Οι τιμές ρεύματος στις χονδρεμπορικές αγορές της Ευρώπης προκύπτουν βάσει του μοντέλου της οριακής τιμής, δηλαδή της ακριβότερης μονάδας που μπαίνει στο σύστημα για να καλύψει κάθε φορά τη ζήτηση που συνήθως είναι η παραγωγή των μονάδων φυσικού αερίου, λόγω της επιβάρυνσης από το κόστος CO2 που καθιερώθηκε ως μηχανισμός για τη στροφή από τα ορυκτά καύσιμα στις ΑΠΕ. Το μοντέλο αυτό που παρήγαγε τα αποκαλούμενα «ουρανοκατέβατα» κέρδη την περίοδο της ενεργειακής κρίσης και η κατάργησή του αποτέλεσε μία από τις βασικές προτάσεις της έκθεσης Ντράγκι για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης που έχει ανοίξει στο εσωτερικό της Ευρώπης, με την Κομισιόν να θέτει την αναθεώρησή του σε δημόσια διαβούλευση.
Η κυβέρνηση Μελόνι σε μια πρωτόγνωρη κίνηση για τα ευρωπαϊκά δεδομένα προχωράει ουσιαστικά στην κατάργησή του με μια παρέμβαση που συνδέεται άμεσα με το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS). Το μέτρο που ανακοίνωσε η ιταλική κυβέρνηση προβλέπει αποζημίωση των μονάδων φυσικού αερίου για το κόστος των CO2 με ένα κονδύλι που θα διαθέσει από τον κρατικό προϋπολογισμό. Με την κίνηση αυτή οι τιμές ρεύματος υπολογίζεται ότι θα μειωθούν κατά 30-40 ευρώ/MWh, ενισχύοντας τους προϋπολογισμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Τα μέτρα, σύμφωνα με παράγοντες της ελληνικής αγοράς, προσκρούουν στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων.
Η ιταλική αγορά από εισαγωγική σήμερα αναμένεται να μετατραπεί σε εξαγωγική, επηρεάζοντας τις διασυνδεδεμένες αγορές μεταξύ των οποίων και την Ελλάδα, αν και η δυναμικότητα της διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών είναι περιορισμένη (500 ΜW). Oι ιταλικές παρεμβάσεις έχουν χτυπήσει συναγερμό σε όλη την Ευρώπη, αφού ουσιαστικά ανατρέπουν το βασικό μοντέλο λειτουργίας της ευρωπαϊκής αγοράς με επιχειρήσεις και φορείς να αναμένουν τις αμέσως επόμενες ημέρες εξελίξεις σε σχέση με τη στάση της Κομισιόν. Τα μέτρα, σύμφωνα με παράγοντες της ελληνικής αγοράς, προσκρούουν στο πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων. Προβληματισμοί εκφράζονται και για πιθανές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Ιταλίας, αφού οι φορολογούμενοι πολίτες της χώρας θα επιδοτούν μέσω του κρατικού προϋπολογισμού φθηνή ενέργεια για καταναλωτές γειτονικών χωρών.
Η συγκυρία, τέλος, που ανακοινώθηκαν τα μέτρα, εν μέσω της μεγάλης συζήτησης που έχει ανοίξει για την αναθεώρηση του μοντέλου οριακής τιμολόγησης και του ETS, προκαλεί ανησυχίες για το ενδεχόμενο την ιταλική πρωτοβουλία να ακολουθήσουν κι άλλες χώρες της Ε.Ε. Οι ανησυχίες συνδέονται και με την αμφισβήτηση του ETS από τον Γερμανό καγκελάριο Μερτς, ο οποίος έθεσε πρόσφατα θέμα περιορισμού ή κατάργησής του επικαλούμενος την υπέρμετρη επιβάρυνση για τη βιομηχανία. Οι τοπικοί έμποροι, σύμφωνα με το Bloomberg, επανατοποθετήθηκαν με αφορμή τη νομοθετική πρωτοβουλία και οι προθεσμιακές τιμές για το επόμενο έτος υποχώρησαν κατά 15% αυτόν τον μήνα.
Η ιταλική κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης την αύξηση του περιφερειακού εταιρικού φόρου για τις επιχειρήσεις του ενεργειακού κλάδου κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες (από περίπου 3,9% σε 5,9%) προσβλέποντας σε έσοδα 1 δισ. ευρώ το 2028, τα οποία θα κατευθυνθούν επίσης για τη μείωση των λογαριασμών ρεύματος.
Ελάφρυνση βιομηχανίας με οποιοδήποτε μέτρο
Εν αναμονή των κυβερνητικών μέτρων μείωσης του ενεργειακού κόστους εξακολουθεί να βρίσκεται η εγχώρια ενεργοβόρα βιομηχανία, τέσσερις και πλέον μήνες από τις σχετικές δεσμεύσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη γενική συνέλευση του ΣΕΒ. Η αίσθηση πάντως που αποκόμισε η πλευρά της βιομηχανίας από τον τελευταίο γύρο επαφών με την κυβέρνηση τις προηγούμενες ημέρες είναι ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στις ανακοινώσεις.
Στο τραπέζι του διαλόγου, όπως τονίζει στην «Κ» ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος, δεν βρίσκεται μόνο το «ιταλικό μοντέλο». «Αντικειμενικός στόχος του ΣΕΒ είναι η ελάφρυνση της βιομηχανίας από το υψηλό κόστος ενέργειας με οποιοδήποτε μέτρο. Ο διάλογος συνεχίζεται σε αυτή τη βάση και εκτιμώ ότι σύντομα θα έχουμε αποτελέσματα», σημειώνει.
Για ένα «πακέτο» μέτρων έκανε λόγο προ ημερών στη Βουλή και ο υφυπουργός Ενέργειας Νίκος Τσάφος, που βρίσκεται σε επαφή τόσο με την πλευρά της βιομηχανίας όσο και των Βρυξελλών για να διασφαλίσει τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και την έγκρισή τους.
«Εξετάζουμε μια σειρά από μέτρα. Δεν θα είναι απαραίτητο μόνο ένα μέτρο, γιατί ακριβώς προσπαθούμε να βρούμε κάτι που να είναι συμβατό με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, να είναι μέσα στα δημοσιονομικά πλαίσια τα οποία έχουμε και να μπορεί να παρέχει τη μέγιστη στήριξη στη βιομηχανία, την οποία στηρίζουμε ήδη και θα συνεχίσουμε να στηρίζουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το «ιταλικό μοντέλο», που αποτέλεσε και την αρχική εισήγηση του ΣΕΒ προς την κυβέρνηση, προβλέπει τιμή ενέργειας στα 55 ευρώ/MWh για τρία χρόνια, με τη μορφή ενεργειακού δανείου που θα αποπληρωθεί σε βάθος 20ετίας μέσω παραγωγής από νέα έργα ΑΠΕ που θα κατασκευάσουν οι επιλέξιμες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα όσα έχουν διαρρεύσει από κύκλους του ΥΠΕΝ, δεν έγινε αποδεκτό από την Κομισιόν, με το επιχείρημα ότι είναι εκτός του νέου πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις (CISAF). Η βιομηχανία, ωστόσο, αμφισβητεί την ερμηνεία αυτή, επικαλούμενη το προηγούμενο της Ιταλίας και σχετική επιστολή (comfort letter) της επιτροπής, σύμφωνα με την οποία ο μηχανισμός δεν εξετάστηκε ως κρατική ενίσχυση αλλά ως εργαλείο ανάπτυξης των ΑΠΕ.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)