και εμπορικούς εταίρους, και τελικά τη σταδιακή χαλάρωση των ευρωπαϊκών κανόνων για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, την εταιρική βιωσιμότητα και την αποψίλωση των δασών.
Συνολικά, το 2025 αναδεικνύεται ως έτος καμπής. Όχι επειδή η πορεία προς την ενεργειακή μετάβαση σταμάτησε, αλλά επειδή η πολιτική βούληση στις ανεπτυγμένες οικονομίες άρχισε να αποσυνδέεται από την επιστημονική γνώση και τη δυναμική των αγορών.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η καθαρή ενέργεια μπορεί να επικρατήσει, αλλά αν μπορεί να το κάνει αρκετά γρήγορα μέσα σε ένα όλο και πιο εχθρικό πολιτικό περιβάλλον.
Οι FT παραθέτουν το χρονολόγιο των οπισθοδρομήσεων στην κλιματική πολιτική το έτος που εκπνέει και το οποίο αποδεικνύει το αποτύπωμα του Ντόναλντ Τραμπ:
Ιανουάριος: Αποχαιρετισμός στη Συμφωνία του Παρισιού και τον IRA
Αμέσως μετά την ορκωμοσία του στις 20 Ιανουαρίου, ο Τραμπ απέσυρε για δεύτερη φορά τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού και υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα για την ενθάρρυνση της ταχείας ανάπτυξης των ορυκτών καυσίμων, της κύριας αιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οι πιστώσεις καθαρής ενέργειας ύψους 369 δισ. δολαρίων του Νόμου για τη Μείωση του Πληθωρισμού (Inflation Reduction Act) της περιόδου Μπάιντεν, άρχισαν να αποδομούνται με ταχύ ρυθμό.
Φεβρουάριος: Περικοπές στη χρηματοδότηση της κλιματικής επιστήμης
Περισσότεροι από 600 εργαζόμενοι στην Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) απολύθηκαν, με επιπλέον περικοπές να ακολουθούν τους επόμενους μήνες. Ο Τραμπ αποδυνάμωσε επίσης δραστικά την USAID, η οποία επί χρόνια είχε ρόλο σε «πράσινα» έργα στις αναπτυσσόμενες χώρες, και ανακάλεσε δέσμευση 4 δισ. δολαρίων προς το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα. Η Ε.Ε. ξεκίνησε το πακέτο «omnibus» που περιλάμβανε αναδίπλωση και απλοποίηση τμημάτων του κανονιστικού πλαισίου για το περιβάλλον και τη βιώσιμη χρηματοδότηση. Οι περισσότερες χώρες έχασαν την πρώτη προθεσμία του ΟΗΕ για την υποβολή επικαιροποιημένων εθνικών κλιματικών σχεδίων, αν και το Ηνωμένο Βασίλειο και η Βραζιλία ξεχώρισαν καταθέτοντας φιλόδοξα σχέδια εγκαίρως.
Μάρτιος: Κατάργηση κανόνων για τη ρύπανση στις ΗΠΑ
Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) ανακοίνωσε σειρά ενεργειών για την αναθεώρηση και κατάργηση περιβαλλοντικών και αντιρρυπαντικών προτύπων της εποχής Ομπάμα και Μπάιντεν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που περιόριζαν τις εκπομπές από οχήματα και σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.
Απρίλιος: Πίεση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών στην Παγκόσμια Τράπεζα
Στις Εαρινές Συνόδους, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ κάλεσε την Παγκόσμια Τράπεζα και το ΔΝΤ να μειώσουν την έμφαση που δίνουν στην κλιματική αλλαγή.
Μάιος: Χαλάρωση κανόνων για τον άνθρακα
Ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικά διατάγματα για την ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας. Το Υπουργείο Ενέργειας δήλωσε ότι ο άνθρακας που χρησιμοποιείται στην παραγωγή χάλυβα είναι κρίσιμο υλικό και πρότεινε την κατάργηση ή αποδυνάμωση σχεδόν 50 κανονισμών, μεταξύ των οποίων κανόνες για τα κτίρια και την παραγωγή ενέργειας.
Ιούλιος: Ανάκληση κανόνων για τα αέρια του θερμοκηπίου
Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ πρότεινε την ανάκληση της «διαπίστωσης κινδύνου» του 2009, σύμφωνα με την οποία έξι αέρια του θερμοκηπίου απειλούν τη δημόσια υγεία και ευημερία. Ο κανόνας αυτός είναι κρίσιμος για να μπορεί η υπηρεσία να θέτει πρότυπα εκπομπών. Ο Τραμπ εξέδωσε εκτελεστικά διατάγματα που εξαιρούν για δύο χρόνια αρκετούς κλάδους, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, από τα πρότυπα εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων.
Αύγουστος: Αντιδράσεις σε νέα έργα ηλιακής και αιολικής ενέργειας
Η Υπηρεσία Διαχείρισης Γης του Υπουργείου Εσωτερικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε πλήρη επανεξέταση των κανονισμών για την υπεράκτια αιολική ενέργεια, υποδηλώνοντας ότι όλες οι μισθώσεις για ηλιακά και αιολικά έργα σε ομοσπονδιακή γη ενδέχεται να μην συνάδουν με την πολιτική χρήσεων γης, ενώ αναθεώρησε τους κανόνες για την ενίσχυση των ορυκτών καυσίμων. Το Υπουργείο Ενέργειας δημοσίευσε έκθεση που αμφισβητούσε την επιστημονική συναίνεση για την κλιματική αλλαγή.
Σεπτέμβριος: Ενίσχυση νέων έργων ορυκτών καυσίμων
Περισσότερα ομοσπονδιακά υπουργεία των ΗΠΑ ανακοίνωσαν αλλαγές για την προώθηση έργων ορυκτών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης νέας χρηματοδότησης και του ανοίγματος ομοσπονδιακής γης για μισθώσεις άνθρακα.
Οκτώβριος: Πίεση των ΗΠΑ σε εμπορικούς εταίρους
Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν επιθετικές τακτικές, συμπεριλαμβανομένων απειλών για επιβολή εμπορικών δασμών και απαγόρευση έκδοσης ταξιδιωτικών εγγράφων, προκειμένου να καταρρεύσει το πλαίσιο για τη χρήση καθαρότερων ναυτιλιακών καυσίμων στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό. Παράλληλα άσκησαν πίεση στην Ε.Ε. να αποδυναμώσει τις κλιματικές της πολιτικές για να αποφευχθεί ο διαφαινόμενος εμπορικός πόλεμος. Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, πρώην υπέρμαχος της «πράσινης» ατζέντας, κατήργησε τον φόρο άνθρακα για τους καταναλωτές και πάγωσε την υποχρέωση πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων.
Νοέμβριος: Δυσκολία επίτευξης συμφωνίας στην Ε.Ε. για τον κλιματικό στόχο
Οι χώρες της Ε.Ε. δυσκολεύτηκαν να συμφωνήσουν στο στόχο για το 2040, καταλήγοντας τελικά σε στόχο μείωσης εκπομπών κατά 90%, που περιλαμβάνει διεθνείς αντισταθμίσεις άνθρακα. Οι ΗΠΑ απουσίαζαν από τη Σύνοδο COP30 του ΟΗΕ, στην Βραζιλία, όπου οι παρευρισκόμενες χώρες δεν στήριξαν σχέδιο για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα στο τελικό κείμενο. Ο Καναδός πρωθυπουργός υπέγραψε συμφωνία για την παραγωγή επιπλέον 1 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου ημερησίως.
Δεκέμβριος: Αναδίπλωση της Ε.Ε. στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα
Οι Βρυξέλλες πρότειναν οι 27 να καταργήσουν την απαγόρευση πώλησης νέων οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης το 2035, επιτρέποντας στους κατασκευαστές να συνεχίσουν να πωλούν ρυπογόνα οχήματα, εφόσον χρησιμοποιούν «πράσινο» χάλυβα, ή βιώσιμα καύσιμα. Παράλληλα αποδυνάμωσαν τους κανονισμούς για την εταιρική βιωσιμότητα. Η Ε.Ε. ανέβαλε επίσης για δεύτερη φορά την εφαρμογή εμβληματικού νόμου για την αναχαίτιση της αποψίλωσης των δασών, καθώς και την εισαγωγή δεύτερου συστήματος εμπορίας εκπομπών που θα κάλυπτε τις οδικές μεταφορές και τα νοικοκυριά.
Τέλος, στις ΗΠΑ, ο Ράσελ Βόουτ, διευθυντής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου, ανακοίνωσε σχέδια για τη διάλυση του Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικής Έρευνας, ενός από τα κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως για το κλίμα και τον καιρό.