Απολιγνιτοποίηση: Μείον 426 εκατ. ευρώ ο κύκλος εργασιών για 925 επιχειρήσεις

Απολιγνιτοποίηση: Μείον 426 εκατ. ευρώ ο κύκλος εργασιών για 925 επιχειρήσεις
Της Μάχης Τράτσα
Παρ, 26 Φεβρουαρίου 2021 - 10:32

Το μέγεθος των επιπτώσεων για τις δύο ενεργειακές περιφέρειες της χώρας – Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη – ανέδειξαν τα προσχέδια των Εδαφικών Σχεδίων Δίκαιης Μετάβασης (ΕΣΔΙΜ) τα οποία έχουν τεθεί σε διαβούλευση στους φορείς των δύο περιοχών. Ειδικότερα, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία (ΑΠΑ) σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη εκτιμάται ότι θα συρρικνωθεί κατά 1,3 δισ. ευρώ κατά τη δεκαετία 2020-2029. 

Στις Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης και Φλώρινας θα υπάρξει συνολική μείωση 677 εκατ. ευρώ και 330 εκατ. ευρώ αντίστοιχα έως το 2029. Οσο για τη Μεγαλόπολη, η μείωση της ΑΠΑ έως το 2024 εκτιμάται στα 305 εκατ. ευρώ.

Τα εδαφικά σχέδια – τα οποία εκπόνησε η γραμματεία ΣΔΑΜ - υποδεικνύουν τις επιλέξιμες περιοχές για τις οποίες θα γίνει χρήση των πόρων από τους τρεις πυλώνες του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης,  και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις εκτιμήσεις των οικονομικών, κοινωνικών και εδαφικών επιπτώσεων της μετάβασης προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία και τις ανάγκες και στόχους που συνδέονται με την ανάπτυξή τους έως το 2030.

Σύμφωνα με αυτά, οι πολλαπλασιαστικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης θα αποτυπωθούν στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις συγκεκριμένες περιοχές. Έτσι, αναμένεται να επηρεαστούν 425 επιχειρήσεις στην Κοζάνη και 189 στη Φλώρινα, για τις οποίες πρέπει να ληφθούν εγκαίρως κατάλληλα μέτρα στήριξης, διαφορετικά θα δουν τον κύκλο εργασιών τους να περιορίζεται κατά 237 εκατ. ευρώ και 82 εκατ. ευρώ αντίστοιχα. Παρόμοια είναι τα νούμερα και για τη Μεγαλόπολη, όπου ο κύκλος εργασιών 315 επιχειρήσεων μπορεί να μειωθεί κατά 107 εκατ. ευρώ.

Ο περιορισμός των δραστηριοτήτων στον ενεργειακό τομέα θα έχει επιπτώσεις και στην απασχόληση. Σε Κοζάνη και Φλώρινα 7.500 και 2.900 εργαζόμενοι αντίστοιχα θα χάσουν τις δουλειές τους έως το 2029. Στη Μεγαλόπολη υπολογίζεται ότι θα χαθούν 3.000 θέσεις εργασίας έως το 2024, με την πλειονότητα να αφορά το εργατικό δυναμικό που απασχολεί η ΔΕΗ στις λιγνιτικές μονάδες.

Αποτυπώνοντας τις επιπτώσεις από την απολιγνιτοποίηση σε ποσοστά, η απόσυρση των μονάδων παραγωγής ρεύματος με καύσιμο τον λιγνίτη θα επιφέρει μείωση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας σε Κοζάνη και Φλώρινα κατά 32% και 42% αντίστοιχα και της απασχόλησης κατά 17% και 18% αντίστοιχα. Από τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε Κοζάνη και Φλώρινα θα επηρεαστεί περίπου το 3% και ο κύκλος εργασιών τους θα πέσει κατά 15% στην πρώτη και 20% στη δεύτερη περιοχή. Στη Μεγαλόπολη, σε όρους ποσοστιαίας επιρροής, η απόσυρση των λιγνιτικών μονάδων θα επιφέρει μείωση της ΑΠΑ κατά 24% και της απασχόλησης κατά 10%, ενώ θα επηρεαστεί το 3% των επιχειρήσεων και το 11% του κύκλου εργασιών τους. Η κατάσταση δείχνει ακόμη πιο δραματική εάν ληφθούν υπ’ όψιν τα υψηλά ποσοστά ανεργίας. Στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας το 2020 έφτασε το 26%, ενώ στην Περιφέρεια Πελοποννήσου η ανεργία φτάνει το 13,17%.

Στα «δυνατά χαρτιά» για ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας περιλαμβάνονται ο ορυκτός της πλούτος και η εγγύτητα στις αγορές των βαλκανικών χωρών, όπως και της Μεγαλόπολης στα κοντινά λιμάνια. Επιπλέον, και οι δύο περιοχές διαθέτουν υποδομές μεταφορών, ηλιακό δυναμικό, παραγωγή τοπικών προϊόντων, πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Ωστόσο, στα εδαφικά σχέδια απαριθμείται και μια σειρά από αδυναμίες, όπως το χαμηλό εκπαιδευτικό υπόβαθρο του εργατικού δυναμικού, οι περιορισμένες ψηφιακές υποδομές, η περιορισμένη κινητοποίηση τοπικών αρχών, η αναποτελεσματική συνεργασία εμπλεκόμενων μερών, η ανεπάρκεια της χρηματοδότησης κ.ά.

Οσον αφορά τα εδάφη, η αναγέννηση και απορρύπανση των εκτάσεων θα βελτιώσει το περιβάλλον και παράλληλα θα δημιουργήσει τις υποδομές για την προσέλκυση νέων οικονομικών δραστηριοτήτων. Στον ενεργειακό τομέα, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει προώθηση της χρήσης εναλλακτικών μορφών ενέργειας και αποθήκευσης.

Τα χρηματοδοτικά εργαλεία που αναμένεται να στηρίξουν την αναπτυξιακή μετάβαση των δύο περιοχών είναι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης και οι πυλώνες αυτού (Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, InvestEU Scheme, ΕΤΕπ – Δανειακή Διευκόλυνση Δημόσιου Τομέα), το Ταμείο Ανάκαμψης, οι Πόροι Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) περιόδου 2014-2020 και 2021-2027, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, τα Ανταγωνιστικά Προγράμματα της ΕΕ, εθνικοί πόροι (Πράσινο Ταμείο, Τέλος Ανάπτυξης Βιομηχανικών Περιοχών, Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), ιδιωτικά και δανειακά κεφάλαια που συνδέονται με τις επενδύσεις που αναμένεται να υλοποιηθούν.