συνθετικά e-fuels, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών των νέων αυτοκινήτων και μετά το 2035. Πρόκειται για μια φαινομενική μετατόπιση σε σχέση με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο ουσιαστικά αποκλείει αυτά τα καύσιμα από την εξίσωση της μετάβασης. Ωστόσο, σύμφωνα με τα όσα υποστηρίζει η ευρωπαϊκή βιομηχανία παραγωγής καυσίμων, επί της ουσίας, η πρόταση αφήνει ελάχιστα περιθώρια για την πραγματική αξιοποίησή των ανανεώσιμων καυσίμων.
Στην πράξη, η συμβολή των ανανεώσιμων καυσίμων περιορίζεται αυστηρά μέσω της υιοθέτησης ενός μηχανισμού αντιστάθμισης, με ανώτατο όριο μόλις 3%, στα πιστωτικά μόρια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από την αυτοκινητοβιομηχανία για τη συμμόρφωση με τους στόχους CO₂. Σύμφωνα με τους ίδιους κύκλους, ο περιορισμός μετατρέπει αυτή τη μετάβαση σε μια καθαρά συμβολική κίνηση, χωρίς ουσιαστικό αποτύπωμα στις πραγματικές εκπομπές ή στα επενδυτικά σήματα της αγοράς.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον στις Βρυξέλλες είναι αν η πρόταση συνιστά πραγματική αλλαγή πολιτικής, ή αν απλώς επιχειρεί να κατευνάσει τις αντιδράσεις κρατών-μελών και βιομηχανικών κλάδων που προειδοποιούν για μονοδιάστατη προσέγγιση στην πράσινη μετάβαση. Για τους επικριτές της, η απάντηση είναι σαφής: με τόσο χαμηλό ανώτατο όριο, τα ανανεώσιμα καύσιμα δεν μπορούν να συμβάλουν στην επιτάχυνση της απανθρακοποίησης των οδικών μεταφορών.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν υλοποίησε τη δέσμευσή της, όπως αυτή αποτυπώθηκε στον σχετικό Κανονισμό της Ε.Ε., 2023/851, για τη δημιουργία νέας κατηγορίας οχημάτων που θα κινούνται αποκλειστικά με καύσιμα ουδέτερου αποτυπώματος άνθρακα μετά το 2035. Η απουσία αυτής της κατηγορίας σημαίνει, σύμφωνα με την FuelsEurope, ότι η πολυσυζητημένη τεχνολογική ουδετερότητα παραμένει κενό γράμμα.
Το υφιστάμενο πλαίσιο εξακολουθεί να βασίζεται στην προσέγγιση των εκπομπών από την εξάτμιση που ορίζει ως οχήματα μηδενικών εκπομπών μόνο τα ηλεκτρικά και εκείνα που κινούνται με υδρογόνο.
Με αυτό τον τρόπο αποκλείεται η συμβολή των ανανεώσιμων υγρών καυσίμων, παρότι αυτά μπορούν, έστω υπό προϋποθέσεις, να προσφέρουν σημαντικές μειώσεις εκπομπών σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.
Πέρα από τη θεσμική συζήτηση, η κριτική εστιάζει και στο επενδυτικό σκέλος. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία διύλισης, που καλείται να μετασχηματιστεί σταδιακά σε παραγωγό ανανεώσιμων καυσίμων, υποστηρίζει ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν παρέχει το αναγκαίο, μακροπρόθεσμο σήμα ασφάλειας για την κινητοποίηση κεφαλαίων.
Όπως επισημαίνει η γενική διευθύντρια της FuelsEurope, Λιάνα Γούτα, ο χρόνος πιέζει τόσο όσον αφορά στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας όσο και στο μέλλον της ευρωπαϊκής διύλισης. Τα ανανεώσιμα καύσιμα θεωρούνται στρατηγικής σημασίας όχι μόνο για τις οδικές μεταφορές, αλλά και για την αεροπορία και τη ναυτιλία, δηλαδή, τομείς που δύσκολα θα απανθρακοποιηθούν χωρίς υγρά καύσιμα τις επόμενες δεκαετίες.
Στο πλαίσιο αυτό, η FuelsEurope καλεί τους Ευρωπαίους νομοθέτες να εμπλουτίσουν την πρόταση της Επιτροπής με ορισμένα ακόμη αιτήματα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, η δημιουργία νέας κατηγορίας οχημάτων μηδενικών εκπομπών που θα λειτουργούν αποκλειστικά με απανθρακοποιημένα καύσιμα μετά το 2035, ως συμπλήρωμα της ηλεκτροκίνησης, η κατάργηση του ανώτατου ορίου του 3% και η αναγνώριση της σταδιακά αυξανόμενης συμβολής των ανανεώσιμων καυσίμων, σε ευθυγράμμιση με την Οδηγία για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, και η συνεκτίμηση των μειώσεων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα ανανεώσιμα καύσιμα ως καυσίμων ουδέτερου αποτυπώματος άνθρακα, για τον υπολογισμό των πιστώσεων, προκειμένου να συνάδουν με το σύστημα εμπορίας εκπομπών, ETS και ETS2.
Καθώς η ευθύνη της συζήτησης περνά πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, οι επόμενοι μήνες θα αποδειχτούν καθοριστικοί. Το διακύβευμα δεν αφορά μόνο στην επιλογή των τεχνολογιών, αλλά στο αν η Ε.Ε. θα υιοθετήσει ένα πραγματικά πολυδιάστατο μοντέλο απανθρακοποίησης, ή εαν θα παραμείνει προσκολλημένη σε μια στενή ερμηνεία των «μηδενικών εκπομπών».
Όπως τονίζει η FuelsEurope, η επίτευξη των ευρωπαϊκών κλιματικών στόχων θα απαιτήσει πολιτική βούληση και λήψη αποφάσεων που θα μετατρέπουν τις διακηρύξεις σε λειτουργικό κανονιστικό πλαίσιο, ικανό να κινητοποιήσει επενδύσεις και να οδηγήσει σε μετρήσιμες μειώσεις εκπομπών.