Η κίνηση αυτή υποδηλώνει πιο αργό ρυθμό ανάπτυξης των ηλεκτρικών οχημάτων στην Ευρώπη και φέρνει την περιοχή πιο κοντά στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ καταργεί τα πρότυπα αποδοτικότητας αυτοκινήτων που είχαν θεσπιστεί από την προηγούμενη κυβέρνηση. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι κατασκευαστές αγωνίζονται να κάνουν την μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα κερδοφόρα, με τη Ford Motor Co. να ανακοινώνει ότι θα καταγράψει 19,5 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρεώσεις που σχετίζονται με την αναδιοργάνωση της δραστηριότητας ηλεκτρικών οχημάτων της.
Σύμφωνα με τις νέες προτάσεις της Επιτροπής, η ΕΕ θα χαλαρώσει τις απαιτήσεις που θα εμπόδιζαν την πώληση νέων αυτοκινήτων βενζίνης και ντίζελ από το 2035. Οι εκπομπές από την εξάτμιση θα πρέπει να μειωθούν κατά 90% έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, έναντι του προηγούμενου στόχου 100%. Η αναθεώρηση αυτή θα επιτρέψει στους κατασκευαστές να συνεχίσουν να πωλούν νέα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης, υβριδικά και ηλεκτρικά με μικρούς κινητήρες επέκτασης αυτονομίας. Παράλληλα, η Επιτροπή θέτει την προϋπόθεση ότι οι κατασκευαστές θα αντισταθμίσουν την πρόσθετη ρύπανση χρησιμοποιώντας καύσιμα χαμηλών εκπομπών ή ανανεώσιμα, ή παράγοντας τοπικά «πράσινο» χάλυβα.
Η κίνηση αυτή αποτελεί το τελευταίο βήμα μιας παγκόσμιας υποχώρησης από τις πράσινες πολιτικές, καθώς οι οικονομικές πραγματικότητες της μετάβασης σε χαμηλού άνθρακα ενέργεια γίνονται εμφανείς. Οι αυξανόμενες εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ και την Κίνα ωθούν την Ευρώπη να δώσει μεγαλύτερη προτεραιότητα στην προστασία των εγχώριων βιομηχανιών, μειώνοντας παράλληλα το κόστος της μετάβασης. Παρά το νομικό πλαίσιο που δεσμεύει την ΕΕ να φτάσει στην κλιματική ουδετερότητα έως το 2050, κυβερνήσεις και εταιρείες ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία, προειδοποιώντας ότι αυστηροί στόχοι μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα της οικονομίας.
Η Επιτροπή πρότεινε επίσης μεγαλύτερη ευελιξία για την επίτευξη των στόχων εκπομπών του 2030 για αυτοκίνητα και βαν, επιτρέποντας στους κατασκευαστές να κάνουν μέσο όρο των εκπομπών τους σε διάστημα τριών ετών. Πρόσθετη χαλάρωση δόθηκε στα βαν, μειώνοντας το στόχο μείωσης ρύπων έως το τέλος της δεκαετίας από 50% σε 40%. Η πρόταση που υιοθέτησαν οι επίτροποι της ΕΕ θα συζητηθεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη-μέλη στο Συμβούλιο της ΕΕ. Κάθε θεσμός μπορεί να προτείνει τροποποιήσεις, ενώ η τελική μορφή θα καθοριστεί στις λεγόμενες τριμερείς συνομιλίες μεταξύ κοινοβουλίου, συμβουλίου και επιτροπής.
Με τους κατασκευαστές να αποκτούν περισσότερο χρόνο για πλήρως ηλεκτρικά οχήματα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ανησυχούν ότι οι αλλαγές δημιουργούν νέα παραθυράκια που υπονομεύουν τις κλιματικές φιλοδοξίες της Ευρώπης και αφήνουν τους βασικούς κατασκευαστές πίσω από την Κίνα στην κούρσα των ηλεκτρικών οχημάτων. Η χαλάρωση των στόχων εκπομπών υπογραμμίζει το χάσμα μεταξύ των αρχικών ρυθμιστικών υποθέσεων κατά την κορύφωση του Ευρωπαϊκού Πράσινου Συμφώνου και της σημερινής γεωπολιτικής και οικονομικής κατάστασης της ηπείρου. Ένα από τα ορόσημα της στρατηγικής κινητικότητας της Επιτροπής για το 2023 προέβλεπε τουλάχιστον 30 εκατομμύρια οχήματα μηδενικών εκπομπών στους δρόμους της Ευρώπης έως το τέλος της δεκαετίας. Στο τέλος του προηγούμενου έτους υπήρχαν περίπου 5,9 εκατομμύρια καθαρά ηλεκτρικά οχήματα, σύμφωνα με την Επιτροπή.
Παράλληλα, η Κίνα συνεχίζει την ταχεία ηλεκτροκίνηση των μεταφορών, περιθωριοποιώντας ξένες μάρκες στην μεγαλύτερη αγορά αυτοκινήτου παγκοσμίως. Ακόμη και στην Ευρώπη, οι ευρωπαϊκοί κατασκευαστές αντιμετωπίζουν αυξανόμενο ανταγωνισμό από κινέζικα εισαγόμενα οχήματα, με τους νέους δασμούς της ΕΕ να προσφέρουν περιορισμένη προστασία. Η κατάσταση προκάλεσε έντονο lobbying από εταιρείες όπως η Stellantis NV και η Mercedes-Benz Group AG. Η γερμανική κυβέρνηση, τόπος έδρας της Mercedes, της Volkswagen και της BMW, πίεσε επίσης για αλλαγές ώστε να μειωθούν οι πολιτικές εντάσεις και να προστατευθούν θέσεις εργασίας. Τον ίδιο μήνα, έξι πρωθυπουργοί, συμπεριλαμβανομένων της Giorgia Meloni από την Ιταλία και του Donald Tusk από την Πολωνία, ζήτησαν από την Επιτροπή να επιτραπούν plug-in υβριδικά, range extenders και τεχνολογία κυψελών καυσίμου μετά το 2035.
Οι πωλήσεις νέων ηλεκτρικών οχημάτων επιβραδύνθηκαν πέρυσι, μετά την απόσυρση κινήτρων αγοράς σε χώρες όπως η Γερμανία. Παρά την ανάκαμψη, εν μέρει λόγω της επιστροφής κάποιων επιδοτήσεων, ο ρυθμός παραμένει πολύ χαμηλός σε σχέση με τους στόχους της ΕΕ. Η υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων ποικίλει: στις Κάτω Χώρες, τα καθαρά EV αποτελούν το 35% των πωλήσεων φέτος, ενώ στην Ισπανία μόλις το 8%, λόγω περιορισμένων επιλογών φόρτισης και υψηλών τιμών.
Οι νέες προτάσεις της ΕΕ περιλαμβάνουν επίσης μέτρα για πιο «πράσινους» εταιρικούς στόλους και ενίσχυση των μικρών ηλεκτρικών οχημάτων που παράγονται στην Ευρώπη. Τα EV κάτω των 4,2 μέτρων θα επωφελούνται από «super credits», που τους επιτρέπουν να συνεισφέρουν περισσότερο στους στόχους εκπομπών, ενώ θα έχουν δεκαετή εξαίρεση από ορισμένες απαιτήσεις ασφάλειας και κίνητρα όπως θέσεις στάθμευσης και επιδοτήσεις.
Τα στοιχήματα είναι μεγάλα: τα αυτοκίνητα αντιπροσωπεύουν περίπου το 9% του ΑΕΠ της ΕΕ και το 7% όλων των θέσεων εργασίας. Η βιομηχανία και χώρες με σημαντικό τομέα αυτοκινήτου ζητούν ανακούφιση από τον νόμο, που απαγορεύει την πώληση νέων οχημάτων που εκπέμπουν CO₂ από το 2035. Η βιομηχανία αντιμετωπίζει τρεις κρίσεις: έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, αυξανόμενη ανταγωνιστικότητα από την Κίνα και χαμηλότερες πωλήσεις μετά την πανδημία, ενώ παράλληλα διαμαρτύρεται ότι δεν μπορεί να αυξήσει γρήγορα την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων.
Αυτή η πίεση υποστηρίζεται από πολλές χώρες με μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες, όπως η Ιταλία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Τσεχία, με επικεφαλής τη Γερμανία. Οι ακτιβιστές του κλίματος προειδοποιούν ότι η μείωση του ορίου εκπομπών από 100% σε 90% σημαίνει ότι περίπου το ένα τέταρτο των οχημάτων που θα πωλούνται μετά το 2035 θα περιλαμβάνουν κινητήρες εσωτερικής καύσης, είτε υβριδικά είτε ηλεκτρικά με μικρούς κινητήρες επέκτασης αυτονομίας.
Στα χέρια των πρωτευουσών, τελική συμφωνία θα πρέπει να γίνει με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ, ενώ Γαλλία, Ισπανία και άλλες χώρες πιέζουν για διαφορετικές ρυθμίσεις.
(από την εφημερίδα «ΕΣΤΙΑ»)