Η δεύτερη πρόκληση αφορά την υπεράκτια έρευνα πετρελαίου και φυσικού αερίου, η οποία δεν είναι επί του παρόντος εφικτή, καθώς η οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων της Συρίας με τα γειτονικά κράτη παραμένει σε εκκρεμότητα.
Συγκεκριμένα, η Συρία και ο Λίβανος δεν έχουν ακόμη επιλύσει τις επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις τους σε μια θαλάσσια περιοχή 750 τετραγωνικών χιλιομέτρων, η οποία βρίσκεται μεταξύ των λιβανικών Οικοπέδων 1 και 2 και του συριακού Οικοπέδου 1. Επιπλέον, η υπεράκτια έρευνα και ανάπτυξη δυσχεραίνονται από τα αδιευκρίνιστα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Συρίας και Κύπρου, καθώς και μεταξύ Συρίας και Τουρκίας. Για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας της, πραγματοποιήθηκαν μυστικές συνομιλίες καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, οι οποίες φέρεται να παρέκαμψαν τη Σύμβαση Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υπέρ ειδικά διαμορφωμένων λύσεων. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι τα θαλάσσια οικόπεδα ανοιχτά των συριακών ακτών στην Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία είχαν παραχωρηθεί σε συριακές θυγατρικές ρωσικών εταιρειών – Kapital LLC, Velada LLC και Mercury LLC – ακυρώθηκαν από τη συριακή μεταβατική κυβέρνηση, γεγονός που αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον για μελλοντικούς διαγωνισμούς.
Η τρίτη πρόκληση είναι η έλλειψη ηλεκτρικής ενέργειας, με πολλές περιοχές να λαμβάνουν μόνο δύο έως τέσσερις ώρες ρεύματος ημερησίως. Υπάρχει επιτακτική ανάγκη για την αποκατάσταση και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών υποδομών της Συρίας, δεδομένης της εκτεταμένης καταστροφής των σταθμών παραγωγής, της κλοπής εξοπλισμού και των ετών εγκατάλειψης που αποδίδονται σε πάνω από μία δεκαετία πολέμου. Τα πλοία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από την Τουρκία και το Κατάρ προσφέρουν βραχυπρόθεσμη λύση, ωστόσο οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις με γειτονικές χώρες, όπως η Ιορδανία και η Τουρκία, μπορούν να εγγυηθούν την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στη Συρία σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Προς αυτή την κατεύθυνση, η Παγκόσμια Τράπεζα ενέκρινε επιχορήγηση ύψους 146 εκατ. δολαρίων προς τη Συρία από τη Διεθνή Ένωση Ανάπτυξης (IDA), στο πλαίσιο του προγράμματος «Syria Electricity Emergency Project». Η χρηματοδότηση αυτή θα επιτρέψει την αποκατάσταση κατεστραμμένων γραμμών μεταφοράς και υποσταθμών μετασχηματιστών, με τελικό στόχο τη σύνδεση της Συρίας με τα περιφερειακά δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, μειώνοντας τις διακοπές ρεύματος και βελτιώνοντας τη σταθερότητα του δικτύου.
Προμήθεια φυσικού αερίου και εγγυήσεις τρίτων
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η προμήθεια φυσικού αερίου από γειτονικές χώρες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε μεγάλους σταθμούς παραγωγής στη βόρεια και νότια Συρία αποτελούν μέρος μιας εξελισσόμενης διεθνούς στρατηγικής για την ενίσχυση του συριακού ενεργειακού τομέα. Το Αζερμπαϊτζάν, μέσω της κρατικής SOCAR, άρχισε να εξάγει φυσικό αέριο στη Συρία από τον Αύγουστο του 2025 μέσω του αγωγού Τουρκίας-Συρίας, βάσει συμφωνίας που προβλέπει ετήσια προμήθεια 1,2 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου για την τροφοδοσία σταθμών ηλεκτροπαραγωγής στο Χαλέπι και τη Χομς, με αναμενόμενη ισχύ παραγωγής 1.200–1.300 MW. Παράλληλα, η Ιορδανία προμηθεύει καθημερινά τη Συρία με φυσικό αέριο, σε συνεργασία με το Κατάρ, μέσω του Αραβικού Αγωγού Φυσικού Αερίου, για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στον σταθμό Deir Ali, με διανομή που επεκτείνεται στις επαρχίες της Δαμασκού.
Η προμήθεια φυσικού αερίου προς τη Συρία από την Αίγυπτο αναμένεται επίσης μέσω Ιορδανίας, σύμφωνα με δύο μνημόνια κατανόησης (MoU) που υπογράφηκαν στις αρχές Ιανουαρίου 2026 μεταξύ Καΐρου και Δαμασκού. Η προμήθεια αιγυπτιακού φυσικού αερίου προβλέπεται να πραγματοποιηθεί μέσω του υφιστάμενου Αραβικού Αγωγού Φυσικού Αερίου, ο οποίος συνδέει τη Συρία, την Ιορδανία και την Αίγυπτο και αποτελεί εμπορικά βιώσιμη διαδρομή.
Ωστόσο, ένα κρίσιμο ζήτημα που πρέπει να επιλυθεί ώστε τα MoU να μετατραπούν σε πραγματικές συμφωνίες αφορά την εγγύηση ότι το φυσικό αέριο που προέρχεται από την Ανατολική Μεσόγειο θα πληρωθεί στις ενεργειακές εταιρείες που το παράγουν. Η επίλυση αυτού του ζητήματος μπορεί να περιλαμβάνει εγγύηση πληρωμής από τρίτο μέρος, κατά το πρότυπο της σύμβασης της Ιορδανίας για την προμήθεια ισραηλινού φυσικού αερίου, η οποία υπογράφηκε μεταξύ εταιρειών και περιλαμβάνει εγγύηση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ότι, σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής από την Ιορδανία, το χρέος θα καλυφθεί σε βάρος της αμερικανικής οικονομικής βοήθειας προς τη χώρα.
Τα χρόνια σύγκρουσης έχουν κλονίσει την εμπιστοσύνη στο ρυθμιστικό και στο περιβάλλον ασφάλειας της Συρίας και, ακόμη και με μερικές άρσεις κυρώσεων, οι επενδυτές απαιτούν σταθερά πλαίσια και εκτελεστές συμβάσεις. Επομένως, εάν η μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας δεν μπορεί να εγγυηθεί απρόσκοπτες λειτουργίες, οι τράπεζες και οι πετρελαϊκές εταιρείες θα συνεχίσουν να αποφεύγουν τη συριακή ενεργειακή αγορά.
Η πλούσια σε πόρους ΒΑ Συρία και οι διεθνείς επενδύσεις
Η βορειοανατολική Συρία αποτελεί το πιο προσοδοφόρο τμήμα της χώρας όσον αφορά την παραγωγή, καθώς περιλαμβάνει σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή του Ντέιρ εζ-Ζορ, όπως τα πετρελαϊκά κοιτάσματα Omar και al-Tanak και το κοίτασμα φυσικού αερίου Koniko, τα οποία έχουν περάσει υπό τον έλεγχο της συριακής κυβέρνησης. Προηγουμένως, τα κοιτάσματα αυτά τελούσαν υπό τον έλεγχο των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF).
Το 8σέλιδο σχέδιο που συμφωνήθηκε τον Μάρτιο του 2025 μεταξύ των SDF και της μεταβατικής κυβέρνησης στη Δαμασκό στόχευε στην εξάλειψη των δαπανηρών μεσαζόντων και στην ενσωμάτωση των κοιτασμάτων υπό τον έλεγχο των SDF στο συριακό κράτος. Το σχέδιο αυτό έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από το 14σέλιδο σχέδιο της 18ης Ιανουαρίου 2026, αποτέλεσμα αμερικανικής διαμεσολάβησης, το οποίο προβλέπει τον έλεγχο των κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη βορειοανατολική Συρία από το συριακό κράτος. Μια βιώσιμη διευθέτηση μεταξύ Δαμασκού και SDF αποτελεί προϋπόθεση για την αναβίωση της παραγωγής και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, διεθνείς ενεργειακοί κολοσσοί σχεδιάζουν την επιστροφή τους στη Συρία, όπως η βρετανική Gulfsands Petroleum στο Οικόπεδο 26 στη βορειοανατολική Συρία. Η Royal Dutch Shell και η γαλλική Total δραστηριοποιούνταν στη Συρία παρά τις δυτικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένου του Syria Accountability Act, και αποχώρησαν μόνο μετά την κήρυξη ανωτέρας βίας.
Η σύμπραξη των αμερικανικών εταιρειών Baker Hughes, Hunt Energy και Argent LNG για την εκπόνηση ενός οδικού χάρτη για τους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της Συρίας, ο οποίος θα συνδεθεί με το νεοσύστατο Συριακό Κρατικό Επενδυτικό Ταμείο, σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη αμερικανική επιχειρηματική κίνηση μετά την άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας από την κυβέρνηση Τραμπ. Ένας παράγοντας που ωθεί τη συμμετοχή αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στη Συρία είναι η επιθυμία του προέδρου Τραμπ να «λάμψει» η Συρία αξιοποιώντας την ενεργειακή της δυναμική, γεγονός που υποδηλώνει σύγκλιση αμερικανο-συριακών συμφερόντων. Ωστόσο, η έλλειψη γραφειοκρατικής επάρκειας και διαφάνειας στη Συρία μπορεί να υπονομεύσει τις αμερικανικές προσπάθειες ανασυγκρότησης του συριακού ενεργειακού τομέα. Η αποκατάσταση του τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου ενδέχεται να αποδειχθεί αργή διαδικασία και να εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις οικονομικές, πολιτικές και συνθήκες ασφάλειας σε ολόκληρη τη Συρία.
Παρά τις προκλήσεις, ο ενεργειακός τομέας της Συρίας φαίνεται να εισέρχεται σε μια μετασχηματιστική πορεία από την κατάρρευση προς την ανάκαμψη, στο πλαίσιο μιας υπολογισμένης προσπάθειας αξιοποίησης ενός υποσχόμενου δυναμικού.