Καθώς οι υπουργοί των χωρών-μελών του Κάθετου Διαδρόμου ετοιμάζονται να μεταβούν στις ΗΠΑ για την ενεργειακή διάσκεψη της 24ης Φεβρουαρίου, ο Ατζεν τονίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιταχύνει την εκκίνηση του έργου, με τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς «Ex-Im Bank» και «DFC» να δρομολογούν ισχυρή υλικοτεχνική και οικονομική στήριξη.
– Με την πρόσφατη έγκριση του νόμου «Eastern Mediterranean Gateway Act» («Νόμος για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου») από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενεργειακά έργα και υποδομές όπως η ηλεκτρική διασύνδεση (GSI), η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου (GREGY) και οι τερματικοί σταθμοί LNG στα λιμάνια φαίνεται να ορίζονται ως προτεραιότητες. Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη;
– Αυτό που βλέπουμε είναι απτές ενέργειες σε πραγματικά έργα που προχωρούν. Πρόκειται για υλοποίηση ενός οράματος που στοχεύει στην αύξηση των εξαγωγών ενεργειακών πόρων των ΗΠΑ και στην ενίσχυση συνεργασιών με χώρες όπως η Ελλάδα, οι οποίες επιδιώκουν μακροπρόθεσμες συμφωνίες και συμβάσεις με συμμάχους, με έμφαση στην ενέργεια βασικού φορτίου. Στόχος είναι αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια, προς όφελος των πολιτών της Ελλάδας και της ευρύτερης περιοχής. Παράλληλα, οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντική παραγωγική δυναμικότητα και δυνατότητα εξαγωγών, καθώς και την ικανότητα συνεργασίας με Ευρωπαίους εταίρους σε υποδομές μακράς διάρκειας. Καθώς χώρες όπως η Ελλάδα απομακρύνονται από τη ρωσική ενέργεια, απαιτούνται κρίσιμες υποδομές που θα τους επιτρέψουν να αναπτύξουν τη δική τους ενεργειακή βάση. Η διαδικασία αυτή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
– Αν τα κατηγοριοποιήσουμε, ποια έργα θεωρούνται προτεραιότητας;
– Δεν θα τα κατέτασσα αυστηρά. Το βασικό μήνυμα είναι η «πρακτικότητα» έναντι της ιδεολογίας. Σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για ζήτημα χρονισμού. Το «LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο)» είναι διαθέσιμο άμεσα και η Ελλάδα διαθέτει ήδη εγκαταστάσεις εισαγωγής, με δυνατότητα αύξησης της χωρητικότητας, καθώς και πλωτές μονάδες επαναεριοποίησης (FSRU). Αλλες δραστηριότητες, όπως οι υπεράκτιες γεωτρήσεις, απαιτούν περισσότερο χρόνο, όμως οι προϋποθέσεις δημιουργούνται. Ολα αυτά τα έργα θα αποφέρουν σημαντικά οφέλη για την περιοχή όταν τεθούν σε λειτουργία. Το ίδιο ισχύει και για τις διασυνδέσεις. Πρόκειται κυρίως για μακροπρόθεσμα έργα, χωρίς αυστηρή ιεράρχηση, αλλά με διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες: τι μπορεί να προχωρήσει άμεσα, τι σε μερικούς μήνες και τι σε βάθος χρόνου.
– Προς το παρόν λειτουργούν ο τερματικός σταθμός LNG στη Ρεβυθούσα και ο πλωτός σταθμός επαναεριοποίησης (FSRU) στην Αλεξανδρούπολη. Αυτή την περίοδο, η πρέσβειρα Γκίλφοϊλ διερευνά νέους ενεργειακούς διαδρόμους. Υπάρχει σχέδιο για επέκταση του δικτύου τερματικών σταθμών LNG στην Ελλάδα;
– Αυτό ακριβώς αποτελεί αντικείμενο των συζητήσεών μας με την ελληνική πλευρά και βασική προτεραιότητα. Ηταν επίσης στο επίκεντρο των δύο πρόσφατων επισκέψεών μας, με σημαντική συμβολή της πρέσβειρας Γκίλφοϊλ στην προώθηση των πρωτοβουλιών. Κατά την περυσινή επίσκεψή μας, όταν η Ελλάδα φιλοξένησε την ενεργειακή διάσκεψη P-TEC, επισκεφθήκαμε έναν από τους τερματικούς σταθμούς LNG. Μία από τις βασικές θεματικές της διάσκεψης ήταν η επέκταση των εισαγωγών και των ενεργειακών υποδομών της Ελλάδας. Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε τον εφοδιασμό της χώρας, ενώ παράλληλα θα επέτρεπε στην Ελλάδα να εξάγει επιπλέον ποσότητες ενέργειας προς γειτονικές χώρες. Επομένως, πιστεύουμε ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο επέκτασης, τόσο στην ικανότητα εισαγωγών αερίου όσο και στις υποδομές συνολικά. Αυτά αποτελούν βασικά θέματα στην ατζέντα των συζητήσεων με τον Ελληνα πρωθυπουργό και τον υπουργό Ενέργειας, με την πρέσβειρα Γκίλφοϊλ να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.
– Πρόσφατα τέθηκε σε ισχύ ο νέος κανονισμός (REPowerEU), ο οποίος προβλέπει την απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση από το φθινόπωρο του 2027. Πόσο εφικτή είναι η πλήρης απεξάρτηση, δεδομένου ότι αρκετές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης εξακολουθούν να βασίζονται σε αυτό;
– Πιστεύουμε ότι είναι απολύτως εφικτό. Οι ΗΠΑ διαθέτουν την ικανότητα να προμηθεύσουν τις χώρες που στο παρελθόν εξαρτιόνταν από τη Ρωσία. Ολες οι προσπάθειες ευθυγραμμίζονται με αυτό το χρονοδιάγραμμα. Υπάρχει η εμπορική συμφωνία Ε.Ε. – ΗΠΑ για αγορές ενέργειας ύψους 750 δισ. δολαρίων, καθώς και η ευρωπαϊκή εντολή απεξάρτησης από ρωσικές πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων μπορεί να ωφελήσει τόσο την Ευρώπη όσο και τις ΗΠΑ. Επομένως, η παραγωγική ικανότητα υπάρχει. Το ζητούμενο πλέον είναι αν επαρκούν οι υποδομές και ποιες βελτιώσεις απαιτούνται, ώστε το φυσικό αέριο να μπορεί να ρέει απρόσκοπτα μέσω αγωγών προς όλες τις χώρες που το χρειάζονται.
– Στις 24 Φεβρουαρίου, τα κράτη-μέλη του Κάθετου Διαδρόμου (vertical corridor) θα συναντηθούν στο αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ποια είναι η ατζέντα των συζητήσεων;
– Πράγματι, στόχος είναι να διατηρηθεί η δυναμική του εγχειρήματος. Μετά τις εξαιρετικές συζητήσεις που είχαμε στην Αθήνα, ο υπουργός Ενέργειας Παπασταύρου είχε επιπλέον επαφές με τον υπουργό Εσωτερικών Μπέργκαμ και τον υπουργό Ενέργειας Ράιτ. Διαπιστώσαμε ότι υπήρχε σημαντική ώθηση από τη συνδιάσκεψη P-Tec και, για τον λόγο αυτό, επιδιώκουμε να συγκεντρώσουμε εκ νέου όλους τους εμπλεκόμενους στην Ουάσιγκτον, ώστε να καθοριστούν τα επόμενα βήματα. Η συζήτηση επικεντρώνεται στις αναγκαίες υποδομές και στις πιθανές συμφωνίες που μπορούν να προχωρήσουν. Στόχος είναι να αξιοποιηθεί η δυναμική που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα και να περάσουμε στην επόμενη φάση.
– Ωστόσο παραμένει το ερώτημα της βιωσιμότητας του έργου. Στις τρεις πρόσφατες δημοπρασίες για τον Κάθετο Διάδρομο υπήρξε περιορισμένο ενδιαφέρον, γεγονός που ερμηνεύεται ως ένδειξη χαμηλής ανταπόκρισης της αγοράς. Παράλληλα, η Ευρώπη δεν φαίνεται να παρέχει επαρκή τεχνική υποστήριξη ή χρηματοδότηση. Επομένως, τίθεται ξανά το ερώτημα: Πόσο βιώσιμο είναι το έργο;
– Πιστεύουμε ότι είναι απολύτως βιώσιμο. Υπάρχουν πολλές αμερικανικές εταιρείες που επιθυμούν να συμμετάσχουν, ενώ ορισμένες θα παρευρεθούν και στη συνάντηση της 24ης. Παράλληλα, θα συμμετάσχουν χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί όπως η «Ex-Im Bank» και η «DFC». Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στην προηγούμενη συνάντηση και αναμένουμε ακόμη μεγαλύτερη μετά τις 24. Η συνέχιση των τακτικών διαλόγων είναι καθοριστική για την επιτυχία του έργου και καταδεικνύει τη δέσμευση τόσο των ΗΠΑ όσο και των κρατών-μελών.
(από την εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ»)