Ωστόσο, ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων θα μείνει στην ιστορία για το σκάνδαλο των υπεξαιρέσεων αγροτικών επιδοτήσεων.
Πρόκειται για μια υπόθεση, την εξέλιξη της οποίας θα ζήλευαν οι Monty Python, που εμπεριέχει σουρεαλιστικές καταστάσεις, συνδυάζοντας διαπλοκή, εισαγγελικές έρευνες, εξεταστικές επιτροπές, αιχμηρό πολιτικό παρασκήνιο, κατάφωρες αδικίες εις βάρος των πραγματικών παραγωγών και μια εθνική «ρετσινιά» στις Βρυξέλλες, αφήνοντας δε -στο τέλος της ημέρας- μια διαχρονική… κληρονομιά κωμωδίας στην κοινή γνώμη.
Πώς άνοιξε ο φάκελος
Ο φάκελος του ΟΠΕΚΕΠΕ «άνοιξε» επίσημα τον Μάιο του 2024, όταν ο οργανισμός τέθηκε σε ευρωπαϊκή επιτήρηση και εποπτεία, μετά από προειδοποιήσεις της Επιτροπής για τα προβλήματα με τις επιδοτήσεις εν μέσω ερευνών για παράνομες πρακτικές και κατάχρηση επιδοτήσεων. Σε πρώτη φάση αυτή η επιτήρηση δεν έκανε πολύ «θόρυβο» στη κοινωνία, ωστόσο ενεργοποίησε… χειρουργικούς κυβερνητικούς χειρισμούς.
Τον Φεβρουάριο του 2025 το πρωτοσέλιδο του Politico με τίτλο «Το μεγάλο χοντρό ελληνικό σχέδιο εξαπάτησης της Ε.Ε.» περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί στις αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα «ως μια από τις μεγαλύτερες γεωργικές απάτες των τελευταίων ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση», στρέφοντας πλέον ξεκάθαρα τους προβολείς της δημοσιότητας στην υπόθεση.
Έκτοτε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ κυριαρχεί στην ειδησεογραφική και πολιτική ατζέντα, καθώς δεν αποτελεί μια «απλή» ιστορία κακοδιαχείρισης, αλλά έναν «καθρέφτη» της σχέσης κράτους και πρωτογενούς τομέα, με άμεσο αντίκτυπο στους αγρότες, στα δημοσιονομικά και στην πολιτική αξιοπιστία της χώρας.
Οι χιλιάδες πλαστές δηλώσεις βοσκοτόπων και αγροτεμαχίων και οι υπεξαιρέσεις εκατομμυρίων ευρώ δεν πλήττουν μόνο τους κατ’ επάγγελμα παραγωγούς, αλλά αποδομούν την εμπιστοσύνη στις θεσμικές διαδικασίες και τροφοδοτούν κοινωνική δυσφορία, «επιβεβαιώνοντας» ένα περιβάλλον ασυδοσίας.
Η διπλή ζημιά στον πρωτογενή τομέα
Στον πρωτογενή τομέα, η ζημιά είναι ήδη διπλή: από τη μία οι πόροι που προορίζονταν για επενδύσεις, εκσυγχρονισμό και βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων διοχετεύονται σε πλαστά δικαιώματα, από την άλλη η γραφειοκρατία και οι έρευνες που συνοδεύουν το σκάνδαλο καθυστερούν τις νόμιμες πληρωμές, δημιουργώντας κενό ρευστότητας και αβεβαιότητα στους πραγματικούς παραγωγούς. Οι συνέπειες τροφοδοτούν πολιτική ένταση, η οποία αποτυπώνεται και στην εξέλιξη των φετινών αγροτικών κινητοποιήσεων.
Η κυβέρνηση βρίσκεται σε ισχυρό δίλημμα, καθώς η παραδοχή της σοβαρότητας του σκανδάλου και η ανάληψη ευθυνών συγκρούονται με την ανάγκη να διατηρήσει εικόνα αποτελεσματικότητας και υπευθυνότητας. Οι μεταρρυθμίσεις που προωθούνται -η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, η ενίσχυση των ελέγχων- είναι απαραίτητες, αλλά θα πρέπει να συνοδευτούν από διαφανή και ταχεία δικαστική διαδικασία. Δεν αρκεί να τιμωρηθούν οι ένοχοι.
Το διακύβευμα είναι κρίσιμο. Χρειάζεται μια ολιστική πολιτική που θα επαναφέρει την αξιοπιστία και τη βιωσιμότητα στον πρωτογενή τομέα, θα διασφαλίζει ότι οι ευρωπαϊκοί πόροι φτάνουν στους πραγματικούς δικαιούχους και θα αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος.
(από την εφημερίδα «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»)