ΙΕΑ: Η Σημερινή Κρίση στη Μ. Ανατολή Φέρνει Παγκοσμίως Κύμα Ενεργειακών Πολιτικών και Κρατικών Δαπανών Ανάλογο με τις Κρίσεις του ’70

ΙΕΑ: Η Σημερινή Κρίση στη Μ. Ανατολή Φέρνει Παγκοσμίως Κύμα Ενεργειακών Πολιτικών και Κρατικών Δαπανών Ανάλογο με τις Κρίσεις του ’70
energia.gr
Τρι, 14 Απριλίου 2026 - 14:02

Μια νέα έκθεση του IEA διερευνά μία σειρά από ενεργειακές πολιτικές σε διάφορες χώρες του κόσμου, οι οποίες οφείλονται σε διαδοχικά σοκ τα τελευταία πέντε χρόνια και οι οποίες αθροιστικά διαμορφώνουν ένα πρωτοφανές κύμα χάραξης ενεργειακής πολιτικής. Μάλιστα, η νέα έκθεση, με τίτλο “State of Energy Policy 2026” 

(«Κατάσταση της Ενεργειακής Πολιτικής 2026»), τονίζει ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση, η οποία οφείλεται στη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια νέα δυναμική φάση χάραξης πολιτικής, η οποία θα έχει ομοιότητες με τις αντιδράσεις που παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970.

Αναλυτικότερα, μια σειρά παγκόσμιων σοκ τα τελευταία χρόνια έχουν πυροδοτήσει μια εξαιρετικά δραστήρια περίοδο χάραξης ενεργειακής πολιτικής, εντείνοντας την εστίαση των κυβερνήσεων στην ενεργειακή ασφάλεια, την ανθεκτικότητα και την οικονομική προσιτότητα – προκαλώντας, με τη σειρά της, σημαντική αύξηση στις δημόσιες δαπάνες για την ενέργεια - σύμφωνα με τη νέα έκθεση του IEA. Η έκθεση, με τίτλο «Κατάσταση της Ενεργειακής Πολιτικής 2026», παρέχει μια ολοκληρωμένη, πρώτη στο είδος της, ανασκόπηση των παγκόσμιων αλλαγών που σημειώθηκαν στην ενεργειακή πολιτική το 2025. Βασιζόμενη στο “Global Energy Policies Hub” (τον Παγκόσμιο Κόμβο Ενεργειακών Πολιτικών του IEA) - το πιο εκτεταμένο δημόσιο αποθετήριο ενεργειακών πολιτικών στον κόσμο - παρακολουθεί περισσότερα από 6.500 μέτρα πολιτικής σε 84 χώρες. Η έκθεση επισημαίνει αλλαγές σε περισσότερους από 200 τομείς χάραξης ενεργειακής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητικών δαπανών, της έκτακτης αποθεματοποίησης, της πρόσβασης στην ενέργεια, της ενεργειακής ρύθμισης και των δεσμεύσεων για το κλίμα.

Οι κρατικές δαπάνες για την ενέργεια έχουν υπερδιπλασιαστεί από το 2019 - μια περίοδο που περιελάμβανε τις διαταραχές προκάλεσε η πανδημία του Covid-19 και η ενεργειακή κρίση του 2022. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ετήσιες κρατικές δαπάνες για την ενέργεια ξεπέρασαν τα 405 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σύμφωνα με την έκθεση. Ακόμη και πριν από το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή εφέτος και τις σημαντικές επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας σε όλο τον κόσμο, οι ετήσιες κρατικές δαπάνες για την ενέργεια προβλεπόταν να παραμείνουν κοντά στα επίπεδα του 2025 έως το 2030. Το μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων δαπανών έχει κατευθυνθεί προς μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, προηγμένες κατασκευές, τις ΑΠΕ, την ενεργειακή αποδοτικότητα, καθώς και σε κίνητρα για αλλαγή καυσίμων.

Η έκθεση σημειώνει ότι η ενεργειακή κρίση του 2022 που συνδέεται με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία προσφέρει σημαντικά μαθήματα για τις κυβερνήσεις σχετικά με τα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την προστασία των καταναλωτών από τις επιπτώσεις των κρίσεων. Από τα περίπου 220 δισεκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν για την υποστήριξη των καταναλωτών εκείνο το έτος, μόνο περίπου το ένα τέταρτο κατευθύνθηκε στα νοικοκυριά που είχαν μεγαλύτερη ανάγκη, αυξάνοντας το δημοσιονομικό βάρος αυτών των παρεμβάσεων.

Η κρίση αυτή οδήγησε επίσης στην υιοθέτηση πρόσθετων μηχανισμών αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σχετικά με το φυσικό αέριο, όπου 30 χώρες στις οποίες κατευθύνεται συνολικά περισσότερο από το 40% των εισαγωγών φυσικού αερίου επέκτειναν τις απαιτήσεις διατήρησης αποθεμάτων για τις υποχρεώσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου.

Οι κυβερνήσεις επικεντρώνονται επίσης ολοένα και περισσότερο στην αντιμετώπιση νέων μορφών κινδύνου, ιδίως στη συγκέντρωση κρίσιμων ορυκτών και στις αλυσίδες εφοδιασμού ενεργειακής τεχνολογίας. Περίπου το ένα τρίτο των πολιτικών για τα κρίσιμα ορυκτά που παρακολουθεί ο IEA έχουν εισαχθεί μόλις τα τελευταία πέντε χρόνια, μεταξύ άλλων ως απάντηση σε έναν αυξανόμενο αριθμό ελέγχων εξαγωγών ορυκτών που είναι καίριας σημασίας για τον ενεργειακό τομέα.

«Η ενεργειακή πολιτική διαμορφώνεται από ένα σύνθετο και εξελισσόμενο σύνολο παγκόσμιων περιορισμών», δήλωσε η Laura Cozzi, Διευθύντρια Βιωσιμότητας, Τεχνολογίας και Προοπτικών του IEA. «Οι κυβερνήσεις ενεργούν για την προστασία των καταναλωτών, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και την ασφάλεια του εφοδιασμού, αλλά πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι οι βραχυπρόθεσμες απαντήσεις δεν θα γίνουν εις βάρος των μακροπρόθεσμων ενεργειακών στόχων. Οι επιλογές που γίνονται σήμερα ενδέχεται να έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις στο μέλλον των ενεργειακών συστημάτων».

Η περασμένη χρονιά σηματοδότησε μια μετατόπιση της πολιτικής δυναμικής για την ενεργειακή αποδοτικότητα και τους κανονισμούς αλλαγής καυσίμων. Ενώ 15 χώρες έχουν ενισχύσει τα πρότυπα απόδοσης, ένα ευρύτερο κύμα κανονιστικών ανακλήσεων και καθυστερήσεων, ιδίως στον τομέα των οδικών μεταφορών, έχει επιβραδύνει τον ρυθμό των αναμενόμενων βελτιώσεων στην απόδοση. Ενώ αποσκοπούν στην ελάφρυνση των βραχυπρόθεσμων βαρών συμμόρφωσης, αυτές οι αλλαγές θα μπορούσαν να αφήσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις πιο εκτεθειμένα στις διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας στο μέλλον.

Ο Οργανισμός θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις μέσω του Παγκόσμιου Κόμβου Ενεργειακών Πολιτικών, παρέχοντας τακτικές ενημερώσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις διαχειρίζονται ένα ολοένα και πιο περίπλοκο ενεργειακό τοπίο.

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο