστήρες μέσα σε 15 χρόνια.

 

 

Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας επιταχύνθηκε χάρη στο Σχέδιο Messmer. Πηγή: OWID.

 

Αν και ο ρυθμός ανάπτυξης επιβραδύνθηκε σταδιακά, το σχέδιο αποδείχθηκε σωτήριο. Το 2025, το 67,5% της ηλεκτροπαραγωγής προήλθε από την πυρηνική ενέργεια, με τις ΑΠΕ (υδροηλεκτρικά, αιολικά, ηλιακή) να παράγουν άνω του 26%. Διαχρονικά, οι τιμές ενέργειας παραμένουν από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη, ενώ η χώρα είναι και εξαγωγέας προς άλλες μεγάλες αγορές όπως η Βρετανία και η Γερμανία. 

Ο καταιγιστικός ρυθμός ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας είναι μάλλον δύσκολο να επαναληφθεί στη σύγχρονη εποχή, με πολλούς σταθμούς να απαιτούν από μία ως και δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθούν. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για τις ΑΠΕ. Αντιθέτως, όπως αποδεικνύουν μία σειρά ερευνών, οι αιολικές και ηλιακές μονάδες δεν είναι απλώς φθηνότερες όσον αφορά στην κατασκευή τους, αλλά και πολύ πιο γρήγορες. Και δεδομένου του λογικού επιχειρήματος πως οι ΑΠΕ χρειάζεται ένα άλλο φορτίο βάσης ώστε να σταθεροποιεί το σύστημα, η πυρηνική ενέργεια μπορεί να λειτουργήσει ως η δικλείδα ασφαλείας σε ένα απανθρακοποιημένο δίκτυο. Η σημερινή κρίση αποδεικνύει περίτρανα πως τα ορυκτά καύσιμα παραμένουν μία Δαμόκλειος Σπάθη για όσους εξαρτώνται από αυτά. Η πράσινη μετάβαση είναι πλέον θέμα εθνικής και οικονομικής ασφάλειας, όχι μόνο κλιματικής λογικής.

 

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο