ΕΕ: Τα Στενά Δημοσιονομικά Περιθώρια Δυσχεραίνουν την Αντιμετώπιση της Νέας Ενεργειακής Κρίσης

ΕΕ: Τα Στενά Δημοσιονομικά Περιθώρια Δυσχεραίνουν την Αντιμετώπιση της Νέας Ενεργειακής Κρίσης
της Αρχοντίας Γ. Καλλιτέρη
Σαβ, 14 Μαρτίου 2026 - 09:10

Δύο και πλέον εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, οι φωνές που καλούν την Ευρώπη να λάβει μέτρα για την αποφυγή μίας νέας οικονομικής κρίσης δυναμώνουν. Όμως, σε αντίθεση με παλαιότερες περιπτώσεις, τόσο οι εθνικές κυβερνήσεις, όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζονται αρκετά πιο διστακτικές στο να παρέμβουν. Σύμφωνα με τους αναλυτές, αυτό συνδέεται άμεσα με τη δημοσιονομική κατάσταση της Ευρώπης

Με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να βιώνουν καθημερινά σκαμπανεβάσματα εξαιτίας του πολυήμερου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, όλο και περισσότεροι αναλυτές αναρωτιούνται αν οι χώρες της Ευρώπης— οι οποίες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στη συγκεκριμένη κρίση— θα λάβουν κάποιου είδους ουσιώδη μέτρα. Για πολλούς, η τρέχουσα κατάσταση θυμίζει τις πρώτες ημέρες μετά την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, όταν οι τιμές των καυσίμων εκτινάχθηκαν, προκαλώντας μία ενεργειακή κρίση που κράτησε περίπου δύο χρόνια στην Ευρώπη και της οποίας οι συνέπειες είναι ακόμα αισθητές. Ως εκ τούτου, τα καλέσματα για κρατικές ή συλλογικές παρεμβάσεις για την αποφυγή ενός νέου ντόμινο πληθαίνουν καθημερινά. 

Όμως, η απάντηση αυτήν τη φορά είναι πολύ πιο συγκρατημένη από το 2022. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε μία σειρά προτάσεων οι οποίες χαρακτηρίζονται είτε ως ανεπαρκείς, είτε ως καθυστερημένες. Μάλιστα, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που κατηγόρησαν την Πρόεδρο της Κομισιόν για “αντιγραφή” του σχεδίου που εφαρμόστηκε στην περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία, μην έχοντας να προσφέρει νέες προσεγγίσεις για αυτό το επαναλαμβανόμενο πρόβλημα. Από την πλευρά της, η ευρωπαϊκή ηγεσία επιμένει προς το παρόν πως όλα βρίσκονται υπό έλεγχο και πως οι προμήθειες της ηπείρου είναι ασφαλείς. 

Σε επίπεδο εθνικών κυβερνήσεων, η εικόνα είναι ελαφρώς διαφορετική. Γαλλία, Ελλάδα, Κροατία, Ουγγαρία, και Πολωνία έχουν ανακοινώσει τα δικά τους πακέτα μέτρων, που περιλαμβάνουν από πλαφόν στις τιμές μέχρι περιορισμός των περιθωρίων κέρδους με στόχο να συγκρατήσουν το τελικό κόστος προς τους καταναλωτές. Γερμανία και Ιταλία μελετούν τις δικές τους προτάσεις, χωρίς ωστόσο να έχουν καταλήξει κάπου. Αλλά αυτά τα μέτρα χαρακτηρίζονται εξίσου ανεπαρκή από αρκετούς πολίτες και πολιτικούς, ειδικά σε σχέση με το 2022. 

Εντούτοις, αυτή η «ανεπάρκεια» δεν είναι τυχαία. Στην πραγματικότητα, η διαφορά μεταξύ 2022 και 2026 είναι η οικονομική θέση της Ευρώπης. Μετά από συνεχείς κρίσεις, πιο πρόσφατα με την πανδημία COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι οικονομίες της ηπείρου είναι αρκετά πιο αδύναμες. Για χώρες όπως η Βρετανία και η Γαλλία, τα υψηλά κρατικά ελλείμματα αποτελούν ένα αυξανόμενο βαρίδι και ο στόχος τους είναι να συγκρατήσουν τις δαπάνες στα ίδια επίπεδα, αν όχι να τις μειώσουν.

 

 

Τα ποσοστά του δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρώπη για το 2025. Πηγή: geo.universe.

 

Για χώρες όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, οι παλαιότερες κρίσεις χρέους παραμένουν μία Δαμόκλειος Σπάθη για τη δημοσιονομική πολιτική τους, ακόμα και είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι βρίσκονται σε τροχιά ανάκαμψης. Και για χώρες όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία, η γενικά θετική πορεία και η βιομηχανική ανάπτυξή τους απειλούνται από τα αυξανόμενα ελλείμματά τους, είτε εξαιτίας προεκλογικών “δώρων” προς τους ψηφοφόρους, είτε λόγω αμυντικών δαπανών.   

Ευρύτερα, η τρέχουσα ενεργειακή κρίση αναδεικνύει την τρωτότητα της Ευρώπης στις γεωπολιτικές αναταράξεις. Από την άμυνα, την ενέργεια, τη μετανάστευση, μέχρι και την οικονομία, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν να αντιμετωπίσουν εντεινόμενες δυσκολίες, οι οποίες υπονομεύουν την άμεση αντίδρασή τους σε περίπτωση μίας ξαφνικής κρίσης. Και δεδομένου ότι αυτές οι ξαφνικές κρίσεις συνιστούν όλο και πιο συχνό φαινόμενο τις τελευταίες δύο δεκαετίες, ίσως έχει έρθει η στιγμή για την αξιολόγηση πιο δραστικών προσεγγίσεων.   

Ακολουθήστε το energia.gr στο Google News!Παρακολουθήστε τις εξελίξεις με την υπογραφη εγκυρότητας του energia.gr
Απόρρητο